Đề nghị tăng lương để công chức, viên chức đủ sống bằng chính đồng lương của mình

Chiều 22/8, Quốc hội thảo luận về định hướng xây dựng dự Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất).

Đại biểu Nguyễn Khánh Vũ (Quảng Trị) nêu Nghị quyết số 27 của Trung ương đã xác định mục tiêu cải cách chính sách tiền lương nhằm bảo đảm cho cán bộ, công chức, viên chức sống được bằng lương.

Đại biểu nhận định việc cụ thể hóa nguyên tắc này trong dự thảo luật còn một số điểm chưa đồng bộ. Dự thảo quy định danh mục các lĩnh vực ưu tiên bố trí ngân sách, nhưng chưa thể chế hóa nguyên tắc ưu tiên bố trí nguồn lực cho chính sách tiền lương.

Điều 70 của dự thảo xếp việc bổ sung nguồn cải cách tiền lương ở ưu tiên thứ ba khi phân bổ nguồn tăng thu, sau ưu tiên giảm bội chi và bổ sung quỹ dự phòng tài chính. Điều 62 cũng chỉ coi chi tiền lương là khoản “không thể trì hoãn” trong cơ chế tạm cấp đầu năm, đây là nguyên tắc mang tính giải pháp tình huống hơn là nguyên tắc quản lý ngân sách chủ động.

Đại biểu Nguyễn Khánh Vũ

Xét về mặt thực tiễn áp dụng, ông Vũ cho biết, theo quy định tại Nghị định số 161/2026 của Chính phủ, mức lương cơ sở hiện nay là 2,53 triệu đồng/tháng. Theo đó, công chức loại A1 (bậc 1, hệ số 2,34) có mức lương khởi điểm khoảng 5,92 triệu đồng/tháng.

Ở khu vực tư nhân, theo quy định của Bộ luật Lao động và Nghị định số 293/2025 của Chính phủ, mức lương tối thiểu vùng hiện dao động từ 3,7-5,31 triệu đồng/tháng.

Các số liệu trên cho thấy thu nhập tối thiểu của người lao động ở cả khu vực công và tư đều đang chịu áp lực lớn, nhất là tại các địa bàn đô thị lớn.

Từ căn cứ pháp lý và thực tiễn trên, đại biểu đề nghị, Quốc hội bổ sung nguyên tắc ưu tiên cân đối, bố trí nguồn lực ngân sách cho chính sách tiền lương khu vực công. Đồng thời, ông cũng đề nghị nghiên cứu sửa đổi chính sách tiền lương tại Bộ luật Lao động đối với khu vực tư, bảo đảm cán bộ, công chức, viên chức và người lao động đủ sống bằng chính đồng lương của mình, hài hòa với yêu cầu phát triển bền vững.

Ông cũng đề xuất sửa đổi Điều 70 theo hướng điều chỉnh nâng thứ tự ưu tiên của việc bổ sung nguồn thực hiện chính sách tiền lương trong phương án sử dụng nguồn tăng thu, giảm chi ngân sách nhà nước, chứ không để nguyên tắc chi tiền lương ở thứ tự sau cùng như dự luật.

Thay vì giữ trong két sắt thì cho chi

Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) đề nghị cho phép địa phương chi từ nguồn dự phòng ngân sách, cụ thể là nguồn dành cho cải cách tiền lương.

"Chúng ta không phải tăng lương thường xuyên mà hiện nay quỹ dự phòng tăng lương không nhỏ, nên cho phép địa phương chi. Tuy nhiên, quỹ cho nguồn chi cải cách tiền lương phải bảo đảm nhưng thay vì giữ trong két sắt thì giờ cho chi, sau đó thu khác bổ sung, phân bổ lại phù hợp", ông Hòa đề xuất.

Về phân cấp, phân quyền, đại biểu hoan nghênh dự thảo tiếp tục kế thừa quy định cũ, đó là với những địa phương có khả năng thu ngân sách tốt thì được quyền hỗ trợ cho các địa phương gặp khó khăn, đặc biệt là những địa phương liên tỉnh, liên vùng hoặc liên xã.

Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp)

Ông Hòa cho rằng đây là chủ trương đúng đắn, giúp tạo điều kiện cho các xã, các tỉnh khó khăn về ngân sách khi thiên tai, bão lụt. Với họ, những khoản chi này là cần thiết, thậm chí có thể chi hỗ trợ nhau trong đầu tư phát triển mà có liên kết liên vùng với nhau.

Việc phân quyền cho UBND tỉnh được chuyển nguồn lực, thì UBND cấp tỉnh được phép phân bổ chi cho đầu tư và không phải thông qua HĐND. Tuy nhiên, UBND cấp tỉnh phải báo cáo Thường trực HĐND biết để tham gia giám sát.

Ông lưu ý, quy định này là cần thiết, nếu bỏ qua thì hoạt động giám sát của HĐND địa phương sẽ gặp khó khăn.

Có thẩm quyền nhưng không đủ điều kiện để thực hiện

Cũng phát biểu về phân cấp, đại biểu Trần Thanh Hà (Hà Nội) cho rằng cần nghiên cứu cơ chế phân cấp linh hoạt hơn.

"Không nhất thiết phải lựa chọn giữa việc HĐND quyết định tất cả hoặc giao hết cho UBND. Theo đó có thể quy định HĐND quyết định tổng mức vốn, nguyên tắc phân bổ và các chương trình, dự án lớn. UBND được chủ động điều chỉnh những nội dung cụ thể trong phạm vi tổng mức HĐND đã quyết định, đồng thời phải công khai và báo cáo HĐND", ông Hà kiến nghị.

Đại biểu Trần Thanh Hà

Thực tế có trường hợp dự án đã được bố trí vốn nhưng chưa thể triển khai, trong khi dự án khác đã đủ điều kiện lại thiếu vốn. Nếu không có cơ chế điều chỉnh kịp thời thì ngân sách có tiền nhưng công việc vẫn không chạy.

Với riêng Hà Nội, ông Trần Thanh Hà đề nghị giữ cơ chế đặc thù của Hà Nội và quy định theo hướng dẫn chiếu rõ sang Luật Thủ đô, tránh việc tăng thu chỉ được sử dụng cho đầu tư mà không bao quát các nội dung chi khác đã được Luật Thủ đô cho phép.

Đại biểu Phạm Trọng Nhân (TPHCM) nhấn mạnh, khi một luật hoặc nghị quyết của Quốc hội giao thêm nhiệm vụ, quyền hạn hoặc cơ chế, chính sách đặc thù cho địa phương thì nguồn lực để thực hiện phải được xác định ngay trong quá trình thiết kế chính sách.

Đại biểu Phạm Trọng Nhân

Trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương hai cấp và nhiều luật đang tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, nếu thẩm quyền được giao trước nhưng nguồn lực xử lý sau thì rất dễ xuất hiện tình trạng có thẩm quyền nhưng không đủ điều kiện để thực hiện.

Vì vậy, ông đề nghị bổ sung nguyên tắc khi có luật, nghị quyết của Quốc hội giao thêm nhiệm vụ, quyền hạn hoặc cơ chế, chính sách đặc thù cho chính quyền địa phương thì phải đồng thời xác định rõ nguồn tài chính, nhiệm vụ chi và cơ chế ngân sách bảo đảm thực hiện.

Theo ông, phân quyền chỉ thực chất khi quyền, nguồn lực và trách nhiệm được thiết kế đồng thời.

Trần Thường

Phạm Hải