Đề xuất từng bước hỗ trợ BHYT cho người bệnh vô sinh, hiếm muộn

WHO khuyến cáo coi hiếm muộn là vấn đề y tế công cộng

Ngày 28/8, Hội Phụ sản Việt Nam phối hợp với Bệnh viện Phụ sản Trung ương tổ chức Hội nghị Sản phụ khoa Quốc tế 2026, quy tụ gần 600 đại biểu là các nhà quản lý, giáo sư, tiến sĩ, chuyên gia, nhà khoa học, bác sĩ và cán bộ y tế.

Hội nghị có sự tham gia của nhiều chuyên gia, nhà khoa học quốc tế đến từ Ấn Độ, Singapore, Hồng Kông (Trung Quốc), Thái Lan, Australia và các tổ chức chuyên ngành trong khu vực.

Đây là diễn đàn để các chuyên gia trong nước và quốc tế cập nhật những tiến bộ mới, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, trao đổi xu hướng phát triển của chuyên ngành và mở rộng mạng lưới hợp tác chuyên môn. Qua đó, hội nghị góp phần thúc đẩy đào tạo, nghiên cứu khoa học, ứng dụng các tiến bộ y học và nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe phụ nữ, bà mẹ và trẻ em tại Việt Nam.

GS.TS.BS Nguyễn Viết Tiến, Chủ tịch Hội Phụ sản Việt Nam, nguyên Giám đốc Bệnh viện Phụ sản Trung ương phát biểu. Ảnh: Thanh Hải

Trong khuôn khổ hội nghị, khoảng 40 báo cáo được các chuyên gia trong nước và quốc tế trình bày, tập trung vào những kiến thức mới trong lĩnh vực sản phụ khoa. Các nội dung này được kỳ vọng góp phần trang bị thêm kiến thức, kỹ năng cho đội ngũ thầy thuốc, đặc biệt là cán bộ y tế tại các địa phương và tuyến cơ sở, qua đó nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em.

Một trong những nội dung nhận được sự quan tâm đặc biệt tại hội nghị là hướng dẫn lần đầu tiên của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) về phòng ngừa, chẩn đoán và điều trị hiếm muộn.

PGS.TS Vương Thị Ngọc Lan, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Y Dược TP Hồ Chí Minh, thành viên ban soạn thảo hướng dẫn của WHO, cho biết hiếm muộn gây trở ngại đối với việc thực hiện mong muốn và mục tiêu sinh sản của mỗi cá nhân, cặp đôi. 

Vì vậy, giải quyết vấn đề hiếm muộn là một nội dung quan trọng gắn với quyền con người và các mục tiêu sức khỏe toàn cầu như bình đẳng giới, bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân, tiếp cận dịch vụ y tế công bằng, bảo vệ tài chính cá nhân và gia đình, quyền được chăm sóc sức khỏe và quyền được hưởng các thành tựu của khoa học.

Tuy nhiên, theo PGS.TS Vương Thị Ngọc Lan, tại nhiều quốc gia, hiếm muộn vẫn chưa được đưa đầy đủ vào chính sách y tế quốc gia hoặc chính sách BHYT.

Điểm mới đáng chú ý trong khuyến cáo của WHO là các quốc gia cần tiếp cận, cá thể hóa việc phòng ngừa, chẩn đoán và điều trị hiếm muộn, phù hợp với đặc điểm của từng người bệnh và cặp đôi.

"WHO khuyến cáo các quốc gia nên xem hiếm muộn là vấn đề y tế công cộng hàng đầu để vận động các nhà hoạch định chính sách có đầu tư thích đáng cho vấn đề này, đưa vào chính sách y tế quốc gia", PGS.TS Vương Thị Ngọc Lan nhấn mạnh.

Theo chuyên gia, sau hơn 4 tháng kể từ khi khuyến cáo được công bố, nhiều quốc gia đã bắt đầu đưa những nội dung này vào thực hành.

