Điểm tựa sau những rủi ro nghề nghiệp

Nâng cao nhận thức, xây dựng văn hóa an toàn trong lao động sẽ tránh những rủi ro (ảnh minh họa). Ảnh: Châu Lê

Năm 2025, cả nước xảy ra 7.004 vụ tai nạn lao động, làm 7.156 người bị nạn, trong đó có 658 người tử vong. Dù số vụ và số người bị nạn đã giảm so với năm 2024, nhưng tổng thiệt hại vẫn ở mức rất lớn, ước hơn 14.000 tỷ đồng. Những con số này cho thấy tai nạn lao động vẫn là nguy cơ thường trực, đòi hỏi cả giải pháp phòng ngừa lẫn cơ chế hỗ trợ đủ mạnh khi rủi ro xảy ra.

Với người lao động làm việc theo quan hệ lao động, quỹ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp là quỹ thành phần trong hệ thống bảo hiểm xã hội bắt buộc, do người sử dụng lao động đóng. Mức đóng hiện nay là 0,5% quỹ tiền lương. Từ quỹ này, người lao động có thể được hưởng các chế độ như trợ cấp một lần, trợ cấp hàng tháng, hỗ trợ phục hồi chức năng…

Thực tế tại thành phố Huế, chính sách này đã trở thành chỗ dựa cho nhiều gia đình. Ông N.P.N. trong quá trình làm việc tại doanh nghiệp không may bị tai nạn lao động nghiêm trọng, suy giảm khả năng lao động 66%. Trong thời gian điều trị, doanh nghiệp chi trả viện phí, đồng thời ông được hưởng trợ cấp hơn 2,7 triệu đồng mỗi tháng.

Nếu câu chuyện trên cho thấy chính sách đã hỗ trợ người lao động bị thương tật, thì trường hợp gia đình ông L.C.L. lại sáng rõ giá trị của chính sách trong những mất mát. Con trai ông tử vong do tai nạn lao động. Ngoài bồi thường từ doanh nghiệp, gia đình còn được hưởng trợ cấp và chế độ tử tuất theo quy định. Hai con của nạn nhân được hưởng trợ cấp hằng tháng đến khi đủ 18 tuổi. Những khoản hỗ trợ này không thể khỏa lấp nỗi đau, nhưng giúp gia đình duy trì cuộc sống sau biến cố.

Theo số liệu của BHXH thành phố Huế, năm 2025 đã giải quyết chế độ tai nạn lao động một lần cho 50 người với hơn 2,9 tỷ đồng; 12 người hưởng trợ cấp hàng tháng; trợ cấp cho thân nhân 6 trường hợp tử vong với tổng số tiền 505 triệu đồng. Tuy vậy, khoảng trống an sinh vẫn còn lớn, nhất là với lao động phi chính thức. Đây là nhóm lao động không có hợp đồng, thu nhập thiếu ổn định và ít được bảo vệ. Năm 2025, số vụ tai nạn chết người ở nhóm này vẫn tăng, cho thấy rủi ro chưa được kiểm soát hiệu quả.

Trên địa bàn Huế, việc triển khai chính sách vẫn còn vướng mắc. Tỷ lệ người tham gia còn thấp. Một số doanh nghiệp chưa thực hiện đầy đủ việc khai báo, điều tra tai nạn lao động, ảnh hưởng đến quyền lợi người lao động. Việc giải quyết các trường hợp tai nạn giao thông liên quan đến lao động cũng còn khó khăn do thủ tục xác minh. Điều này cho thấy cần nâng cao trách nhiệm và hoàn thiện quy trình thực hiện.

Để chính sách phát huy hiệu quả, cần chú trọng phòng ngừa rủi ro từ sớm. Các cơ quan chức năng cần đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động và bảo hiểm xã hội đến người lao động, người sử dụng lao động. Qua đó, từng bước thay đổi nhận thức, xây dựng văn hóa an toàn trong lao động. Phía doanh nghiệp và người lao động cần nâng cao ý thức trách nhiệm, thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ theo quy định của pháp luật; cải thiện điều kiện làm việc, bảo đảm an toàn và chăm sóc sức khỏe cho người lao động.

Trí Anh