Đề xuất mới về nguyên tắc liên kết, đầu tư, phát triển vùng Thủ đô

Luật Thủ đô năm 2024 đang được Bộ Tư pháp và thành phố Hà Nội xây dựng dự thảo sửa đổi, bổ sung, với nhiều điểm mới, nhằm tạo hành lang pháp lý phù hợp cho xây dựng, phát triển Thủ đô.

Theo dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), việc quy hoạch, đầu tư phát triển các dự án của các tỉnh thuộc Vùng Thủ đô cần bảo đảm liên kết về hạ tầng giao thông. Ảnh: PN

Trong đó, cơ quan chủ trì soạn thảo và thành phố Hà Nội đã đề xuất nhiều chính sách quan trọng về xây dựng, phát triển Vùng Thủ đô. Dự thảo Luật quy định Thủ đô Hà Nội là hạt nhân, đô thị trung tâm trong hệ thống các đô thị thuộc vùng; là trung tâm, động lực thúc đẩy liên kết, phát triển, là cực tăng trưởng của Vùng Thủ đô, Vùng đồng bằng sông Hồng, Vùng trung du và miền núi phía Bắc và của cả nước. Nhà nước ưu tiên đầu tư phát triển hạ tầng kết nối Thủ đô và các địa phương trong Vùng Thủ đô.

Dự thảo Luật cũng đề xuất các chính sách liên kết trong quy hoạch và đầu tư phát triển, bảo đảm kết nối hạ tầng giao thông và hạ tầng dùng chung; phối hợp quản lý môi trường, tài nguyên nước; phát triển các chuỗi sản xuất, cung ứng dịch vụ liên vùng trong các lĩnh vực trọng điểm.

Đồng thời, dự thảo Luật quy định nguyên tắc liên kết, phát triển Vùng trên cơ sở tuân thủ pháp luật, bảo đảm đồng thuận, công khai, minh bạch; thực hiện thông qua các chương trình, dự án liên kết vùng và cơ chế điều phối phát triển Vùng Thủ đô thống nhất.

Theo đó, việc quy hoạch, đầu tư phát triển các dự án của các tỉnh thuộc vùng cần bảo đảm kiên kết về hạ tầng giao thông, hạ tầng chung của vùng; phối hợp khai thác quản lý môi trường, nguồn nước; xử lý ô nhiễm không khí, ô nhiễm nguồn nước của Thủ đô và Vùng Thủ đô. Bên cạnh đó, bảo đảm phát triển chuỗi sản xuất, cung ứng sản phẩm, dịch vụ trong lĩnh vực, như: Công nghiệp, nông nghiệp, logistics, khoa học và công nghệ, giáo dục đào tạo, y tế, lao động, văn hóa, du lịch.

Dự thảo Luật cũng quy định xác lập cơ chế đầu tư, quản lý các dự án liên kết vùng; ưu tiên bố trí ngân sách trung ương, ngân sách địa phương; cho phép hỗ trợ, đầu tư chéo giữa các địa phương; thành lập Quỹ Phát triển Vùng Thủ đô để đầu tư các dự án hạ tầng, môi trường mang tính liên vùng, gắn với trách nhiệm chia sẻ chi phí và nghĩa vụ của các địa phương hưởng lợi.

Theo Bộ Tư pháp, việc liên kết, phát triển vùng giữa thành phố Hà Nội và các địa phương thuộc vùng Thủ đô phải bảo đảm tuân thủ Hiến pháp, Luật Thủ đô và các luật, nghị quyết của Quốc hội có quy định liên quan đến cơ chế, chính sách phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Đồng thời, việc liên kết, phát triển vùng phải bảo đảm đồng thuận, công khai, minh bạch; thực hiện phối hợp, liên kết phát triển thông qua kế hoạch, chương trình, dự án liên kết, phát triển vùng được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt; theo cơ chế điều phối phát triển vùng Thủ đô do UBND thành phố Hà Nội, các tỉnh trong vùng thống nhất.

Chương trình, dự án liên kết phát triển vùng là chương trình, dự án được triển khai trên địa bàn từ 2 tỉnh, thành phố thuộc Vùng trở lên, phù hợp với Quy hoạch quốc gia, Quy hoạch tổng thể Thủ đô, quy hoạch tỉnh, có quy mô lớn, có vai trò tạo động lực, sức lan tỏa và kết nối phát triển kinh tế - xã hội cho Vùng Thủ đô, Vùng đồng bằng sông Hồng, Vùng trung du và miền núi phía Bắc.

Các cơ quan có thẩm quyền ưu tiên ưu tiên tổng hợp các chương trình, dự án liên kết, phát triển vùng vào danh mục dự án kêu gọi đầu tư của các chương trình xúc tiến đầu tư quốc gia.

Dự thảo Luật cũng đề xuất thành phố Hà Nội và các tỉnh trong Vùng được phép sử dụng ngân sách để hỗ trợ các địa phương trong vùng hoặc đầu tư trực tiếp vào các công trình, dự án trên địa bàn các tỉnh lân cận nhằm giải quyết các vấn đề về hạ tầng giao thông, môi trường, cấp nước sạch, thoát nước và công trình khác để phục vụ lợi ích chung của Thủ đô và Vùng.

Cùng với đó, dự thảo Luật quy định về Quỹ Phát triển Vùng Thủ đô. Quỹ hoạt động theo mô hình quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách và thực hiện theo chiến lược, kế hoạch, danh mục đầu tư do Hội đồng Điều phối phát triển vùng quyết định.

Quỹ Phát triển vùng Thủ đô được sử dụng để đầu tư, phát triển các dự án liên kết vùng, ưu tiên các dự án về giao thông, hạ tầng quan trọng khác, dự án xử lý ô nhiễm môi trường, khai thác khoáng sản; xử lý sự cố, thiên tai, dịch bệnh có tính chất vùng…

Luật Thủ đô số 39/2024/QH15 với 7 chương, 54 điều đến nay đã có 5 điều bị bãi bỏ toàn bộ, 10 điều bị bãi bỏ một phần, sửa đổi, bổ sung về nội dung. Các điều đang có hiệu lực thì có nhiều nội dung không còn là cơ chế đặc thù, vượt trội, do các luật, nghị quyết ban hành sau đã kế thừa đưa vào thành các quy định áp dụng chung, thậm chí một số nội dung có quy định thuận lợi hơn so với Luật Thủ đô…

Dự kiến, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) sẽ được trình Quốc hội khóa XVI xem xét tại kỳ họp thứ nhất sắp tới.

Phương Thảo