Diễn đàn tháng 6: Gia đình hiện đại đủ đầy hơn nhưng cô đơn hơn

Ảnh minh họa

Sau đổ vỡ hôn nhân, tôi từng đứng giữa hai lựa chọn rất khó.

Một bên là lao vào công việc, kiếm tiền, khẳng định bản thân để không bị nhìn như một người phụ nữ thất bại, tôi hiểu cảm giác phải mạnh mẽ, phải tự đứng vững, phải chứng minh mình vẫn ổn sau biến cố.

Phía còn lại là sự cô đơn trong mắt các con sau cuộc chia tay của cha mẹ, tôi cũng hiểu rằng có những điều, nếu bỏ lỡ vào lúc con cần nhất, sau này cố gắng bao nhiêu cũng không thể bù đắp được.

Và rồi tôi chọn chậm lại.

Không phải vì tôi không có khát vọng, mà ở thời điểm ấy, điều tôi sợ nhất không phải là mình chậm hơn người khác… mà là một ngày nhìn lại, con lớn lên trong cô đơn ngay khi mẹ vẫn ở bên.

Hành trình làm mẹ khiến tôi nhận ra: Không có lựa chọn nào là hoàn hảo, khi người lớn lao đi kiếm tiền, họ có thể mang lại cho con cuộc sống đủ đầy hơn về vật chất, nhưng đôi khi lại đánh đổi bằng thời gian và sự hiện diện trong gia đình.

Còn khi chọn chậm lại để dành nhiều thời gian hơn cho con, sẽ thiếu thốn vật chất, nhưng đổi lại sẽ có nhiều ký ức bên nhau - những bữa cơm không vội vàng, những cuộc trò chuyện không bị cắt ngang, những lúc con muốn tâm sự người lớn đủ thời gian để lắng nghe.

Từ trải nghiệm cá nhân và những buổi workshop dành cho phụ huynh với chủ đề: "TUỔI TEEN – Đồng hành cùng con để hiểu và thương" do tôi trực tiếp chia sẻ và tổ chức, tôi nhận ra, gia đình Việt Nam hôm nay đang thay đổi rất nhanh.

Tác giả Minh Họa cùng các em học sinh tuổi teen

Người lớn bận rộn hơn, trẻ em tiếp xúc công nghệ sớm hơn, những bữa cơm đông đủ dần thưa đi. Không ít gia đình sống cùng nhau nhưng mỗi người lại ở trong một thế giới riêng.

Ông bà thiếu vắng sự quây quần của những gia đình nhiều thế hệ ngày trước, cha mẹ bị cuốn vào công việc, áp lực tài chính và nỗi lo không thể tụt lại phía sau. Con cái lớn lên cùng điện thoại, mạng xã hội và những kết nối online nhiều hơn những cuộc trò chuyện trong gia đình, khoảng cách giữa các thế hệ vì thế cũng ngày càng lớn hơn.

Có những đứa trẻ hôm nay hiểu công nghệ hơn ông bà, nói chuyện với bạn bè nhiều hơn nói chuyện với cha mẹ. Có những người già sống cùng con cháu nhưng vẫn thấy cô đơn trong chính ngôi nhà của mình.

Ngày trước, gia đình Việt thường gắn với hình ảnh nhiều thế hệ sống cùng nhau. Ông bà trông cháu, cha mẹ đi làm, con cái lớn lên trong sự dạy dỗ và yêu thương của cả một gia đình lớn.

Những bữa cơm đông đủ, những câu chuyện giữa các thế hệ hay cảm giác "nhà luôn có người chờ mình" từng là một phần rất quen thuộc trong đời sống người Việt.

Nhưng xã hội hiện đại đang khiến cấu trúc ấy thay đổi rất nhanh, người trẻ có xu hướng sống độc lập hơn, nhịp sống đô thị khiến nhiều gia đình không còn nhiều thời gian quây quần như trước. Có những người cả ngày chỉ gặp nhau vài phút vào buổi tối. Có những bữa cơm mỗi người cầm một chiếc điện thoại, gần nhau về khoảng cách nhưng xa nhau về cảm xúc.

