Di sản Maria Skłodowska-Curie và hành trình kết nối y khoa Pháp - Ba Lan - Việt Nam

Maria Skłodowska-Curie - nhà khoa học gốc Ba Lan - dành phần lớn thời gian học tập, nghiên cứu và thành danh tại Pháp. Di sản của bà không chỉ thuộc về lịch sử khoa học mà đang hiện diện trong từng hành lang bệnh viện, phòng thí nghiệm và những kết nối y khoa quốc tế.

Bênh viện K, tiền thân là Viện Curie Đông Dương thành lập năm 1923, một trong những cơ sở đầu tiên tại khu vực ứng dụng xạ trị, mang theo ảnh hưởng trực tiếp từ những nghiên cứu nền tảng của Maria Skłodowska-Curie - biểu tượng của kết nối y khoa xuyên biên giới giữa Pháp - Ba Lan - Việt Nam. Ảnh: Đại sứ quán Pháp

Tại Hà Nội, tinh thần ấy được khơi gợi trong Lễ kỷ niệm Ngày Hữu nghị Pháp - Ba Lan (20-4-2026), khi Việt Nam được nhìn nhận như một điểm giao thoa sống động của “tri thức không biên giới”.

Chia sẻ về ý nghĩa của di sản này, Đại sứ Pháp Olivier Brochet nhấn mạnh hành trình của Maria Skłodowska-Curie là minh chứng rõ ràng rằng khoa học và y học chưa bao giờ bị giới hạn bởi biên giới hay địa chính trị, mà luôn được chia sẻ và ứng dụng vì lợi ích chung của nhân loại.

Đại sứ Ba Lan tại Việt Nam Joanna Skoczek (thứ hai từ trái sang) và Đại sứ Pháp tại Việt Nam Olivier Brochet thăm Bệnh viện K - cơ sở chuyên khoa ung bướu đầu ngành và là biểu tượng cho hợp tác y tế bền vững giữa các nước. Ảnh: Đại sứ quán Pháp

Nhân dịp này, Đại sứ Olivier Brochet và Đại sứ Ba Lan Joanna Skoczek đã thăm Bệnh viện K - cơ sở chuyên khoa ung bướu đầu ngành và là biểu tượng cho hợp tác y tế bền vững giữa các nước.

Đại sứ Olivier Brochet nói về tình hữu nghị Pháp - Ba Lan và di sản của Maria Skłodowska-Curie trong kết nối y khoa Pháp - Việt. Ảnh: Đại sứ quán Pháp

Qua nhiều thập kỷ, dòng chảy tri thức ấy không ngừng được bồi đắp bằng đào tạo và chuyển giao kỹ thuật hiện đại. Đại sứ Olivier Brochet nhấn mạnh Viện Curie là biểu tượng cho di sản khoa học quốc tế lâu dài.

Theo ông, giá trị này càng rõ nét khi Việt Nam đối mặt với các thách thức y tế mới như sự gia tăng của ung thư và bệnh mạn tính. Ông bày tỏ sự ngưỡng mộ đối với đội ngũ Bệnh viện K vì những nỗ lực xuất sắc trong chăm sóc và điều trị bệnh nhân.

Trong hơn 30 năm qua, hơn 3.000 bác sĩ Việt Nam đã tu nghiệp tại Pháp, nhiều người trong số đó hiện công tác tại Bệnh viện K. Sự kết nối giữa các cơ sở y tế Việt Nam và viện nghiên cứu lớn của Pháp vẫn không ngừng được củng cố qua trao đổi chuyên gia và nghiên cứu lâm sàng.

Theo ông, những kết quả cụ thể đó cho thấy hợp tác giữa hai nước với Việt Nam không chỉ mang tính lịch sử mà còn tiếp tục tạo ra giá trị thiết thực trong khoa học và y tế.

Chiều sâu hữu nghị Pháp - Ba Lan

Lễ kỷ niệm Ngày Hữu nghị Pháp - Ba Lan năm 2026 được tổ chức tại Hà Nội. Ảnh: Kiều Thoan Thu

Nếu Maria Skłodowska-Curie là nhịp cầu biểu tượng, thì lịch sử hai dân tộc Pháp - Ba Lan là mạch nguồn gắn kết bền bỉ qua nhiều thế kỷ.

Ngày Hữu nghị Pháp - Ba Lan được tổ chức hằng năm vào ngày 20-4 nhằm tôn vinh tình hữu nghị bền chặt và quan hệ lịch sử giữa hai quốc gia. Mốc thời gian này gắn với sự kiện ký kết Hiệp ước Liên minh Pháp - Ba Lan năm 1921, văn kiện đặt nền tảng cho hợp tác chiến lược giữa hai nước trong bối cảnh châu Âu hậu Chiến tranh thế giới thứ nhất.

