DeepSeek trượt ngã

DeepSeek đang tuột dốc tại thị trường tỷ dân. Ảnh: Reuters.

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo tại Trung Quốc đang bước sang một trang mới. DeepSeek từng là một hiện tượng toàn cầu với mức chi phí siêu rẻ, nhưng đang dần chững lại do rắc rối pháp lý và sự cạnh tranh khắc nghiệt từ các đối thủ trong nước.

Trong khi đó, các công ty công nghệ Trung Quốc vừa trình làng 5 mô hình AI hoàn toàn mới, sở hữu hiệu năng và tối ưu hóa tài nguyên tốt. Với sự quan tâm của ngân hàng UBS và các nhà đầu tư lớn, thứ hạng của thị trường AI tỷ dân đang được định hình lại.

Ngôi vương AI mới

Thời gian gần đây, các tập đoàn công nghệ Trung Quốc tung ra 5 mô hình AI mới, bao gồm Kimi K2.5 của Moonshot AI, GLM-5 của Zhipu AI, Qwen của Alibaba. ByteDance gây chú ý với hệ thống Seedance 2.0. Tuy nhiên, ngân hàng đầu tư UBS lại dành sự chú ý đặc biệt cho startup MiniMax cùng mô hình M2.5.

Báo cáo của Openrouter cho biết Trung Quốc đã thiết lập kỷ lục mới, vượt qua Mỹ về tổng lưu lượng sử dụng AI toàn cầu. Có tới 4 trên 5 mô hình phổ biến nhất thế giới hiện nay đến từ Trung Quốc. Lưu lượng truy cập của MiniMax đã bằng 1/3 so với Claude của Anthropic.

M2.5 có hiệu năng tương đương các đối thù với chi phí huấn luyện thấp. Ảnh: Minimax.

UBS đánh giá cực kỳ cao chiến lược phát triển của MiniMax khi chọn hướng đi tối ưu hóa chi phí tính toán chứ không sao chép mô hình thí nghiệm đắt tiền như phương Tây. Các bài kiểm tra nội bộ đã chứng minh MiniMax M2.5 có khả năng xử lý vượt trội hơn hẳn DeepSeek R1 trong nhiều tác vụ.

Đặc biệt, hệ thống này chỉ tiêu tốn khoảng 30% tài nguyên so với DeepSeek. "Với lợi thế cạnh tranh này, MiniMax đang cho thấy sức hút khổng lồ với các nhà phát triển và tối ưu chi phí cực tốt", một chuyên gia phân tích của UBS nhận định. Vì vậy, dòng vốn đầu tư đang nhanh chóng dịch chuyển khỏi DeepSeek.

Alibaba cũng đang gặt hái thành công lớn trong giới doanh nghiệp nội địa với thị phần của Qwen đã tăng gần gấp đôi trong nửa cuối năm ngoái. Các startup như Zhipu AI và Moonshot AI cũng phát triển trong ngách lập trình và tạo dựng video.

Kimi K2.5 được đánh giá cao nhờ khả năng xử lý văn bản dài, đáp ứng rất trúng nhu cầu của thị trường trong nước. Các nhà phát triển Trung Quốc không còn phụ thuộc vào một vài ông lớn, cũng như chip tân tiến từ Mỹ. Họ liên tục tung ra các bản cập nhật với chất lượng ngày càng cao, cho thấy áp lực cạnh tranh lớn.

Bước lùi của biểu tượng AI Trung Quốc

DeepSeek từng làm chấn động giới công nghệ toàn cầu nhờ mô hình R1 hiệu suất cao với chi phí huấn luyện rất thấp. Sự xuất hiện của R1 thậm chí làm suy giảm giá trị cổ phiếu của nhiều hãng chip.

Nhưng tình thế hiện tại đã hoàn toàn đảo ngược. Startup này đang trở nên im hơi lặng tiếng do các rắc rối pháp lý toàn cầu, đặc biệt là vụ kiện từ Anthropic.

DeepSeek cùng một số công ty AI Trung Quốc bị cáo buộc sao chép dữ liệu. Ảnh: AIbusiness.

Công ty cáo buộc DeepSeek sử dụng kỹ thuật "chưng cất mô hình" một cách trái phép. Theo đơn kiện, DeepSeek đã dùng đầu ra của mô hình Claude để huấn luyện AI của riêng mình và thiết lập một hệ thống mạng proxy phức tạp để che giấu các hoạt động đánh cắp dữ liệu.

Mạng lưới này quản lý đồng thời hơn 20.000 tài khoản giả mạo. Nhờ đó, DeepSeek có thể sao chép kiến thức từ Claude với chi phí rẻ. "Họ đã trích xuất năng lực từ mô hình của chúng tôi mà không có sự đồng ý", đại diện Anthropic tuyên bố. Vụ kiện này khiến tiến độ phát triển các dự án mới bị đình trệ và sụt giảm uy tín của hãng trên trường quốc tế.

Bên cạnh đó, chiến lược thị trường của DeepSeek cũng bộc lộ nhiều điểm yếu. Công ty này quyết định dồn toàn lực cho thị trường nội địa. Tuy nhiên, thị trường AI Trung Quốc lúc này lại gặp cạnh tranh trên nhiều lĩnh vực.

Thị trường AI Trung Quốc sở hữu nhiều đối thủ như MiniMax, Alibaba hay ByteDance với nguồn lực tài chính dồi dào. Khác với Mỹ, nơi cuộc chơi xoay quanh OpenAI, Anthropic hay Google, Trung Quốc chưa xuất hiện một “trung tâm AI” lớn.

Rào cản kiểm duyệt, hạn chế chip và quy mô thị trường nội địa đủ lớn khiến nhiều công ty có thể cùng tồn tại. Tuy nhiên, việc chậm trễ tung ra bản cập nhật khiến DeepSeek trở nên lép vế, người dùng đang dần chuyển hướng sang các nền tảng AI mới.

Nhật Tường