Đề nghị tăng mức xử phạt đối với hành vi buôn lậu thuốc lá

Phát biểu tại tọa đàm, Đại tá Nguyễn Thanh Bình, Tổng Biên tập Báo Công an Nhân dân, cho biết, thuốc lá lậu không chỉ gây thất thu ngân sách Nhà nước mà còn làm méo mó môi trường cạnh tranh, tiềm ẩn nhiều nguy cơ do không được kiểm soát về chất lượng.

Đại tá Nguyễn Thanh Bình, Tổng Biên tập Báo Công an Nhân dân phát biểu tại tọa đàm. Ảnh: L.T

Theo ông Đặng Văn Dũng - Phó Chánh Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo Quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, cho biết, từ năm 2014-2025, các cơ quan chức năng và địa phương đã phát hiện, bắt giữ, xử lý gần 80.000 vụ vi phạm liên quan đến buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán trái phép thuốc lá nhập lậu, thuốc lá giả, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; thu giữ hơn 110 triệu bao thuốc lá điếu các loại, hơn 388 tấn lá thuốc lá và hơn 2 triệu đơn vị thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Quang cảnh tọa đàm. Ảnh: L.T

Trình bày tham luận tại tọa đàm, TS. Nguyễn Quốc Việt - chuyên gia chính sách công, Trường Đại học Kinh tế (Đại học Quốc gia Hà Nội), cho biết thị trường bán lẻ thuốc lá lậu được thực hiện bởi Ban Thanh niên Công an và Chi cục Quản lý thị trường tại An Giang, Cần Thơ, Đà Nẵng và Khánh Hòa cho thấy, hành vi bán thuốc lá lậu tại khâu bán lẻ không chủ yếu xuất phát từ thiếu hiểu biết từ người dân.

Dẫn số liệu của Bộ Tài chính, bà Lê Thị Duyên Hải - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Tư vấn Thuế Việt Nam cho biết, thuốc lá lậu làm thất thu ngân sách nhà nước từ 5.000-6.000 tỷ đồng/năm và xu hướng này còn gia tăng.

Trước thực trạng trên, bà Phan Minh Thủy - Trưởng phòng Pháp chế (Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam - VCCI), cho biết, tại Việt Nam, thuốc lá nhập lậu được xếp vào nhóm hàng cấm; pháp luật hiện hành áp dụng cơ chế “xử phạt kép”, gồm xử phạt hành chính và truy cứu trách nhiệm hình sự.

Tuy vậy, với hành vi buôn bán, tàng trữ, vận chuyển dưới 50 bao thuốc lá nhập lậu có mức phạt hành chính hiện nay chỉ từ 1 đến 3 triệu đồng. Trong khi ngưỡng định lượng để có thể khởi tố hình sự là từ 1.500 bao trở lên, hoặc trong trường hợp có yếu tố tái phạm theo quy định pháp luật.

Từ phân tích trên, bà Phan Minh Thủy đề xuất, sửa đổi Nghị định 98/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng theo hướng nâng mức phạt tiền lên cao hơn hẳn hiện nay, trên nguyên tắc số tiền phạt phải cao hơn lợi nhuận kỳ vọng của lô hàng.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Chí Nhân, Tổng thư ký Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam, cho rằng thuốc lá lậu có lợi thế bất hợp pháp về giá do trốn thuế, không chịu các chi phí tuân thủ pháp luật, không kiểm soát chất lượng và không in cảnh báo sức khỏe theo quy định.

Ông Nhân kiến nghị tiếp tục mở các chuyên án tại các tuyến, địa bàn trọng điểm. Từ đó triệt phá tận gốc các đường dây buôn lậu xuyên quốc gia từ khu vực biên giới, không để hàng lậu tập kết, phân tán vào nội địa. Đồng thời, xử lý hình sự thật nghiêm minh các nghi phạm cầm đầu để răn đe, đặc biệt với hành vi tái phạm.

Lưu Thủy