Không phải ngẫu nhiên mà thành phố Nancy được chọn để ký kết hiệp ước mang tên mình bởi gắn với Stanislas Leszczyński - Vua Ba Lan đồng thời là cha vợ của Vua Louis XV của Pháp.

Từ Henri de Valois - vị vua được bầu của Khối Thịnh vượng chung Ba Lan - Litva, đến Józef Poniatowski - Thống chế của Napoléon I, rồi những tên tuổi lớn như Frédéric Chopin, Adam Mickiewicz và Maria Skłodowska-Curie, mối liên hệ giữa hai quốc gia mang chiều sâu lịch sử, văn hóa đặc biệt.

Đại sứ Ba Lan tại Việt Nam Joanna Skoczek nhấn mạnh Maria Skłodowska-Curie không chỉ là huyền thoại khoa học mà còn là hiện thân của tình hữu nghị Pháp - Ba Lan. Ảnh: Đại sứ quán Pháp

Đại sứ Joanna Skoczek nhấn mạnh Maria Skłodowska-Curie không chỉ là huyền thoại khoa học mà còn là hiện thân của tình hữu nghị Pháp - Ba Lan. Cuộc đời bà thể hiện tinh thần tiên phong, vượt mọi ranh giới và truyền cảm hứng cho phụ nữ theo đuổi đam mê.

Đại sứ Skoczek cũng nhắc lại giai đoạn Ba Lan bị chia cắt (1795-1918) khi Pháp là nơi trú ẩn của giới trí thức Ba Lan. Mối liên hệ ấy tiếp tục được củng cố qua các biến động thế kỷ XX, từ phong trào Đoàn kết những năm 1980 đến tiến trình hội nhập châu Âu sau Chiến tranh Lạnh.

Trong bối cảnh thế giới nhiều thách thức an ninh, Đại sứ Ba Lan khẳng định hợp tác hai nước trong EU và NATO có ý nghĩa chiến lược để cùng định hình tương lai châu Âu dựa trên các giá trị chung.

Bản thân Đại sứ Olivier Brochet cũng có bà ngoại là người Ba Lan. Bà rời quê hương năm 1939 và sang Pháp, nơi bà gặp ông ngoại của Đại sứ vào năm 1940 - cũng là năm mẹ ông chào đời.

Maria Skłodowska-Curie - Nguồn cảm hứng của một cô gái Việt

Bùi Thị Hương Thảo, cựu sinh viên Đại học Dược Hà Nội, người coi Maria Skłodowska-Curie là thần tượng duy nhất của mình và gặt hái thành công trong sự nghiệp từ sự truyền cảm hứng của nhà khoa học kiệt xuất Ba Lan-Pháp. Ảnh: Kiều Thoan Thu

Cùng ôn lại những dấu mốc lịch sử, chị Bùi Thị Hương Thảo, cựu sinh viên Đại học Dược Hà Nội, chia sẻ câu chuyện đầy cảm xúc về thần tượng duy nhất của mình - Maria Skłodowska-Curie.

Mười bảy năm trước, vào Ngày Di sản, một cô gái trẻ Việt Nam đứng trước cổng Đại học Sorbonne với đôi mắt ngấn lệ, ao ước được bước vào tham quan ngôi trường huyền thoại nơi Maria Skłodowska-Curie từng theo học. Từ thuở nhỏ, qua những câu chuyện mẹ kể, cô đã biết đến polonium, radium trước cả khi hiểu rõ về kim loại cơ bản. Những cuốn sách về gia đình Curie trở thành báu vật, khơi dậy giấc mơ sang Pháp học tập.

Giấc mơ ấy đã thành hiện thực. Sau khi tốt nghiệp Đại học Dược Hà Nội, cô nhận học bổng Évariste Galois để tu nghiệp tại Pháp. Ba năm sau, cô trở thành sinh viên của Cité Sorbonne - quần thể kiến trúc học thuật lịch sử nơi từng là khát vọng xa xôi. Những lần trở lại Panthéon viếng mộ hai vợ chồng nhà bác học luôn là khoảnh khắc xúc động sâu sắc đối với cô.

Tham dự sự kiện chung của hai đại sứ quán, cô xem đây là niềm vinh dự lớn lao để tri ân người phụ nữ đã dẫn dắt hành trình trưởng thành của mình.

Ở điểm gặp gỡ ấy, giữa ngoại giao và ký ức, giữa giảng đường và bệnh viện, di sản Maria Skłodowska-Curie đã vượt ra khỏi quá khứ, trở thành hành trình của tri thức được sẻ chia và niềm tin rằng khoa học - khi lấy con người làm trung tâm - sẽ luôn vượt qua mọi giới hạn địa lý.

Kiều Thoan Thu