Dị dạng mạch máu não – 'quả bom nổ chậm' trong cơ thể người trẻ

Một bệnh nhân 19 tuổi mắc dị dạng mạch máu não được chăm sóc và điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Vạn Hạnh. BVCC

Những ca bệnh cảnh báo từ thực tế lâm sàng

Tại nhiều cơ sở y tế lớn, số ca dị dạng mạch máu não ở người trẻ đang có xu hướng gia tăng rõ rệt. Ghi nhận tại Khoa Phẫu thuật Thần kinh, Bệnh viện Bạch Mai cho thấy, trung bình mỗi tuần tiếp nhận từ 4–6 trường hợp bệnh nhân dưới 40 tuổi mắc dị dạng mạch máu não. Phần lớn các trường hợp này trước đó hoàn toàn khỏe mạnh, không có tiền sử bệnh lý rõ ràng.

Xu hướng này không chỉ dừng lại ở các con số thống kê mà đã được phản ánh rõ qua những ca bệnh cụ thể. Trường hợp một nữ bệnh nhân 22 tuổi được cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội là ví dụ điển hình. Người bệnh nhập viện trong tình trạng hôn mê sâu, liệt hai bên cơ thể do xuất huyết não nặng. Kết quả chẩn đoán xác định nguyên nhân là do dị dạng mạch máu não bị vỡ, gây tụ máu lớn trong não .

Theo TS.BS Nguyễn Đức Anh, Trưởng khoa Ngoại Thần kinh Cột sống, tình trạng này cực kỳ nguy kịch, đòi hỏi can thiệp phẫu thuật khẩn cấp để loại bỏ khối máu tụ và kiểm soát điểm chảy máu. Dù ca phẫu thuật thành công, nguy cơ di chứng lâu dài vẫn rất lớn, với tỷ lệ tàn tật và suy giảm chức năng thần kinh ở nhóm bệnh nhân xuất huyết não lên tới hàng chục phần trăm .

Một trường hợp khác là nam sinh viên 19 tuổi, chỉ đến viện vì những cơn đau đầu kéo dài tưởng chừng do áp lực học tập. Tuy nhiên, qua chụp chiếu, các bác sĩ phát hiện một dị dạng mạch máu não phức tạp, có nguy cơ vỡ bất cứ lúc nào nếu không can thiệp kịp thời .

Thực tế này cho thấy, dị dạng mạch máu não ở người trẻ không còn là tình trạng hiếm gặp. Đáng lo ngại hơn, nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi bệnh đã gây biến chứng nghiêm trọng như xuất huyết não, đột quỵ – những biến cố có thể để lại hậu quả nặng nề hoặc cướp đi tính mạng người bệnh.

“Quả bom nổ chậm” và những dấu hiệu dễ bị bỏ qua

Theo các chuyên gia, dị dạng mạch máu não là bất thường bẩm sinh của hệ thống mạch máu, trong đó các động mạch và tĩnh mạch kết nối trực tiếp với nhau mà không qua hệ mao mạch. Điều này khiến dòng máu lưu thông bất thường, tạo áp lực lớn lên thành mạch và làm tăng nguy cơ vỡ mạch bất cứ lúc nào .

BSNT Nguyễn Tất Đặng, Khoa Phẫu thuật Thần kinh, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết chính sự bất thường trong cấu trúc này khiến dị dạng mạch máu não được ví như một “quả bom nổ chậm”. Người bệnh có thể mang dị tật từ nhỏ nhưng hoàn toàn không có biểu hiện trong nhiều năm, cho đến khi xảy ra biến chứng.

Khi khối dị dạng vỡ, hậu quả thường rất nặng nề. Người bệnh có thể xuất hiện đau đầu dữ dội, nôn vọt, liệt nửa người, rối loạn ý thức, thậm chí hôn mê sâu. Tỷ lệ tử vong được ước tính khoảng 10–15%, trong khi khoảng một nửa số bệnh nhân sống sót phải đối mặt với di chứng thần kinh lâu dài .

Điều đáng nói là trước khi vỡ, các dấu hiệu cảnh báo lại rất mơ hồ và dễ bị bỏ qua. Người bệnh có thể chỉ gặp các triệu chứng như đau đầu kéo dài, chóng mặt, tê bì tay chân hoặc co giật nhẹ. Những biểu hiện này thường bị nhầm lẫn với căng thẳng, thiếu ngủ hoặc rối loạn tiền đình, khiến người trẻ chủ quan, không đi khám.

BSCKI. Hà Đức Thắng, Bệnh viện Đa khoa Vạn Hạnh, cảnh báo rằng những cơn đau đầu tái diễn, tăng dần về cường độ hoặc không đáp ứng với thuốc giảm đau thông thường có thể là dấu hiệu của tổn thương mạch máu não tiềm ẩn . Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, nguy cơ vỡ mạch dẫn đến xuất huyết não là rất cao.

Các bác sĩ cũng chỉ ra rằng lối sống hiện đại với áp lực công việc, thiếu ngủ, căng thẳng kéo dài, cùng với việc sử dụng rượu bia, thuốc lá có thể làm gia tăng nguy cơ bùng phát biến chứng ở những người đã mang dị dạng mạch máu não .

Trước thực tế này, các chuyên gia khuyến cáo người trẻ không nên chủ quan với những biểu hiện bất thường, dù là nhỏ. Việc thăm khám sớm bằng các phương tiện chẩn đoán hình ảnh như MRI, CT hoặc chụp mạch não có thể giúp phát hiện dị dạng trước khi xảy ra biến chứng, từ đó có hướng điều trị phù hợp.

Đức Trân