Đề nghị đưa nước mắm Phan Thiết vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lâm Đồng vừa có văn bản gửi UBND tỉnh về việc xem xét đề nghị lập Hồ sơ khoa học "Nghề nước nắm truyền thống Phan Thiết" đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2026.

Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lâm Đồng, qua rà soát nội dung về lịch sử hình thành, quy trình chế biến và giá trị của nghề nước mắm truyền thống Phan Thiết tại đơn đề nghị của Hiệp hội nước mắm Phan Thiết, đồng thời đối chiếu với tư liệu kiểm kê di sản văn hóa phi vật thể “Nghề nước mắm truyền thống Phan Thiết” cho thấy, “Nghề nước mắm truyền thống Phan Thiết” đảm bảo các tiêu chí, điều kiện để triển khai lập Hồ sơ khoa học trình Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thẩm định, đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia theo quy định.

Khu ủ chượp truyền thống của một cơ sở sản xuất nước mắm tại TP. Phan Thiết cũ

Đặc trưng của nước mắm Phan Thiết so với sản phẩm cùng loại của các vùng khác là có màu vàng rơm (nếu nguyên liệu là cá cơm) hoặc có màu nâu nhạt (nếu là cá nục); trong, sóng sánh, có mùi thơm nồng, vị ngọt đậm do có độ đạm cao. Sự khác biệt này đến từ quá trình ủ chượp dưới trời nắng, gió và nhiệt độ trung bình cao của khí hậu vùng Nam Trung Bộ tác động tích cực đến cơ chế lên men của quá trình ủ muối mà những nơi khác không có được. Ngày nay, nước mắm Phan Thiết là thương hiệu nổi tiếng, có mặt ở khắp các tỉnh thành trên cả nước và một số thị trường nước ngoài.

Cá nục thường được dùng làm nguyên liệu để chế biến nước mắm

Theo thống kê, trên địa bàn thành phố Phan Thiết (cũ) hiện có hơn 200 cơ sở sản xuất kinh doanh nước mắm, hàng năm sản xuất ra hàng chục triệu lít nước mắm. Các cơ sở sản xuất theo quy trình kỹ thuật chế biến truyền thống, mỗi nơi đều có bí quyết riêng và cách quảng bá sản phẩm phù hợp cho cơ sở của mình.

Các thùng lều ủ chượp nước mắm tại Bảo tàng Nước mắm Làng Chài Xưa ở thành phố Phan Thiết cũ

Sau 22 năm thành lập, đến nay Hiệp hội nước mắm Phan Thiết có 48 hội viên, gồm 5 công ty cổ phần, 29 công ty trách nhiệm hữu hạn, 1 doanh nghiệp tư nhân và 13 cơ sở sản xuất.

Đoàn Sĩ/VOV-TP.HCM