Đề xuất từng bước đưa điều trị vô sinh, hiếm muộn vào diện BHYT chi trả

Tại Hội nghị Sản phụ khoa quốc tế do Hội Phụ sản Việt Nam phối hợp tổ chức ngày 28/8, PGS.TS Vương Thị Ngọc Lan, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Y Dược TPHCM, cho biết theo Hướng dẫn toàn cầu về dự phòng, chẩn đoán và điều trị vô sinh của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ban hành cuối năm 2025, lần đầu tiên hiếm muộn được xem là một vấn đề y tế công cộng toàn cầu.

Bác sĩ Lan là đại diện duy nhất của châu Á tham gia nhóm nòng cốt soạn thảo hướng dẫn này. Bà cho biết cứ 6 người trong độ tuổi sinh sản lại có khoảng 1 người trải qua tình trạng hiếm muộn ở một giai đoạn nào đó trong cuộc đời.

Nguyên nhân đến từ nhiều phía, trong đó các yếu tố từ nam giới chiếm trên 45%, nhiều trường hợp không rõ lý do. Tuy nhiên, phụ nữ thường bị quy trách nhiệm nhiều hơn trong khi các yếu tố do nam giới bị xem nhẹ.

Theo hướng dẫn của WHO, chi phí điều trị hỗ trợ sinh sản tại nhiều quốc gia đang tạo ra rào cản tài chính lớn. Việc tự chi trả một chu kỳ thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) có thể chiếm hơn một năm thu nhập của một hộ gia đình trung bình. WHO kêu gọi các chính phủ đưa điều trị vô sinh vào danh mục Chăm sóc sức khỏe toàn dân.

Trao đổi với VietNamNet bên lề hội nghị, GS.TS Nguyễn Viết Tiến, nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế, cho biết trình độ điều trị vô sinh, hiếm muộn của Việt Nam hiện tương đương các nước trong khu vực, với kỹ thuật phát triển rất nhanh.

GS.TS Nguyễn Viết Tiến, Chủ tịch Hội Phụ sản Việt Nam. Ảnh: Võ Thu

Theo Chủ tịch Hội Phụ sản Việt Nam, cả nước hiện có hơn 50 trung tâm hỗ trợ sinh sản, đáp ứng nhu cầu điều trị của người vô sinh, hiếm muộn. Một báo cáo của Bộ Y tế cho biết tỷ lệ thành công sau IVF ở Việt Nam ở mức cao, tới 60% số chu kỳ có thai lâm sàng.

Tuy nhiên, chi phí vẫn là rào cản với nhiều gia đình. Theo GS Tiến, một chu kỳ IVF có giá khoảng 70-100 triệu đồng, tùy nguyên nhân; trường hợp càng khó thì chi phí càng cao. “Nhiều cặp vợ chồng hiếm muộn, khao khát có con nhưng không thể thực hiện do vấn đề kinh phí”, ông nói.

Nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế cho rằng hỗ trợ người vô sinh, hiếm muộn là nguyện vọng chính đáng. Nếu có thể thanh toán qua BHYT, đây là chính sách mang tính nhân văn, nhân đạo.

BHYT có thể chi trả theo từng bước

Theo GS Tiến, một số quốc gia đã chi trả BHYT cho kỹ thuật IVF. Tại Pháp, người dân được thực hiện 4 chu kỳ IVF miễn phí. Trong khi đó, tại Việt Nam, chi phí hỗ trợ sinh sản hiện do các cặp vợ chồng tự chi trả.

Ông cho rằng việc đưa các dịch vụ điều trị vô sinh, hiếm muộn vào diện BHYT chi trả nên được thực hiện từng bước. Trước mắt, nếu chưa thể thanh toán những kỹ thuật rất đắt tiền như IVF, BHYT có thể chi trả các dịch vụ thăm khám, xét nghiệm, sàng lọc, siêu âm... Đây cũng là những khoản chi phí khá tốn kém đối với người bệnh.

Với những trường hợp đặc biệt, có hoàn cảnh khó khăn hoặc người có đóng góp đáng ghi nhận cho đất nước, cộng đồng, ông cho rằng có thể xem xét thanh toán BHYT đối với các kỹ thuật đắt tiền. Số lượng những trường hợp này không nhiều. 

Theo GS Tiến, cần có chính sách, chủ trương và đổi mới trong thanh toán BHYT để từng bước đáp ứng nguyện vọng điều trị vô sinh, hiếm muộn của người dân, đồng thời góp phần duy trì, ổn định chất lượng và số lượng dân số.

"Tôi tin rằng tỷ lệ vô sinh, hiếm muộn ở Việt Nam hiện cao hơn rất nhiều con số 7,7% của nhiều năm trước trong nghiên cứu, một phần do tuổi kết hôn của thanh niên Việt Nam ngày càng cao, đẩy nguy cơ vô sinh cao lên", vị chuyên gia chia sẻ.

Võ Thu