Sự thay đổi ấy là điều khó tránh khỏi khi xã hội phát triển, không ai có thể giữ nguyên cách sống của nhiều thế hệ trước trong một thế giới đã khác đi rất nhiều. Chúng ta không thể yêu cầu người trẻ sống như cha mẹ ngày xưa, cũng không thể phủ nhận áp lực mà các gia đình hiện đại đang phải đối mặt.

Chưa bao giờ cha mẹ lại nhiều áp lực như bây giờ, cha mẹ hiện đại không chỉ phải kiếm tiền, mà còn nhiều vai trò khác: Hiểu tâm lý tuổi dậy thì, đồng hành cảm xúc với con, dạy kỹ năng sống, kiểm soát công nghệ, định hướng tương lai…

Mạng xã hội cũng vô tình đẩy nhiều người vào cuộc đua trở thành "cha mẹ hoàn hảo". Người ta dễ nhìn thấy những hình ảnh đẹp đẽ của các gia đình khác, những bữa cơm đủ đầy, những chuyến du lịch hạnh phúc, những đứa trẻ ngoan ngoãn và thành tích nổi bật.

Từ đó, không ít cha mẹ mang trong mình áp lực phải làm mọi thứ thật tốt cho con, nhưng có lẽ điều trẻ em cần chưa bao giờ là cha mẹ hoàn hảo. Điều các con cần là cảm giác được lắng nghe, được quan tâm và được nhìn thấy.

Một đứa trẻ có thể không nhớ cha mẹ từng mua cho mình món đồ đắt tiền nào, nhưng sẽ nhớ ai từng ngồi cạnh khi mình buồn. Ai thật sự lắng nghe khi mình muốn kể một câu chuyện ở trường, ai đặt điện thoại xuống để nhìn vào mắt mình khi trò chuyện. Và không chỉ trẻ nhỏ, người già trong gia đình đôi khi cũng cần điều tương tự.

Nhiều ông bà không cần con cháu cho mình quá nhiều tiền bạc hay vật chất. Điều họ cần đôi khi chỉ là một bữa cơm đông đủ, một cuộc gọi hỏi han hay cảm giác mình vẫn là một phần quan trọng trong gia đình.

Điều đáng lo nhất của gia đình hiện đại không phải là việc không còn sống chung nhiều thế hệ, mà là con người ngày càng sống tách biệt về cảm xúc ngay cả khi vẫn ở cạnh nhau.

Gia đình Việt Nam từ lâu không chỉ là ở cùng nhau, mà còn là nơi con người được yêu thương, được nâng đỡ và cảm thấy mình thuộc về. Đó cũng là giá trị đẹp khiến gia đình Việt khác với lối sống quá đề cao tính cá nhân của phương Tây, hiện đại không có nghĩa là phải đánh mất những giá trị ấy.

Chúng ta có thể sống trong những căn hộ nhỏ hơn, bận rộn hơn, độc lập hơn, nhưng vẫn có thể giữ lại sự kết nối giữa ông bà, cha mẹ và con cái bằng sự quan tâm, lắng nghe dành cho nhau.

Sự hiện diện không đồng nghĩa với việc lúc nào cũng ở cạnh nhau 24 giờ mỗi ngày. Đôi khi, chỉ vài chục phút thật sự dành cho gia đình cũng quý hơn rất nhiều giờ ở cạnh nhau nhưng không có kết nối nào. Một cuộc trò chuyện không bị ngắt quãng bởi điện thoại, một lần kiên nhẫn lắng nghe thay vì vội phán xét, một bữa cơm có tiếng cười, một cái ôm dành cho con trẻ, một sự quan tâm dành cho cha mẹ già. Đó chính là nền tảng giữ một gia đình ở lại với nhau giữa nhịp sống hiện đại quá vội vàng hôm nay.

Không có cha mẹ hoàn hảo và cũng chẳng có gia đình nào đi qua năm tháng mà chưa từng có những vết xước. Nhưng sau tất cả, điều giữ một mái nhà không nằm ở việc nó rộng bao nhiêu, đủ đầy thế nào. Mà là cảm giác, dù cuộc sống ngoài kia có áp lực đến đâu, khi trở về nhà, mình vẫn được yêu thương, lắng nghe và thuộc về.

Minh Họa