Để rừng trở thành nguồn lực phát triển bền vững

Từ nguồn thu từ rừng, sẽ có thêm kinh phí để tăng cường năng lực quản lý bảo vệ rừng, tạo ra lượng sinh khối rừng lớn hơn

Niềm vui và sự kỳ vọng của người giữ rừng

Là địa phương có diện tích rừng lớn nhất nước, Lâm Đồng đặc biệt quan tâm đến công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng. Hiện nay, tỉnh là một trong những địa phương đi đầu khi triển khai dự án Phát triển tín chỉ carbon từ rừng phối hợp cùng Liên minh Hợp tác doanh nghiệp (CCTPA). Dự án thực hiện trên tổng diện tích rừng lên tới 957.252 ha, hướng tới việc trồng rừng trên đất trống, bảo tồn, phục hồi rừng tự nhiên nhằm tạo ra tín chỉ chất lượng cao theo tiêu chuẩn quốc tế Verra (VCS).

Thị trường carbon toàn cầu đang phát triển vô cùng mạnh mẽ với giá trị giao dịch đa dạng, dao động từ 1 - 2 USD cho đến mức gần 200 USD/tín chỉ. Nhờ đó, dự án tại Lâm Đồng cũng được kỳ vọng mang lại tác động đa chiều rõ rệt, trong đó có việc tạo nguồn thu ổn định, gia tăng giá trị kinh tế bền vững và nâng cao thu nhập, giúp người dân sống gần rừng bỏ thói quen xâm hại rừng và tích cực tham gia bảo tồn hệ sinh thái.

Thông tin Việt Nam chuẩn bị vận hành chính thức thị trường giao dịch tín chỉ carbon vào năm 2028 như một luồng sinh khí mới, thổi bùng lên niềm hi vọng cho các đơn vị quản lý và những hộ dân nhận khoán bảo vệ rừng. Tại Lâm Đồng, tâm thế đang chuyển dần thành những hành động cụ thể. Ông Nguyễn Văn Quế - Phó Ban Quản lý rừng phòng hộ Lâm Viên chia sẻ: “Đơn vị chủ rừng rất mong chờ và mong muốn Chính phủ sớm đưa thị trường tín chỉ carbon này vào mua bán thực tế. Từ nguồn thu này, chúng ta sẽ có thêm kinh phí để tăng cường năng lực quản lý, tạo ra lượng sinh khối rừng lớn và bảo vệ rừng tốt hơn”.

Không chỉ các đơn vị Nhà nước, niềm phấn khởi còn hiện rõ trên khuôn mặt của bà con nhận khoán bảo vệ rừng. Việc có thêm nguồn thu nhập từ việc bán không khí sạch là một khái niệm mới mẻ nhưng đang đầy triển vọng và có sức thuyết phục.

Trách nhiệm bảo vệ rừng được nâng lên thông qua việc gắn quyền lợi kinh tế với nhiệm vụ bảo vệ rừng

Những nút thắt thực tế từ cơ sở

Dù cơ hội vô cùng rộng mở và cả đối tác trong nước lẫn quốc tế đều bày tỏ mối quan tâm đến việc chuyển nhượng, song thực tế vẫn đối mặt với những khó khăn mang tính kỹ thuật và tiến độ. Tín chỉ carbon có đặc thù là nếu để càng lâu mà không kịp thời giao dịch, giá trị của chúng có thể bị sụt giảm, ảnh hưởng trực tiếp đến mức giá khi thương thảo. Do đó, việc chậm trễ trong quy trình xác minh có thể khiến địa phương bỏ lỡ những cơ hội vàng trên thị trường quốc tế.

Để có được những tín chỉ đạt chuẩn quốc tế Verra (VCS), đòi hỏi một quy trình điều tra, đo đếm, giám sát trữ lượng carbon cực kỳ nghiêm ngặt. Hiện nay, tỉnh đang phải tập trung nguồn lực thực hiện công tác điều tra diện tích, lập hồ sơ kỹ thuật và xây dựng cơ sở dữ liệu đồng bộ. Đây là thách thức không nhỏ vì theo các đơn vị chủ rừng cần một cơ quan độc lập để triển khai.

Lâm Đồng hiện là tỉnh có diện tích rừng lớn nhất cả nước

Bước ngoặt từ Nghị định số 180

Theo ông Nguyễn Văn Quế - Phó Ban Quản lý rừng phòng hộ Lâm Viên, ngày 21/5/2026, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định số 180/2026/NĐ-CP quy định về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng (có hiệu lực từ ngày 15/7/2026). Đây được xem là “bệ phóng” pháp lý quan trọng, tháo gỡ toàn bộ các vướng mắc về cơ chế quản lý tài chính và quyền sở hữu tín chỉ carbon rừng.

Nghị định số 180 đã quy định rõ ràng 2 hình thức chi trả là trực tiếp theo hợp đồng hoặc ủy thác qua Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng. Đặc biệt, đối với các dự án xã hội hóa như tại Lâm Đồng, văn bản quy định rõ chủ rừng được quyền sở hữu tín chỉ carbon tạo ra từ dự án do mình tự thực hiện; đồng thời phân định vai trò đại diện chủ sở hữu của UBND cấp tỉnh đối với rừng thuộc sở hữu toàn dân. Điều này giúp loại bỏ hoàn toàn sự lúng túng trong việc phân chia lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp phát triển dự án và chủ rừng.

Quan trọng hơn cả, nghị định quy định nguồn thu từ việc chuyển nhượng kết quả giảm phát thải, tín chỉ carbon rừng phải được ưu tiên chi cho công tác bảo vệ, phát triển rừng và hỗ trợ trực tiếp sinh kế cho cộng đồng dân cư trên địa bàn. Quy định này không chỉ bà con nhận khoán bảo vệ rừng vui mừng mà còn thiết lập nguyên tắc minh bạch, chống bán trùng lặp để bảo vệ uy tín quốc tế của tín chỉ carbon Việt Nam.

Với hành lang pháp lý vững chắc từ Nghị định số 180/2026/NĐ-CP, việc rừng Lâm Đồng “đẻ” ra tiền tỷ sẽ là câu chuyện rất khả thi, và tỉnh đang kỳ vọng đây sẽ là nguồn lực không chỉ nuôi sống người làm nghề rừng, mà còn góp phần nâng cao chất lượng rừng một cách bền vững.

Nguyễn Nghĩa