Di sản ký ức đặc biệt của cán bộ đi B

Trưng bày do Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước (Bộ Nội vụ) tổ chức, hướng tới kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026).

Phản ánh giai đoạn lịch sử hào hùng của dân tộc

Phát biểu khai mạc trưng bày, Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước Đặng Thanh Tùng cho biết, sự kiện đặc biệt này không tổ chức theo nghi thức hành chính thông thường mà được dành riêng cho cán bộ đi B - những người đã gác lại tuổi trẻ, gia đình và sự nghiệp để lên đường vào chiến trường.

Bản gốc hồ sơ và kỷ vật của nguyên Bí thư Thành ủy Hà Nội Phạm Quang Nghị

“Đây không chỉ là lời tri ân mà còn là sự khâm phục, tự hào của thế hệ hôm nay đối với các cô, các chú, các bác. Chúng tôi có trách nhiệm gìn giữ những hồ sơ, kỷ vật ấy và làm tất cả những gì tốt nhất để tinh thần Việt Nam, tinh thần quật cường của dân tộc được truyền lại cho các thế hệ trẻ”, ông Đặng Thanh Tùng nhấn mạnh.

Chia sẻ tại chương trình, nguyên Bí thư Thành ủy Hà Nội Phạm Quang Nghị (cán bộ đi B từ năm 1967), không giấu được xúc động khi nhìn lại những kỷ vật của chính mình sau hơn nửa thế kỷ.

Nguyên Bí thư Thành ủy Hà Nội Phạm Quang Nghị, cán bộ đi B từ năm 1967, chia sẻ tại chương trình

“Tôi không nghĩ có ngày lại được nhìn thấy học bạ, lý lịch, lá đơn tình nguyện, giấy chứng nhận đoàn viên… của mình. Những kỷ vật ấy gợi lại cả một thời tuổi trẻ, gợi nhớ đồng đội, chiến trường và những năm tháng không thể nào quên”, ông Phạm Quang Nghị chia sẻ.

Theo ông Phạm Quang Nghị, hơn 50 năm sau ngày đất nước thống nhất, Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ, nhưng trên hành trình đi tới tương lai vẫn cần những phút giây nhìn lại quá khứ để tri ân những người đã làm nên chiến thắng.

Cục trưởng Cục Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước Đặng Thanh Tùng tặng sách cho các cán bộ đi B

Ông cũng bày tỏ lòng biết ơn đối với những cán bộ làm công tác lưu trữ đã âm thầm gìn giữ hàng chục nghìn hồ sơ, kỷ vật suốt nhiều thập kỷ. “Những kỷ vật này chỉ là một phần rất nhỏ, nhưng phản ánh cuộc kháng chiến vô cùng vĩ đại của dân tộc. Xin được nghiêng mình tri ân những người đã tham gia kháng chiến, đặc biệt là những người đã anh dũng hy sinh vì Tổ quốc”, nguyên Bí thư Thành ủy Hà Nội xúc động nói.

Nhiều kỷ vật gốc giá trị

Không gian trưng bày "Thanh xuân gửi lại" gồm 3 phần, trong đó điểm nhấn là chuyên đề “Ký ức đi B” với hơn 100 tài liệu, hình ảnh và kỷ vật gốc quý giá. Những lá đơn tình nguyện, cuốn nhật ký, bức thư gửi gia đình, học bạ, lý lịch, ảnh kỷ niệm hay những vật dụng nhỏ được gửi lại trước ngày lên đường… đã đưa người xem trở về giai đoạn lịch sử đầy gian khổ nhưng cũng rất đỗi hào hùng của dân tộc.

Ngoài nguồn tài liệu đang được bảo quản tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, trưng bày còn giới thiệu nhiều tư liệu do các gia đình hiến tặng, cùng những hình ảnh được khai thác từ Trung tâm Việt Nam và Lưu trữ thuộc Đại học Công nghệ Texas (Hoa Kỳ), góp phần bổ sung những góc nhìn chân thực về cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Bản gốc hồ sơ và kỷ vật của nhạc sĩ Lư Nhất Vũ (Lê Văn Gắt)

Đặc biệt, công chúng có dịp tiếp cận hồ sơ và kỷ vật của nhiều nhân vật nổi tiếng, như: Nguyễn Khoa Điềm, Nguyễn Quang Sáng, Phan Huỳnh Điểu, bác sĩ Đặng Thùy Trâm, nhà thơ Ca Lê Hiến (Lê Anh Xuân), nhà văn Dương Thị Xuân Quý…

Một nội dung đáng chú ý khác là giới thiệu kết quả bước đầu của Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin. Từ những trang hồ sơ cũ, những tài liệu đã nhuốm màu thời gian, cán bộ lưu trữ đã phối hợp với nhiều cơ quan chức năng để xác minh thông tin, tìm kiếm thân nhân và trao trả kỷ vật cho gia đình liệt sĩ.

Công chúng tra cứu hồ sơ cán bộ đi B tại trưng bày

Bên cạnh hoạt động trưng bày, công chúng còn có thể trực tiếp tra cứu hồ sơ cán bộ đi B đang được lưu giữ tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III thông qua hệ thống tra cứu điện tử, tạo điều kiện thuận lợi cho thân nhân liệt sĩ, người có công và các nhà nghiên cứu tiếp cận nguồn tư liệu phục vụ giải quyết chính sách cũng như nghiên cứu lịch sử.

Trưng bày diễn ra đến hết ngày 2/9 tại trụ sở Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước, số 12 Đào Tấn, Hà Nội.

Một số hình ảnh tại trưng bày:

Cựu chiến binh Nguyễn Quốc Hưởng (sinh năm 1947), xã Vân Đình, Hà Nội, xúc động khi xem lại kỷ vật của cán bộ đi B

Hồ sơ, kỷ vật của cán bộ đi B Lê Thị Bạch Cát

Hồ sơ của cán bộ đi B Ca Văn Thỉnh

Thẻ tiết kiệm của cán bộ đi B

Cán bộ đi B Trần Thị Vinh trước kỷ vật của mình tại trưng bày

Tin và ảnh: Hương Sen