Đề xuất điều chỉnh đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, tăng hơn 86.000 tỷ

Sáng 6/8, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trình bày tờ trình của Chính phủ báo cáo Quốc hội về việc điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Áp tiêu chuẩn bảo đảm vận tải liên vận quốc tế

Chính phủ nhấn mạnh sự cần thiết điều chỉnh do sáp nhập các tỉnh, điều chỉnh mục tiêu tăng trưởng 2 con số, tuyên bố chung Việt Nam - Trung Quốc tháng 4/2026 với nhiều điểm mới, thúc đẩy vận tải liên vận quốc tế bằng đường sắt.

Đặc biệt, một số dự án lớn nằm trong khu vực có tuyến đường sắt đi qua mới được bổ sung quy hoạch và triển khai thực hiện tác động đến dự án. Để bảo đảm vận tải liên vận quốc tế, trên cơ sở đánh giá một cách khoa học, Chính phủ đã thống nhất áp dụng hệ thống tiêu chuẩn của Trung Quốc.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh. Ảnh: Như Ý.

Chính phủ đề xuất bổ sung đoạn tuyến đường sắt từ Yên Viên đến Gia Lâm, dài khoảng 8,4 km, bổ sung 2 nhánh kết nối 2 tuyến đường sắt hiện hữu vào các ga của tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, điều chỉnh quy mô đoạn ga Bắc Hồng đến ga Nam Hải Phòng từ phân kỳ đầu tư đường đơn thành đầu tư hoàn thiện đường đôi.

Sơ bộ tổng mức đầu tư dự án sau điều chỉnh là 289.000 tỷ đồng, tăng hơn 86.000 tỷ đồng so với sơ bộ tổng mức đầu tư được Quốc hội phê duyệt.

Dự án cũng điều chỉnh phạm vi dự án: điểm đầu tại vị trí nối ray qua biên giới (tỉnh Lào Cai), điểm cuối tại ga Nam Hải Phòng, chiều dài tuyến chính khoảng 362,9 km, chiều dài các tuyến nhánh khoảng 62,9 km, đi qua địa phận 6 tỉnh, thành phố, gồm Lào Cai, Phú Thọ, Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên và Hải Phòng.

Theo tờ trình, đầu tư đường đơn đoạn từ ga Lào Cai đến ga Bắc Hồng, đường đôi đoạn ga Bắc Hồng đến ga Nam Hải Phòng và đoạn từ ga Yên Viên đến ga Gia Lâm, khổ 1.435 mm, vận chuyển chung hành khách, hàng hóa, tốc độ thiết kế 160 km/giờ.

Tuyến chính đoạn từ ga Lào Cai đến ga Nam Hải Phòng, tốc độ thiết kế 120 km/giờ đối với đoạn qua khu vực đầu mối thành phố Hà Nội, tốc độ thiết kế 80 km/h đối với các đoạn tuyến còn lại.

Công nghệ áp dụng công nghệ đường sắt chạy trên ray, điện khí hóa cho tuyến chính và đoạn nhánh nối Yên Viên - Gia Lâm. Đối với các tuyến nhánh kết nối cảng biển sử dụng đầu máy diesel và sẽ chuyển đổi đầu máy sử dụng năng lượng sạch trong tương lai.

Sơ bộ tổng nhu cầu sử dụng đất khoảng 2.075,4 ha.

Cần tiếp tục rà soát, đối chiếu suất đầu tư, cơ cấu chi phí và tổng mức đầu tư

Đáng chú ý, Chính phủ đề nghị điều chỉnh tiến độ thực hiện: Lập báo cáo nghiên cứu khả thi từ năm 2025, phấn đấu hoàn thành dự án vào năm 2030. Đoạn tuyến nhánh kết nối ga Nam Hải Phòng với ga Nam Đồ Sơn trong dự án triển khai đồng bộ cùng tiến độ khu bến Nam Đồ Sơn.

Trong đó, UBND TP. Hải Phòng chịu trách nhiệm huy động nguồn lực và hiệu quả đầu tư. Bộ Xây dựng chịu trách nhiệm tổ chức triển khai thực hiện tuyến nhánh kết nối ga Nam Hải Phòng với khu bến Nam Đồ Sơn, đảm bảo tiến độ, không thất thoát lãng phí.

Báo cáo thẩm tra, ông Phan Văn Mãi - Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính - cho biết cơ bản thống nhất sự cần thiết điều chỉnh chủ trương dự án, đồng thời lưu ý cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện số liệu khảo sát, phương án kỹ thuật, công nghệ, tổng mức đầu tư, nguồn vốn, nhu cầu sử dụng đất nhằm bảo đảm tính khả thi, hạn chế tối đa việc phải tiếp tục điều chỉnh trong quá trình triển khai dự án.

Cơ quan thẩm tra cũng cho rằng việc đầu tư hoàn thiện đường đôi ngay trong giai đoạn 2026-2030 làm tăng đáng kể tổng mức đầu tư và nhu cầu bố trí vốn đầu tư công của dự án trong khi nhu cầu nguồn lực cho các dự án quan trọng quốc gia khác trong cùng giai đoạn là rất lớn.

Cũng theo Ủy ban Kinh tế và Tài chính, dự kiến tổng mức đầu tư điều chỉnh tăng rất lớn so với chủ trương đầu tư đã được Quốc hội quyết định. Vì vậy, đề nghị tiếp tục rà soát, đối chiếu suất đầu tư, cơ cấu chi phí và tổng mức đầu tư với các dự án đường sắt tương đồng trong khu vực và trên thế giới để làm rõ hơn cơ sở xác định tổng mức đầu tư, có phương án huy động vốn phù hợp.

Trường Phong - Luân Dũng - Như Ý