Đề xuất mới về nguồn thu từ cổ phần hóa

Chiều 7-4, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú chủ trì Hội đồng thẩm định dự án Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế Nhà nước.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú phát biểu. Ảnh: Hoàng Huy

Chính sách đột phá cho doanh nghiệp Nhà nước

Theo dự thảo Tờ trình của Bộ Tài chính, dự thảo Nghị quyết cụ thể hóa các chính sách đặc biệt, mang tính mới, đột phá cho phát triển kinh tế Nhà nước, trong đó có chính sách ưu đãi đối với doanh nghiệp (DN) Nhà nước mạnh, có quy mô lớn đóng vai trò dẫn dắt trong các ngành, lĩnh vực then chốt, chiến lược được áp dụng các cơ chế ưu đãi.

Nghị quyết gồm 8 chương, 15 điều. Theo dự thảo nghị quyết, doanh nghiệp nhà nước mạnh có quy mô lớn đóng vai trò dẫn dắt trong các ngành, lĩnh vực then chốt, chiến lược được áp dụng các cơ chế ưu đãi.

Doanh nghiệp được sử dụng toàn bộ nguồn thu từ cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước tại doanh nghiệp để tăng vốn điều lệ; được trích tối đa 10% trên phần lợi nhuận vượt kế hoạch từ lợi nhuận sau thuế chưa phân phối hàng năm của doanh nghiệp để hình thành quỹ thưởng.

Theo Bộ Tài chính, hiện nay pháp luật chưa quy định về tỷ lệ lợi nhuận vượt kế hoạch được sử dụng để hình thành quỹ thưởng; chưa quy định nguồn thu từ cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước sử dụng để tăng vốn điều lệ (quy định hiện tại là nộp về ngân sách nhà nước).

Trong khi đó, điểm a,c, tiểu mục 2.4, mục III Nghị quyết số 79-NQ-TW xác định “tập trung đầu tư, phát triển một số tập đoàn kinh tế, doanh nghiệp nhà nước mạnh, có quy mô lớn đóng vai trò dẫn dắt trong các ngành, lĩnh vực then chốt, chiến lược của nền kinh tế..”, “có chính sách khuyến khích phát triển doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn thông qua tăng vốn điều lệ”.

Bao gồm: “Cho phép sử dụng toàn bộ nguồn thu từ cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước tại doanh nghiệp; tăng tỉ lệ lợi nhuận sau thuế để lại doanh nghiệp; rà soát, đánh giá lại tài sản đã hết khấu hao nhưng còn giá trị sử dụng.

Khuyến khích hợp nhất, sáp nhập, chuyển giao các doanh nghiệp nhằm phát huy lợi thế tổng thể của ngành kinh tế.

Có cơ chế để doanh nghiệp có phần được chủ động hình thành quỹ cổ phiếu thưởng nhằm thu hút, giữ chân người lao động có trình độ cao về chuyên môn, quản lý, có đóng góp lớn cho sự phát triển của doanh nghiệp trên nguyên tắc bảo đảm minh bạch, khách quan, không ảnh hưởng tới quyền kiểm soát của cổ đông nhà nước”. Vì vậy, việc quy định này nhằm kịp thời thể chế hóa chủ trương của Bộ Chính trị.

Cơ chế đặc thù cho SCIC

Tiến tới hình thành Quỹ Đầu tư quốc gia. Ảnh: Hoàng Huy

Theo dự thảo Nghị quyết, Chính phủ ban hành cơ chế đặc thù phát triển Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (viết tắt là SCIC), tiến tới hình thành Quỹ Đầu tư quốc gia trên cơ sở tập trung nguồn lực từ cơ cấu lại vốn tại các doanh nghiệp, bao gồm cả nguồn thu từ cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước tại doanh nghiệp và các nguồn lực nhà nước giao khác.

Về đánh giá tác động chính sách trên, Bộ Tài chính cho rằng số thu từ cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước tạm thời không đưa vào kế hoạch ngân sách nhà nước 2026-2030 nên không ảnh hưởng tới cân đối ngân sách nhà nước giai đoạn tới.

Ngoài ra, việc cổ phần hóa, thoái vốn doanh nghiệp giai đoạn 2026- 2030 phải căn cứ tiêu chí phân loại doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp có vốn nhà nước phù hợp với quy định tại Luật số 68/2025/QH15 và Nghị định quy định một số nội dung về quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp, Nghị định về cơ cấu lại vốn nhà nước đầu tư tại doanh nghiệp và định hướng về phát triển doanh nghiệp nhà nước.

Còn theo số liệu của Bộ Tài chính giai đoạn từ năm 2021 đến 7 tháng đầu năm 2025, kế hoạch kinh doanh 5 năm của SCIC giai đoạn 2026-2030 thì dự kiến số thu từ cổ phần hóa, thoái vốn giai đoạn 2026-2030 là 18.794 tỉ đồng.

BÙI TRANG