Để sản phẩm OCOP là 'đại sứ' kể chuyện quê hương

UBND tỉnh vừa phê duyệt Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 2026 - 2030. Theo đó, giai đoạn 2026 - 2030, chương trình hướng tới mục tiêu phát triển kinh tế nông thôn hiện đại, đổi mới sáng tạo, thích ứng xanh và mang đậm bản sắc, góp phần chuyển đổi mô hình tăng trưởng nông thôn từ sản xuất sang kinh tế tích hợp đa giá trị; nâng cao thu nhập và chất lượng sống cho người dân nông thôn. Trao đổi với phóng viên Báo và Phát thanh, Truyền hình Khánh Hòa về vấn đề này, bà Nguyễn Thị Lan - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết:

- Giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh định hướng phát triển OCOP thành động lực để khơi dậy khát vọng của chủ thể đối với sản phẩm bản địa. Một sản phẩm OCOP sẽ vừa có hàm lượng công nghệ, chuyển đổi số, vừa mang đậm câu chuyện văn hóa và bảo vệ môi trường theo hướng kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn. Ở đó còn là những chuỗi liên kết giá trị hoàn chỉnh và những điểm du lịch nông thôn mang đậm nét đặc sắc của quê hương Khánh Hòa.

Bà Nguyễn Thị Lan.

- Bà có thể cho biết cụ thể hơn về mục tiêu và giải pháp để chương trình OCOP giai đoạn 2026 - 2030 vừa đạt số lượng, vừa đảm bảo chất lượng sản phẩm?

- Giai đoạn 2026 - 2030, chương trình đặt mục tiêu có ít nhất 100 sản phẩm OCOP mỗi năm. Đến năm 2030, có ít nhất 10 sản phẩm đạt hạng 5 sao cấp quốc gia.

Để đạt được mục tiêu này, chương trình sẽ hỗ trợ mạnh mẽ để ít nhất 70% chủ thể OCOP xây dựng được vùng nguyên liệu ổn định và có liên kết chặt chẽ. Không có vùng nguyên liệu sạch, chuẩn thì không thể đi đường dài. Cùng với đó, chương trình đồng hành với các chủ thể trong việc thay đổi cách quản lý, nhất là số hóa toàn diện từ khâu tiếp nhận ý tưởng đến giám sát sau công nhận. Một nhiệm vụ quan trọng nữa đó là nâng cao năng lực cho chủ thể, đặc biệt là tập trung đào tạo, bồi dưỡng cho các lãnh đạo hợp tác xã, doanh nghiệp nhỏ và vừa - vốn là xương sống của chương trình (phấn đấu nhóm này chiếm 50% chủ thể OCOP). Khóa học sẽ bám sát thực tế để các chủ thể biết quản trị, biết ứng dụng công nghệ và tự tin nâng cấp sản phẩm của mình.

- Khánh Hòa có các đặc sản gắn liền với những làng nghề lâu đời và nét văn hóa đặc sắc. Chương trình OCOP giai đoạn này sẽ làm thế nào để mỗi sản phẩm OCOP mang ra thị trường thực sự là một "đại sứ" kể câu chuyện về đất và người Khánh Hòa?

- Sản phẩm OCOP nếu thiếu đi cái gốc văn hóa của vùng đất và bàn tay lao động của con người địa phương thì chỉ là một sản phẩm hàng hóa thuần túy. Sản phẩm OCOP Khánh Hòa có một lợi thế đặc biệt: Được tạo nên từ vùng đất vừa có biển sâu, vừa có núi cao, có sự giao thoa văn hóa lâu đời. Những tinh túy ẩn chứa sau mỗi thanh trầm, tổ yến được kết tinh tại Khánh Hòa; những vị thanh ngọt của trái cây được làm ra ở vùng đất đầy nắng gió; những sản vật từ biển, rừng kể nên câu chuyện của một vùng đất tươi đẹp, mến khách... phải được chuyển tải trong mỗi sản phẩm.

