Đề xuất các trường hợp có thể nộp tiền để hưởng án treo, thay thế hình phạt tù

Theo Điều 65 Bộ luật Hình sự hiện hành, khi xử phạt tù không quá 3 năm, căn cứ vào nhân thân của người phạm tội và các tình tiết giảm nhẹ, nếu xét thấy không cần phải bắt chấp hành hình phạt tù, thì Tòa án cho hưởng án treo và ấn định thời gian thử thách từ 1 năm đến 5 năm.

Các bị cáo tại phiên tòa xét xử cựu Bộ trưởng Bộ Y tế và những người có liên quan vào tháng 5-2026. Ảnh: N.M

Tại dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi), ngoài quy định trên, cơ quan soạn thảo có đưa ra đề xuất mới, bổ sung theo hướng nâng số năm để áp dụng hình phạt án treo.

Theo đó, khi xử phạt tù không quá 5 năm, căn cứ vào nhân thân của người phạm tội và các tình tiết giảm nhẹ, nếu xét thấy không cần phải bắt chấp hành hình phạt tù, nếu không thuộc trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này thì Tòa án quyết định cho hưởng án treo, mức tiền phải nộp để thay thế hình phạt tù và ấn định thời gian thử thách từ 1 năm đến 2 năm.

Người được hưởng án treo thực hiện các nghĩa vụ trong thời gian thử thách theo quy định của Luật Thi hành án hình sự.

Tòa án có thể quyết định áp dụng đối với người được hưởng án treo hình phạt bổ sung nếu trong điều luật áp dụng có quy định hình phạt này.

Người được hưởng án treo đã chấp hành được 1/2 thời gian thử thách và có nhiều tiến bộ thì theo đề nghị của cơ quan, tổ chức có trách nhiệm giám sát, giáo dục, Tòa án có thể quyết định rút ngắn thời gian thử thách.

Trong thời gian thử thách, nếu người được hưởng án treo cố ý vi phạm nghĩa vụ theo quy định của Luật Thi hành án hình sự 2 lần trở lên, thì Tòa án có thể quyết định buộc người đó phải chấp hành hình phạt tù của bản án đã cho hưởng án treo.

Trường hợp thực hiện hành vi phạm tội mới thì Tòa án buộc người đó phải chấp hành hình phạt của bản án trước và tổng hợp với hình phạt của bản án mới theo quy định tại Điều 56 của Bộ luật này.

Bên cạnh đó, Bộ Công an cũng đề xuất thêm Điều 27a trong Bộ luật Hình sự (sửa đổi) về quy định tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự tối đa 3 năm đối với một số tội phạm kinh tế để khắc phục hậu quả; nếu khắc phục xong hậu quả và dự án mang lại hiệu quả, người phạm tội có thể được xem xét miễn trách nhiệm hình sự.

Theo đó, việc áp dụng cơ chế tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự phải đáp ứng đủ 3 điều kiện. Cụ thể, hành vi vi phạm gây thiệt hại về kinh tế nhưng nhằm mục đích phát triển kinh tế - xã hội hoặc bảo đảm quốc phòng, an ninh; không có yếu tố tham nhũng; dự án đang triển khai, chưa hoàn thành và chưa thể khắc phục hậu quả do nguyên nhân khách quan nhưng có khả năng, phương án khả thi để khắc phục, mang lại hiệu quả về kinh tế - xã hội cho địa phương, đất nước.

Công Phương