Đề xuất doanh nghiệp tự công bố kết quả nhãn năng lượng cho vật liệu xây dựng

Bộ Xây dựng đang tổ chức lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư quy định việc dán nhãn năng lượng đối với vật liệu xây dựng thuộc phạm vi quản lý của Bộ. Thông tư nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả và Nghị định số 30/2026/NĐ-CP ngày 21/1/2026 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật.

Tạo hành lang pháp lý thống nhất, minh bạch

Trong bối cảnh hiện nay, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật chưa có quy định thống nhất về danh mục vật liệu xây dựng bắt buộc phải dán nhãn năng lượng. Sự thiếu hụt này gây ra những khó khăn định lượng nhất định cho các chủ đầu tư, kiến trúc sư cũng như cơ quan quản lý trong việc đánh giá mức độ tiết kiệm năng lượng toàn diện của một công trình ngay từ giai đoạn thiết kế. Việc ban hành Thông tư được kỳ vọng sẽ san bằng khoảng trống pháp lý, tạo hành lang đồng bộ để triển khai công tác dán nhãn năng lượng cho vật liệu xây dựng trên phạm vi toàn quốc.

Sản phẩm của Công ty CP Tôn mạ VNSTEEL Thăng Long sử dụng nhiên liệu LNG/CNG cho lò đốt của dây chuyền mạ kẽm. Ảnh minh họa

Dự thảo Thông tư được thiết kế nhằm quy định cụ thể các nhóm sản phẩm phải dán nhãn năng lượng trên cơ sở đánh giá mức độ ảnh hưởng của chúng đến hiệu quả sử dụng năng lượng chung của công trình. Bên cạnh đó, các tiêu chí lựa chọn cũng dựa trên năng lực thử nghiệm thực tế và điều kiện vận hành của các doanh nghiệp sản xuất, cung ứng. Để bảo đảm tính khả thi và giảm bớt tác động tiêu cực đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, Thông tư đưa ra lộ trình thực hiện phân kỳ theo từng nhóm sản phẩm rõ ràng.

Đáng chú ý, dự thảo quy định cụ thể các chỉ tiêu năng lượng bắt buộc phải công bố đối với từng nhóm vật liệu xây dựng như hệ số dẫn nhiệt, hệ số truyền nhiệt, hệ số thu nhiệt mặt trời, chỉ số phản xạ bức xạ mặt trời... cùng hệ thống phương pháp thử tương ứng. Quy định này tạo cơ sở khoa học thống nhất trong đánh giá hiệu quả năng lượng của sản phẩm, giúp thị trường công khai, minh bạch và tạo điều kiện so sánh giữa các sản phẩm cùng chủng loại.

Về cơ chế quản lý, dự thảo Thông tư lựa chọn phương thức doanh nghiệp tự công bố kết quả dán nhãn năng lượng trên cơ sở kết quả thử nghiệm của tổ chức thử nghiệm đáp ứng đầy đủ điều kiện quy định. Doanh nghiệp tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của hồ sơ, kết quả thử nghiệm và thông tin công bố. Trong khi đó, cơ quan quản lý nhà nước sẽ chuyển mạnh sang phương thức hậu kiểm thông qua kiểm tra định kỳ, đột xuất và lấy mẫu kiểm chứng khi cần thiết. Việc minh bạch thông tin được đẩy mạnh thông qua mã QR hoặc địa chỉ tra cứu điện tử, đồng thời tích hợp dữ liệu công khai trên cổng thông tin điện tử của cơ quan quản lý.

Động lực cho công trình xanh và phát triển bền vững

Việc Bộ Xây dựng dự thảo Thông tư đang mang lại tác động tích cực toàn diện tới các chủ thể tham gia thị trường xây dựng. Đối với doanh nghiệp, cơ chế tự công bố kết hợp hậu kiểm giúp giảm thiểu tối đa thủ tục hành chính, tiết kiệm thời gian và chi phí tuân thủ, đồng thời thúc đẩy các nhà sản xuất chủ động đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm để gia tăng năng lực cạnh tranh. Đối với người tiêu dùng và các chủ đầu tư, thông tin năng lượng minh bạch là cơ sở quan trọng để lựa chọn vật liệu tối ưu, giảm đáng kể chi phí vận hành khai thác công trình.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, từ góc độ thiết kế và quy hoạch kiến trúc, việc tích hợp các tiêu chuẩn vật liệu tiết kiệm năng lượng ngay từ giai đoạn ý tưởng ban đầu đóng vai trò quyết định tới chất lượng công trình xanh. TS. KTS Nguyễn Cao Lãnh, Trưởng khoa Kiến trúc và Quy hoạch, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội cho biết, tiết kiệm năng lượng cho một công trình phải được bắt đầu ngay từ trên bản vẽ thiết kế.

TS. KTS Nguyễn Cao Lãnh, Trưởng khoa Kiến trúc và Quy hoạch, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội.

"Việc quy định rõ ràng nhãn năng lượng cho vật liệu xây dựng sẽ giúp quá trình tính toán dễ dàng hơn, lựa chọn phương án tổ hợp không gian, kết cấu bao che và vật liệu phù hợp với điều kiện khí hậu. Đây chính là điểm tựa kỹ thuật cốt lõi để hiện thực hóa các ý tưởng thiết kế xanh, đảm bảo công trình vừa đạt hiệu quả thẩm mỹ vừa tối ưu hóa công năng sử dụng năng lượng", TS. KTS Nguyễn Cao Lãnh nhấn mạnh.

Dự thảo Thông tư quy định dán nhãn năng lượng đối với vật liệu xây dựng của Bộ Xây dựng là bước đi đúng hướng, kịp thời và có tính thực tiễn cao. Khi được ban hành và đi vào cuộc sống, thông tư sẽ hoàn thiện công cụ quản lý nhà nước, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong kiểm tra, giám sát, đồng thời tạo nền tảng vững chắc để ngành xây dựng Việt Nam phát triển theo hướng xanh, hiện đại và bền vững.

Dự thảo Thông tư quy định dán nhãn năng lượng đối với vật liệu xây dựng thuộc phạm vi quản lý của Bộ Xây dựng nhằm cụ thể hóa Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả và Nghị định số 30/2026/NĐ-CP. Việc ban hành quy định này giúp hoàn thiện hành lang pháp lý, minh bạch thông tin sản phẩm và giảm thủ tục hành chính cho doanh nghiệp, góp phần thực hiện cam kết Net Zero của Việt Nam.

Thanh Thùy