Theo kế hoạch thực hiện Chương trình OCOP trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh khích lệ và hỗ trợ các chủ thể đưa "hồn cốt" địa phương vào sản phẩm qua 3 yếu tố chính: Thứ nhất, chuyển tải tri thức bản địa và làng nghề truyền thống. Tỉnh đặt mục tiêu ít nhất 20% làng nghề truyền thống có sản phẩm OCOP. Đó có thể là giọt nước mắm truyền thống nồng đượm vị biển khơi, chiếc bình gốm Bàu Trúc mang theo cả một hành trình văn hóa, hay những sản phẩm thủ công mỹ nghệ từ trầm hương thấm đẫm nét tinh túy của những nghệ nhân nông thôn. Thứ hai, là tôn vinh nét đẹp lao động và câu chuyện của chủ thể. Chương trình hướng dẫn người dân không chỉ chăm chút cho chất lượng bên trong, mà phải biết "kể" cho người sử dụng nghe, hiểu về quá trình làm ra nó. Thứ ba, là biến bản sắc thành giá trị kinh tế. Bao bì, nhãn mác sẽ được tư vấn thiết kế mang đậm nhận diện văn hóa Khánh Hòa. Khi cầm một sản phẩm OCOP lên, du khách sẽ thấy được hình ảnh của một Khánh Hòa phát triển, tươi đẹp, hiền hòa, mến khách.

- Theo kế hoạch, đến năm 2030, phát triển ít nhất 5 điểm du lịch hoặc mô hình du lịch đặc trưng, thể hiện bản sắc độc đáo của địa phương. Vậy, sự gắn kết giữa OCOP và du lịch trong những năm tới được kỳ vọng sẽ mang lại lợi ích gì cho các chủ thể, thưa bà?

- Đây chính là một trong những điểm nhấn, là mũi nhọn của giai đoạn này. Du lịch và OCOP là mối quan hệ cộng sinh cùng phát triển. Khi đưa sản phẩm OCOP vào du lịch, người nông dân được lợi kép: Họ vừa bán được nông sản tại chỗ với giá trị cao hơn, vừa quảng bá được nét đẹp quê hương.

Định hướng của tỉnh là phát triển các điểm du lịch nông thôn, làng nghề truyền thống gắn với trải nghiệm thực tế. Du khách đến Khánh Hòa, ngoài tắm biển sẽ về các vùng quê để xem cách người dân làm ra sản phẩm, nghe kể chuyện thương hiệu và thưởng thức đặc sản. Kế hoạch đặt mục tiêu tối thiểu 50% các điểm du lịch này phải có không gian trưng bày, tiêu thụ sản phẩm OCOP tại chỗ. Tỉnh sẽ đầu tư thiết kế tối thiểu 50 sản phẩm OCOP chuyên biệt để phục vụ làm quà tặng du lịch. Đây là cách làm du lịch xanh, bền vững, giúp nâng cao thu nhập thực tế cho người dân nông thôn.

- Theo bà,những người trực tiếp sản xuất, các chủ thể cần chuẩn bị nguồn lực như thế nào để xây dựng được các sản phẩm OCOP chất lượng, bản sắc và hiệu quả cao như mục tiêu kế hoạch đã đặt ra?

- Trong chương trình OCOP, Nhà nước đồng hành thông qua cơ chế, chính sách và hỗ trợ vốn, kỹ thuật. Sự thành bại của sản phẩm vẫn nằm ở chính sự chủ động của mỗi chủ thể. Các chủ thể tạo ra một sản phẩm OCOP trước hết là để tự lực, tự tin thay đổi cuộc sống, làm giàu cho gia đình và vùng đất quê hương mình. Xa hơn, mỗi chủ thể thông qua sức sáng tạo, bàn tay, khối óc của mình còn góp phần gìn giữ và quảng bá cái đẹp, nét đặc sắc riêng có của sản vật địa phương.

Sở Nông nghiệp và Môi trường đã tổ chức xây dựng dự thảo Nghị quyết quy định chính sách hỗ trợ Chương trình Mỗi xã một sản phẩm trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 2026 - 2030. Dự thảo đang được lấy ý kiến các sở, ban, ngành và UBND các xã, phường, thực hiện các bước theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật để làm cơ sở tham mưu UBND tỉnh trình HĐND tỉnh ban hành chính sách.

Ngành nông nghiệp và chính quyền địa phương luôn sẵn sàng đồng hành, tập huấn và tháo gỡ khó khăn cho người dân trên hành trình đưa đặc sản của mảnh đất quê hương mình thành niềm tự hào của một vùng đất, đem lại cuộc sống tốt hơn cho người dân.

- Xin cảm ơn bà!

CÔNG ĐỊNH (Thực hiện)