Tại Việt Nam, vấn đề càng đáng quan tâm khi tỷ lệ vô sinh, hiếm muộn ở mức cao, trong khi khả năng tiếp cận điều trị của nhiều gia đình vẫn chịu sức ép lớn từ chi phí.

Các đại biểu tham dự hội nghị.   Ảnh: Thanh Hải

Đề xuất từng bước hỗ trợ BHYT điều trị hiếm muộn

GS.TS.BS Nguyễn Viết Tiến, Chủ tịch Hội Phụ sản Việt Nam, nguyên Giám đốc Bệnh viện Phụ sản Trung ương, cho biết trên thế giới, tỷ lệ vô sinh, hiếm muộn tương đối cao. Tại Việt Nam, một nghiên cứu thuộc đề tài cấp Nhà nước từng công bố tỷ lệ khoảng 7,7% các cặp vợ chồng bị vô sinh cần được can thiệp. Tuy nhiên, theo ông, đến nay tỷ lệ này nhiều khả năng đã cao hơn.

Xu hướng kết hôn muộn, tuổi kết hôn ngày càng cao cũng là một trong những yếu tố khiến nguy cơ vô sinh, hiếm muộn có xu hướng gia tăng. Trong khi đó, chi phí điều trị, đặc biệt là các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản như thụ tinh trong ống nghiệm, vẫn là gánh nặng không nhỏ đối với nhiều gia đình.

Theo GS.TS Nguyễn Viết Tiến, chi phí trung bình cho một chu kỳ thụ tinh trong ống nghiệm hiện khoảng 70-100 triệu đồng, tùy thuộc nguyên nhân và mức độ khó của từng trường hợp. Với những trường hợp phức tạp, chi phí có thể cao hơn.

"Vì vậy, nếu chúng ta thực hiện được chính sách bảo hiểm hỗ trợ để các cặp vợ chồng được thăm khám, phát hiện và điều trị sớm hiếm muộn, sẽ giúp giảm bớt gánh nặng chi phí trong quá trình điều trị", GS.TS Nguyễn Viết Tiến đề xuất.

Theo Chủ tịch Hội Phụ sản Việt Nam, nhiều quốc gia trên thế giới đã có chính sách hỗ trợ người bệnh vô sinh, hiếm muộn. Việt Nam cũng nên từng bước nghiên cứu, triển khai chính sách này.

"Nếu chưa thể bảo hiểm toàn bộ chi phí điều trị, nhất là những kỹ thuật rất đắt tiền như thụ tinh trong ống nghiệm, thì chúng ta có thể thực hiện từng bước. Hỗ trợ được phần nào thì nên cố gắng thực hiện phần đó và càng sớm càng tốt", GS Tiến nói.

Về lộ trình, GS.TS Nguyễn Viết Tiến cho rằng trước hết, BHYT có thể xem xét hỗ trợ một phần chi phí thăm khám, xét nghiệm, siêu âm và các thăm dò cần thiết. Bởi quá trình chẩn đoán vô sinh, hiếm muộn cũng đòi hỏi nhiều xét nghiệm, thăm dò và phát sinh chi phí không nhỏ.

Sau đó, với những trường hợp đặc biệt, chẳng hạn các cặp vợ chồng có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn hoặc thuộc nhóm cần được ưu tiên hỗ trợ, có thể xem xét cơ chế hỗ trợ đối với các kỹ thuật điều trị có chi phí cao.

GS.TS Nguyễn Viết Tiến cho biết thêm, trong quân đội, chính sách hỗ trợ các cặp vợ chồng quân nhân thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm đã được triển khai, với mức hỗ trợ cao nhất có thể lên tới 300 triệu đồng. Theo ông, đây là một chính sách tốt và có thể là kinh nghiệm để nghiên cứu trong quá trình xây dựng chính sách phù hợp tại Việt Nam.

