Để văn hóa nảy nở trong đời sống

Hát then, đàn tính ở xã Phúc Thọ Lâm Hà góp phần gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Tày, Nùng

Năm 2019, bà Triệu Thị Sa, người dân tộc Tày ở xã Phúc Thọ Lâm Hà, thành lập CLB Hát then - Đàn tính. Từ những thành viên đầu tiên, đến nay CLB đã có trên 30 hội viên và vẫn tiếp tục thu hút thêm người tham gia.

Bà Sa chia sẻ: “Mỗi buổi sinh hoạt là dịp để các hội viên cùng luyện tập hát then, đàn tính, chia sẻ kinh nghiệm trong cuộc sống và nhắc nhau gìn giữ phong tục, tiếng nói của dân tộc mình. Nhiều bài then do chính các thành viên đặt lời với nội dung ca ngợi Đảng, Bác Hồ, quê hương và tình đoàn kết giữa các dân tộc cũng được đưa vào biểu diễn trong các hoạt động của địa phương”.

Ở xã Đam Rông 4, nghệ nhân Cil Nếu lại lựa chọn một cách khác để gìn giữ bản sắc của người M’nông. Là người có uy tín trong cộng đồng, ông nhiều năm vận động bà con thay đổi tập quán sản xuất, phát triển kinh tế, đồng thời dành nhiều tâm huyết cho việc bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống.

Năm 2022, ông tham gia vận động thành lập CLB Cồng chiêng Liêng Trang 1, tạo thêm không gian sinh hoạt để người dân trong buôn duy trì việc thực hành cồng chiêng. Song song với đó, ông vẫn gìn giữ nghề dệt thổ cẩm, nghề ủ rượu cần và phát triển dịch vụ cho thuê trang phục truyền thống.

Các giá trị văn hóa truyền thống tại Lâm Đồng tiếp tục được gìn giữ thông qua nhiều hoạt động gắn với đời sống cộng đồng

“Cùng với nghề dệt thổ cẩm và nghề ủ rượu cần, những giá trị văn hóa của người M’nông vẫn được gìn giữ trong sinh hoạt hằng ngày và đã, đang trở thành một phần sinh kế của các gia đình nơi đây”, ông Cil Nếu nói.

Từ những CLB dân gian đến những nghề truyền thống được duy trì trong từng gia đình, có thể thấy việc bảo tồn văn hóa đang được bắt đầu từ những việc làm gần gũi nhất. Mỗi làn điệu then được cất lên, mỗi tiếng cồng chiêng vang giữa buôn làng hay mỗi tấm thổ cẩm được dệt hoàn chỉnh đều góp thêm một mắt xích để gìn giữ bản sắc của từng cộng đồng dân tộc.

Những nỗ lực ấy cũng được tiếp sức bằng nhiều chính sách của tỉnh. Sau khi hợp nhất địa giới hành chính, Lâm Đồng sở hữu không gian văn hóa đa dạng với sự hội tụ của nhiều cộng đồng dân tộc cùng hệ thống di sản phong phú. Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thống kê, hiện toàn tỉnh có 145 di tích, gồm 3 di tích quốc gia đặc biệt, 59 di tích quốc gia và 83 di tích cấp tỉnh; cùng nhiều di sản văn hóa phi vật thể tiêu biểu, trong đó có Không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên được UNESCO ghi danh.

Cùng với công tác bảo tồn tại cộng đồng, ngành văn hóa đang đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực di sản. Giai đoạn 2021 - 2025, hơn 5.493 hiện vật đã được số hóa; Bảo tàng tỉnh từng bước xây dựng không gian tham quan 3D, triển khai hàng trăm mã QR tại bảo tàng và các di tích để người dân, du khách dễ dàng tiếp cận thông tin. Dữ liệu số cũng được khai thác phục vụ nghiên cứu, quảng bá và giới thiệu các giá trị văn hóa của địa phương.

Ở nhiều địa phương cũng phát triển các sản phẩm du lịch gắn với nghề truyền thống, lễ hội và không gian sinh hoạt của đồng bào. Hướng đi này mở thêm sinh kế cho người dân, đồng thời tạo điều kiện để các giá trị văn hóa được giới thiệu rộng rãi hơn.

Từ những việc làm ở cơ sở đến các giải pháp của ngành văn hóa, công tác bảo tồn và phát huy bản sắc trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng đang được triển khai theo nhiều hướng. Đó cũng là nền tảng để các giá trị văn hóa truyền thống tiếp tục được gìn giữ, trao truyền, qua đó bồi đắp đời sống văn hóa của cộng đồng trong giai đoạn mới.

Hương Ly .