Đề xuất mới về xử phạt xổ số: Công an có thể phạt đến 100 triệu đồng

Ảnh minh họa

Khi nhắc đến xổ số, nhiều người thường chỉ nghĩ đến chuyện phát hành vé và quay số trúng thưởng. Tuy nhiên, phía sau đó là một lĩnh vực kinh doanh có quy mô rất lớn, trải dài trên nhiều địa phương, thậm chí trên phạm vi toàn quốc như trường hợp của Vietlott. Chính vì vậy, câu chuyện ai có quyền kiểm tra, xử phạt khi xảy ra vi phạm đang trở thành một nội dung đáng chú ý trong dự thảo Nghị định mới thay thế Nghị định 98/2013.

Theo Bộ Tài chính, đây không đơn thuần là việc bổ sung thêm thẩm quyền cho một lực lượng thực thi pháp luật, mà còn xuất phát từ đặc thù hoạt động của ngành xổ số.

Hiện nay, các công ty xổ số kiến thiết hoạt động trên nhiều tỉnh, thành phố, còn Công ty TNHH MTV Xổ số điện toán Việt Nam (Vietlott) triển khai kinh doanh trên phạm vi toàn quốc. Trong khi đó, theo khoản 2 Điều 32 Nghị định 30/2007, Bộ Công an có trách nhiệm hướng dẫn các biện pháp bảo đảm an ninh trật tự, an toàn xã hội trong hoạt động kinh doanh xổ số, đồng thời tổ chức đấu tranh phòng chống các hoạt động xổ số trái phép.

Từ thực tế này, Bộ Tài chính cho rằng việc trao thêm thẩm quyền kiểm tra và xử phạt cho lực lượng công an là cần thiết. Khi hoạt động kinh doanh diễn ra trên địa bàn rộng, lực lượng công an chính là đơn vị thường xuyên nắm bắt tình hình tại cơ sở, có điều kiện phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm nếu phát sinh.

Đáng chú ý, Nghị định 98/2013 hiện hành chưa quy định thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xổ số đối với các chức danh thuộc lực lượng công an nhân dân. Vì vậy, dự thảo lần này đề xuất bổ sung một hệ thống thẩm quyền tương đối cụ thể.

Theo đó, chiến sĩ công an được quyền phạt cảnh cáo, phạt tiền đến 10 triệu đồng, đồng thời tịch thu tang vật và phương tiện vi phạm. Trưởng công an cấp xã có thể xử phạt đến 50 triệu đồng và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả. Trưởng phòng nghiệp vụ thuộc Bộ Công an hoặc công an cấp tỉnh được đề xuất quyền xử phạt đến 80 triệu đồng. Với giám đốc công an cấp tỉnh và cục trưởng các cục thuộc Bộ Công an, mức phạt tối đa được đề xuất là 100 triệu đồng.

Một ví dụ được đưa vào dự thảo là hành vi kinh doanh xổ số không đúng địa bàn được phép có thể bị phạt từ 10 đến 20 triệu đồng, kèm theo hình thức tịch thu toàn bộ số vé vi phạm.

Tuy nhiên, trong quá trình góp ý, Bộ Công an còn đề nghị mở rộng thêm thẩm quyền cho các chức danh này, bao gồm quyền tước giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh và đình chỉ hoạt động kinh doanh xổ số trong một số trường hợp. Đề xuất này chưa nhận được sự đồng thuận từ phía Bộ Tài chính.

Lý do được cơ quan soạn thảo đưa ra khá rõ ràng: Việc tước giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh hoặc đình chỉ hoạt động không chỉ là một biện pháp xử lý vi phạm thông thường mà còn tác động trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp, nguồn thu ngân sách và kế hoạch tài chính đã được giao hằng năm.

Theo quy định hiện hành, UBND cấp tỉnh là cơ quan thực hiện quản lý nhà nước, kiểm tra và giám sát hoạt động kinh doanh xổ số trên địa bàn. Trong khi đó, Bộ Công an giữ vai trò phối hợp bảo đảm an ninh trật tự và đấu tranh chống xổ số trái phép.

Vì vậy, Bộ Tài chính cho rằng những biện pháp có ảnh hưởng lớn đến hoạt động kinh doanh cần được giao cho cơ quan quản lý chuyên ngành. Theo dự thảo, Bộ Tài chính sẽ có thẩm quyền tước giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh trong thời hạn nhất định, còn UBND cấp tỉnh được quyền đình chỉ hoạt động kinh doanh xổ số có thời hạn đối với các trường hợp vi phạm xảy ra trên địa bàn.

Nhìn rộng hơn, đây không phải câu chuyện riêng của cơ chế xử phạt. Ngành xổ số hiện có quy mô rất lớn và đóng góp đáng kể cho ngân sách địa phương.

Theo Bộ Tài chính, cả nước hiện có 64 công ty xổ số, gồm 63 Công ty TNHH MTV xổ số kiến thiết do UBND các tỉnh, thành phố làm chủ sở hữu và Công ty TNHH MTV Xổ số điện toán Việt Nam (Vietlott) do Bộ Tài chính làm chủ sở hữu. Tất cả đều hoạt động theo mô hình doanh nghiệp nhà nước sở hữu 100% vốn.

Năm 2025, doanh thu từ hoạt động kinh doanh xổ số trên cả nước đạt 177.196 tỉ đồng, tăng gần 10,5% so với năm 2024; nộp ngân sách nhà nước hơn 57.100 tỉ đồng.

Theo Luật Ngân sách nhà nước, toàn bộ nguồn thu từ xổ số được sử dụng cho ngân sách địa phương nhằm phục vụ các mục tiêu phát triển y tế, giáo dục, an sinh xã hội và phúc lợi cộng đồng. Nhiều trường học, bệnh viện cùng các công trình phúc lợi tại địa phương được đầu tư từ nguồn thu này.

NHƯ BÌNH