"Chúng tôi là những người trực tiếp điều trị cho các cặp vợ chồng vô sinh, hiếm muộn nên rất thấu hiểu hoàn cảnh, mong muốn và những khó khăn mà họ đang phải đối mặt. Vì vậy, tôi rất mong chính sách hỗ trợ này có thể được nghiên cứu và triển khai sớm, từng bước nhưng thiết thực và hiệu quả", GS.TS Nguyễn Viết Tiến nói.

Ông Đinh Anh Tuấn, Cục trưởng Cục Sức khỏe Bà mẹ - Trẻ em phát biểu. Ảnh: Thanh Hải

Sản phụ khoa Việt Nam tiệm cận trình độ tiên tiến

Cũng tại hội nghị, ông Đinh Anh Tuấn, Cục trưởng Cục Sức khỏe Bà mẹ - Trẻ em, Bộ Y tế, đánh giá chuyên ngành sản phụ khoa Việt Nam đang có bước phát triển mạnh mẽ.

Theo ông, chưa bao giờ ngành Sản phụ khoa Việt Nam phát triển như giai đoạn hiện nay. Việt Nam đã tiếp cận trình độ của nhiều quốc gia tiên tiến trong khu vực và trên thế giới, đặc biệt trong lĩnh vực kỹ thuật cao.

Thời gian gần đây, nhiều kỹ thuật tiên tiến đã được ứng dụng tại Việt Nam. Có thể kể đến kỹ thuật điều trị u xơ tử cung bằng sóng siêu âm cao tần tại Bệnh viện Phụ sản Trung ương và mới đây được triển khai tại Bệnh viện Hùng Vương.

Trong lĩnh vực vô sinh, Việt Nam đã làm chủ nhiều kỹ thuật tiên tiến, thậm chí dẫn đầu ở một số kỹ thuật như kỹ thuật trưởng thành trứng non được triển khai tại Bệnh viện Mỹ Đức.

Đáng chú ý, Bệnh viện Từ Dũ và Bệnh viện Nhi đồng 1 cũng đã đạt được những kết quả tích cực trong kỹ thuật thông tim can thiệp bào thai. Nhiều kỹ thuật cao khác tiếp tục được triển khai trong chuyên ngành sản phụ khoa và sơ sinh.

Trong lĩnh vực sơ sinh, Việt Nam đã có khả năng nuôi dưỡng những trẻ sinh cực non, cân nặng chỉ khoảng 450 gram. Cùng với đó, công tác phục hồi chức năng cho trẻ sau điều trị cũng ngày càng được chú trọng, góp phần bảo đảm cho trẻ có điều kiện phát triển tốt hơn trong tương lai.

Những tiến bộ về chuyên môn kỹ thuật đi cùng với những cải thiện đáng kể về chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em trong cộng đồng.

Theo Cục trưởng Cục Sức khỏe Bà mẹ - Trẻ em, từ những năm 1990, tỷ lệ phụ nữ sinh con tại cơ sở y tế ở Việt Nam chỉ khoảng 60%, nhưng đến nay đã tăng lên gần 100%. Phần còn lại chủ yếu là những trường hợp ở vùng sâu, vùng xa được cô đỡ thôn bản trực tiếp hỗ trợ tại nhà.

Tỷ lệ tử vong mẹ hiện đã giảm xuống dưới 40/100.000 trẻ đẻ sống. Mỗi năm, Việt Nam ghi nhận khoảng 180-200 trường hợp tử vong mẹ. Tỷ lệ tử vong trẻ em cũng giảm mạnh; đặc biệt, tỷ lệ suy dinh dưỡng đã xuống dưới 10%, thấp hơn ngưỡng có ý nghĩa về sức khỏe cộng đồng theo định nghĩa của WHO.

Ông Đinh Anh Tuấn khẳng định những thành quả này có sự đóng góp quan trọng của ngành Sản phụ khoa và Hội Phụ sản Việt Nam.

Đại diện Bộ Y tế tặng hoa ban tổ chức hội nghị.  Ảnh: Thanh Hải

Thái Bình