Điểm mới trong tuyển sinh đại học năm 2026

Học sinh tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026. Ảnh: Trần Văn Tâm

Cơ chế tính điểm sàn linh hoạt bảo vệ quyền lợi thí sinh

Điểm đổi mới căn bản đầu tiên nằm ở Khoản 3 Điều 6 Quy chế tuyển sinh, quy định điểm sàn đối với phương thức tuyển sinh đại học: "Nguồn xét tuyển vào chương trình đào tạo trình độ đại học là thí sinh có tổng điểm 03 môn thi kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông (kỳ thi trung học nghề đối với đối tượng trung học nghề) các năm theo tổ hợp xét tuyển (hoặc sử dụng điểm thi môn Toán, Ngữ văn và một môn thi khác) đạt tối thiểu 15,00 điểm theo thang điểm 30, áp dụng đối với thí sinh thi tốt nghiệp từ năm 2026".

Theo đó, Bộ đưa ra 2 cách tính điểm sàn. Cách thứ nhất dựa trên tổng điểm ba môn trong tổ hợp xét tuyển của ngành học. Cách thứ hai linh hoạt hơn khi cho phép tính tổng điểm của môn Toán, Ngữ văn và một môn thi bất kỳ có điểm thi cao nhất. Quy định này tránh tình trạng thí sinh chọn ba môn cao điểm nhất để đối phó, đồng thời tạo ra cơ hội cho những em có điểm thi lệch ở các môn tự chọn. Chỉ cần đáp ứng một trong hai cách tính trên, thì thí sinh đủ "điều kiện" để tham gia xét tuyển đại học.

Một điều rất quan trọng là học sinh cần hiểu điểm sàn chỉ là tấm vé đủ điều kiện xét đại học, chứ không phải là điểm trúng tuyển của các trường.

Phương thức xét học bạ hướng tới sự thực chất và toàn diện

Bên cạnh những thay đổi trên, phương thức xét tuyển bằng học bạ cũng có nhiều điểm mới. Điểm a Khoản 5 Điều 6 quy định: "Phương thức tuyển sinh dựa trên kết quả học tập các môn học cấp trung học phổ thông bắt buộc môn Toán hoặc Ngữ văn với trọng số tính điểm xét của môn Toán hoặc môn Ngữ văn tối thiểu 1/3 và đáp ứng một trong những yêu cầu sau: a) Tổ hợp xét tuyển sử dụng điểm trung bình chung kết quả học tập cả năm các lớp 10, 11, 12 của tối thiểu ba môn học theo thang điểm 30".

Khác với các năm trước, quy định mới bắt buộc các trường đại học phải lấy điểm trung bình chung cả năm của cả ba năm học, tương đương sáu học kỳ. Đồng thời, tổ hợp xét tuyển phải gồm ít nhất ba môn học, trong đó phải có môn Toán hoặc môn Ngữ văn. Đặc biệt, môn bắt buộc phải có trọng số tính điểm tối thiểu là một phần ba, nghĩa là không được tính hệ số cao hơn các môn còn lại.

Ví dụ, một học sinh đăng ký vào ngành Công nghệ thông tin xét tuyển tổ hợp Toán, Vật lý và Tiếng Anh. Giả sử, điểm trung bình môn Toán lớp 10 đạt 8,0; lớp 11 đạt 8,5 và lớp 12 đạt 9,0 thì điểm xét tuyển là 8,5. Tương tự, điểm môn Vật lý qua ba năm lần lượt là 7,0; 7,5; 8,0 thì điểm xét tuyển là 7,5. Môn Tiếng Anh có điểm là 7,5; 8,0; 8,5 thì điểm thành phần sẽ là 8,0. Tổng cả ba môn xét tuyển học bạ là 24,0 điểm trên thang điểm 30.

Hiểu cơ bản, xét điểm học bạ sáu học kỳ không chỉ giúp các trường đại học lựa chọn được những học sinh có học lực ổn định, mà còn chống tình trạng "làm đẹp" học bạ ở giai đoạn cuối cấp.

Chỉ được đăng ký tối đa 15 nguyện vọng

Một điểm mới khác so với năm 2025 là thí sinh chỉ được đăng ký tối đa 15 nguyện vọng. Khi thí sinh trúng tuyển ở nguyện vọng nào, thì toàn bộ các nguyện vọng phía dưới sẽ lập tức bị hủy bỏ.

Để tối ưu hóa 15 nguyện vọng, các chuyên gia khuyến cáo thí sinh nên chia đều danh sách thành ba nhóm rõ rệt. Năm nguyện vọng đầu dành cho nhóm ngành, trường yêu thích nhất.

Năm nguyện vọng tiếp theo là nhóm vừa sức. Năm nguyện vọng cuối cùng hướng vào các trường có điểm chuẩn thấp hơn năng lực của bản thân.

Đặc biệt, học sinh muốn vào ngành Sư phạm thì bắt buộc phải đăng ký 5 nguyện vọng đầu tiên. Nếu các em đặt ngành Sư phạm từ nguyện vọng thứ sáu trở đi, hệ thống lọc ảo sẽ tự động loại bỏ hồ sơ mà không cần quan tâm đến điểm thi bao nhiêu. Quy định này nhằm chọn những em thực sự có tâm huyết với sự nghiệp giáo dục.

Nhìn chung, những điểm mới này hướng tới một mùa tuyển sinh thực chất và công bằng hơn. Thí sinh được xét tuyển đ1ung năng lực, trường đại học tuyển đúng đối tượng và chất lượng tấm bằng đại học được nâng cao giá trị.

Trần Văn Tâm