Đề xuất luật sư tập sự được tham gia tố tụng trong một số trường hợp

Đề xuất chuyển đổi người tập sự hành nghề luật sư thành luật sư tập sự

Theo Luật Luật sư hiện hành, người tập sự hành nghề luật sư là người có Giấy chứng nhận tốt nghiệp đào tạo nghề luật sư và người quy định tại khoản 2 Điều 16, Luật Luật sư hiện hành. Thời gian tập sự hành nghề luật sư là 12 tháng tính từ ngày đăng ký tập sự tại Đoàn Luật sư, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 và khoản 3 của Luật này.

Dự thảo Luật Luật sư sửa đổi năm 2026 đã đề xuất chuyển đổi người tập sự hành nghề luật sư thành luật sư tập sự và đưa ra định nghĩa: Luật sư tập sự là người có Giấy chứng nhận tốt nghiệp đào tạo nghề luật sư hoặc quyết định công nhận đào tạo nghề luật sư ở nước ngoài, đã gia nhập Đoàn Luật sư để tập sự hành nghề luật sư.

Cơ quan soạn thảo đề xuất, luật sư tập sự được tham gia tố tụng trong vụ việc dân sự, vụ án hành chính thuộc thẩm quyền xét xử của TAND khu vực theo sự phân công của luật sư hướng dẫn và được khách hàng đồng ý. Ảnh minh họa: Thái An

Khoản 1 Điều 9, Dự thảo Luật Luật sư sửa đổi năm 2026 quy định, người đáp ứng tiêu chuẩn: Là công dân Việt Nam, trung thành với Tổ quốc và Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, có phẩm chất đạo đức tốt, có bản lĩnh chính trị vững vàng, có tinh thần dũng cảm và kiên quyết bảo vệ công lý, liêm chính và trung thực; có bằng từ cử nhân luật trở lên và hoàn thành khóa đào tạo nghề luật sư thì được gia nhập Đoàn Luật sư để tập sự hành nghề luật sư.

Thời gian tập sự hành nghề luật sư là 12 tháng tính từ ngày có quyết định gia nhập Đoàn Luật sư để trở thành luật sư tập sự, trừ trường hợp được miễn, giảm thời gian tập sự theo quy định tại khoản 3 của Điều này hoặc trường hợp chưa hoàn thành việc tập sự thì phải tiếp tục tập sự.

Theo khoản 3 Điều 14, Luật Luật sư hiện hành, người tập sự hành nghề luật sư được giúp luật sư hướng dẫn trong hoạt động nghề nghiệp nhưng không được đại diện, bào chữa, bảo về quyền và lợi ích hợp pháp cho khách hàng tại phiên tòa, không được ký văn bản tư vấn pháp luật.

Người tập sự hành nghề luật sư được đi cùng với luật sư hướng dẫn gặp gỡ người bị tạm giữ, bị can, bị cáo, người bị hại, nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án hình sự, nguyên đơn, bị đơn và các đương sự khác trong vụ việc dân sự, vụ án hành chính khi được người đó đồng ý; giúp luật sư hướng dẫn nghiên cứu hồ sơ vụ, việc, thu thập tài liệu, đồ vật, tình tiết liên quan đến vụ, việc và các hoạt động nghề nghiệp khác; được tư vấn pháp luật, đại diện ngoài tố tụng và thực hiện các dịch vụ pháp lý khác theo sự phân công của luật sư hướng dẫn khi được khách hàng đồng ý.

Luật sư hướng dẫn phải giám sát và chịu trách nhiệm về các hoạt động của người tập sự hành nghề luật sư quy định tại khoản này.

