Đề xuất cho phép phân bổ, sử dụng ngay số tăng thu ngân sách trong quá trình điều hành

Sáng ngày 19/8, Quốc hội nghe Tờ trình và Báo cáo ý kiến về định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất).

Trình bày Tờ trình về định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết dự án Luật Ngân sách nhà nước (thống nhất), gồm thống nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn.

Một số định hướng sửa đổi, bổ sung chính của dự thảo luật là hợp nhất kế hoạch đầu tư công trung hạn vào kế hoạch tài chính 5 năm; hợp nhất kế hoạch đầu tư công hằng năm vào dự toán ngân sách nhà nước hằng năm; hợp nhất các nguyên tắc, tiêu chí, định mức chi ngân sách nhà nước cho cả chi thường xuyên và chi đầu tư.

Kế thừa, sửa đổi, bổ sung đồng bộ quyền hạn, trách nhiệm của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, cơ quan, Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân các cấp, các cơ quan, đơn vị về đầu tư công. Đặc biệt là bổ sung quy định về trách nhiệm của các bộ, cơ quan trung ương về ban hành, hướng dẫn tiêu chí đánh giá hiệu quả chương trình, dự án đầu tư công trong từng ngành, lĩnh vực nhằm thể hiện thể chế hóa yêu cầu hạch toán hiệu quả kinh tế - xã hội tại Kết luận số 18 của Trung ương.

Dự Luật sẽ giao Chính phủ quy định chi tiết một số nội dung để chủ động, linh hoạt trong điều hành như: tiêu chí và tiêu chí phân loại dự án nhóm A, B, C (trừ chương trình, dự án quan trọng quốc gia thuộc thẩm quyền của Quốc hội); trình tự, thủ tục quyết định chủ trương đầu tư, quyết định đầu tư chương trình, dự án (trừ chương trình, dự án thuộc thẩm quyền của Quốc hội); trình tự lập, thẩm định, quyết định các dự án; gia hạn thời gian bố trí vốn; theo dõi, kiểm tra, đánh giá chương trình, dự án; hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về đầu tư công…

Ngoài ra, dự thảo Luật sẽ sửa đổi, bổ sung một số quy định để đáp ứng yêu cầu thực tiễn như: cho phép phân bổ, sử dụng ngay số tăng thu ngân sách trong quá trình điều hành; sử dụng quỹ dự trữ tài chính nhà nước, tăng thu, dự toán chi còn lại để ứng phó, khắc phục tình trạng khẩn cấp vì lợi ích quốc gia; thu hẹp phạm vi chuyển nguồn của ngân sách nhà nước và thời hạn chi các khoản được chuyển nguồn; cắt giảm, đơn giản quy trình, thủ tục, giảm một số lượng báo cáo, chi phí tuân thủ.

Dự kiến Chính phủ trình Quốc hội xem xét thông qua tại kỳ họp thứ 2 (tháng 10 năm 2026).

Trình bày Báo cáo thẩm tra, Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Hữu Toàn cho biết, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị việc xây dựng dự án Luật cần bám sát các quan điểm, theo đó việc hợp nhất hai Luật cần được đặt trong tổng thể đổi mới cơ chế quản lý ngân sách nhà nước và đầu tư công; bảo đảm hợp nhất phải thực sự khắc phục được sự giao thoa, bất cập, chồng chéo giữa hai Luật; đồng thời quy định thống nhất quy trình quản lý lập dự toán, phân bổ, thực hiện, quyết toán ngân sách nhà nước và đầu tư công.

Bảo đảm hợp nhất, phù hợp với quy định của Hiến pháp, chủ trương của Đảng về vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương, tính chủ động của ngân sách địa phương; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm trong quản lý ngân sách nhà nước, phân bổ đầu tư công 5 năm, hằng năm trên nguyên tắc "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm"; phân cấp nguồn lực tương xứng với nhiệm vụ được giao.

Dự thảo Luật cần hoàn thiện cơ chế quản lý đầu tư công theo hướng quản lý dựa trên kết quả và hiệu quả sử dụng vốn. Trong đó, quy định rõ nguyên tắc phân bổ vốn trên cơ sở đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội đối với các chương trình, dự án; đồng thời xác định rõ trách nhiệm của cơ quan, người đứng đầu trong việc bảo đảm hiệu quả đầu tư.

Với các nội dung sửa đổi, bổ sung, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đồng tình với chủ trương nghiên cứu sửa đổi, bổ sung quy định về phân bổ, sử dụng số tăng thu trong quá trình chấp hành ngân sách nhà nước; về sử dụng dự phòng ngân sách nhà nước; sử dụng quỹ dự trữ tài chính; cơ chế kiểm soát, đánh giá hiệu quả đầu tư công; xử lý tăng, giảm thu chi so với dự toán trong quá trình chấp hành ngân sách nhà nước; chuyển nguồn ngân sách nhà nước.

Tuy nhiên, cơ quan chủ trì thẩm tra đề nghị tiếp tục làm rõ, rà soát, nghiên cứu hoàn thiện quy định chặt chẽ về các điều khoản cụ thể trong Luật, bảo đảm tính thống nhất, minh bạch, khả thi, bảo đảm Luật sau khi ban hành thực sự tháo gỡ được điểm nghẽn, nâng cao hiệu quả quản lý, phân bổ và sử dụng nguồn lực nhà nước, ngân sách nhà nước.

Minh Sơn