Khoản 2 Điều 9, Dự thảo Luật Luật sư sửa đổi năm 2026, cơ quan soạn thảo đề xuất, luật sư tập sự chỉ được thực hiện các hoạt động nghề nghiệp theo sự phân công của luật sư hướng dẫn trong các trường hợp sau đây:

Luật sư tập sự được tham gia tố tụng trong vụ việc dân sự, vụ án hành chính thuộc thẩm quyền xét xử của TAND khu vực theo sự phân công của luật sư hướng dẫn và được khách hàng đồng ý. Đối với vụ án hình sự hoặc vụ việc dân sự, vụ án hành chính thuộc thẩm quyền của TAND tỉnh, thành phố, Tòa án quân sự quân khu và tương đương, luật sư tập sự chỉ được cùng luật sư hướng dẫn sao chụp tài liệu, nghiên cứu hồ sơ, gặp gỡ bị can, bị cáo, đương sự khác khi được khách hàng đồng ý.

Luật sư tập sự được thực hiện tư vấn pháp luật, soạn thảo tài liệu pháp lý, đại diện theo ủy quyền và tư vấn các vấn đề pháp lý khác cho khách hàng theo sự phân công của luật sư hướng dẫn nhưng không được ký văn bản tư vấn pháp luật và phải chịu trách nhiệm về chất lượng công việc mà mình thực hiện trước luật sư hướng dẫn và tổ chức hành nghề luật sư nơi tập sự.

Như vậy có thể thấy, Luật Luật sư hiện hành quy định, người tập sự hành nghề luật sư không được đại diện, bào chữa, bảo về quyền và lợi ích hợp pháp cho khách hàng tại phiên tòa, không được ký văn bản tư vấn pháp luật. Thì nay, cơ quan soạn thảo đã đề xuất, luật sư tập sự được tham gia tố tụng trong vụ việc dân sự, vụ án hành chính thuộc thẩm quyền xét xử của TAND khu vực theo sự phân công của luật sư hướng dẫn và được khách hàng đồng ý.

Cần bổ sung cơ chế trách nhiệm dân sự đối với luật sư hướng dẫn

Góp ý về Dự thảo Luật Luật sư sửa đổi năm 2026, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội đánh giá, việc chuyển đổi từ người tập sự hành nghề luật sư sang luật sư tập sự và trao quyền tham gia tố tụng tại TAND khu vực là bước tiến đột phá, giúp đội ngũ kế cận sớm tiếp cận thực tiễn.

Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội kiến nghị cần sửa “Luật sư tập sự được tham gia tố tụng trong vụ việc dân sự, vụ án hành chính thuộc thẩm quyền xét xử của TAND khu vực theo sự phân công của luật sư hướng dẫn và được khách hàng đồng ý” thành “Luật sư tập sự được tham gia tố tụng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp hoặc đại diện cho khách hàng trong vụ việc dân sự, vụ án hành chính thuộc thẩm quyền xét xử của TAND khu vực theo sự phân công của luật sư hướng dẫn và được khách hàng đồng ý”.

Bởi lẽ, tham gia tố tụng là thuật ngữ pháp lý chung áp dụng với tất cả các thành phần như: đương sự, người làm chứng, người giám định, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan… nếu chỉ quy định tham gia tụng như vậy sẽ có thể gây ra cách hiểu khác nhau từ cơ quan tố tụng, ảnh hưởng đến quyền của luật sư tập sự.

Còn Đoàn Luật sư tỉnh Bắc Ninh kiến nghị bổ sung cơ chế trách nhiệm dân sự vào Điều 9, Dự thảo Luật Luật sư sửa đổi năm 2026. Cụ thể, nếu luật sư tập sự tư vấn sai gây thiệt hại cho khách hàng thì luật sư hướng dẫn phải có trách nhiệm bồi thường thiệt hại. Điều này giúp nâng cao trách nhiệm của người hướng dẫn. Đồng thời cần quy định rõ phạm vi trách nhiệm, phạm vi công việc luật sư hướng dẫn phải chịu trách nhiệm cũng để tránh nhận người tập sự tùy nghi.

Đoàn Luật sư tỉnh Bắc Ninh cho rằng, cần quy định rõ trong mọi trường hợp người tập sự hoặc người không phải tập sự trước khi trở thành luật sư phải học Bộ Quy tắc Đạo đức và Ứng xử nghề nghiệp luật sư Việt Nam.

Quốc Doanh