Đề nghị Bộ GD&ĐT làm rõ căn cứ chọn sách giáo khoa dùng chung toàn quốc

Chiều 23-4, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội Lê Thị Nga thay mặt Ủy ban Thường vụ Quốc hội trình bày Báo cáo tóm tắt kết quả giám sát việc giải quyết, trả lời kiến nghị của cử tri gửi đến Kỳ họp thứ 10.

Theo bà Lê Thị Nga, thông qua các cuộc tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội, 1.256 kiến nghị đã được tổng hợp và chuyển đến các cơ quan có thẩm quyền giải quyết. "Đến nay, 1.238 kiến nghị được giải quyết, trả lời, đạt 98,6%", bà Nga cho biết.

Quốc hội và Chính phủ trả lời đạt tỷ lệ cao

Báo cáo nêu Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội đã trả lời toàn bộ 34/34 kiến nghị. Bà Nga dẫn đánh giá của cử tri cho rằng "hoạt động của Quốc hội thời gian qua đã có nhiều đổi mới thiết thực và hiệu quả, đặc biệt là những cải tiến trong công tác lập pháp".

Các luật, nghị quyết được thông qua đã "kiến tạo khuôn khổ pháp lý hiện đại cho giai đoạn phát triển mới" và "xây dựng hành lang pháp lý cho các lĩnh vực mới, như trí tuệ nhân tạo, thương mại điện tử".

Về phía Chính phủ, bà Nga cho biết các bộ, ngành Trung ương đã giải quyết và trả lời 1.182/1.200 kiến nghị.

"Việc giải quyết ngày càng khoa học, chất lượng, trách nhiệm cao"- bà Lê Thị Nga nói, đồng thời ghi nhận một số Bộ đã có sự đổi mới trong việc tiếp nhận và nghiên cứu, nhờ đó một số kiến nghị được xử lý nhanh chóng, góp phần tháo gỡ những vướng mắc, được cử tri đánh giá cao.

Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga trình bày báo cáo. Ảnh: QH

Văn bản hướng dẫn chưa thống nhất với luật

Bên cạnh kết quả đạt được, báo cáo được bà Nga trình bày chỉ ra ba nhóm hạn chế.

Thứ nhất, tình trạng văn bản hướng dẫn của một số bộ chưa thống nhất với quy định của luật.

Bà dẫn trường hợp Điều 4 Thông tư số 15 của Bộ GD&ĐT quy định Sở GD&ĐT giao số lượng người làm việc cho các cơ sở giáo dục công lập. Trong khi đó, Điều 21 Luật Tổ chức chính quyền địa phương lại xác lập thẩm quyền này thuộc HĐND cấp xã.

"Cả Sở GD&ĐT và HĐND cấp xã cùng thực hiện giao số lượng người làm việc đối với các trường học, điều này đã làm phát sinh dấu hiệu chồng chéo về thẩm quyền, thiếu thống nhất trong tổ chức thực hiện", bà Nga nêu.

Ủy ban Dân nguyện và Giám sát kiến nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ GD&ĐT "rà soát tổng thể, sửa đổi quy định tại Thông tư số 15 thống nhất với Luật Tổ chức chính quyền địa phương"; đồng thời giao Bộ Tư pháp "tiến hành kiểm tra, làm rõ dấu hiệu không phù hợp trong việc ban hành văn bản và kiến nghị xử lý theo quy định pháp luật".

Trả lời kiến nghị còn chung chung, thiếu minh bạch về sách giáo khoa

Hạn chế thứ hai được bà Nga chỉ ra là việc giải quyết, trả lời kiến nghị của cử tri còn chung chung, chưa thể hiện rõ trách nhiệm quản lý nhà nước của Bộ, ngành.

Điển hình, tại kỳ họp thứ 9, thứ 10, Quốc hội khóa XV, cử tri nhiều địa phương kiến nghị cần rà soát, điều chỉnh Chương trình giáo dục phổ thông theo hướng phù hợp hơn với thực tiễn, tiệm cận xu thế phát triển của thế giới, thống nhất, đồng bộ một bộ sách giáo khoa.

Bà cho biết Nghị quyết số 71 của Bộ Chính trị đã yêu cầu "bảo đảm cung cấp một bộ sách giáo khoa thống nhất toàn quốc". Tuy nhiên, Bộ GD&ĐT chưa thực hiện điều chỉnh, bổ sung hoặc giải trình việc giữ nguyên các nội dung của Chương trình giáo dục phổ thông liên quan đến các yêu cầu trọng tâm của Nghị quyết số 71.

Cạnh đó, Bộ chưa làm rõ việc rà soát, hoàn thiện Chương trình giáo dục phổ thông làm cơ sở cho quyết định chọn bộ sách "Kết nối tri thức với cuộc sống" sử dụng thống nhất toàn quốc từ năm học 2026-2027.

Ngoài ra, Bộ cũng chưa đề cập đến việc ban hành các tiêu chí làm căn cứ rà soát các bộ sách giáo khoa đã được phê duyệt, nhằm bảo đảm tính minh bạch, khách quan trước khi lựa chọn.

Từ thực tế trên, Ủy ban Dân nguyện và Giám sát kiến nghị Bộ GD&ĐT khẩn trương rà soát, hoàn thiện Chương trình giáo dục phổ thông, đồng thời làm rõ căn cứ lựa chọn bộ sách giáo khoa sử dụng thống nhất trên toàn quốc.

Quốc hội chiều 23-4 cũng thảo luận về báo cáo này. Ảnh: QH

Chính sách cho ngư dân, thương binh, giáo viên mầm non chậm ban hành

Hạn chế thứ ba là việc triển khai kiến nghị của Ủy ban Thường vụ Quốc hội tại các báo cáo giám sát "còn chậm, ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của người dân và phát triển kinh tế - xã hội".

Bà Lê Thị Nga dẫn chứng ba trường hợp cụ thể: Nghị định thay thế Nghị định số 67 về chính sách phát triển thủy sản chậm được ban hành, trong khi đây là chính sách có ý nghĩa thiết thực đối với sinh kế của ngư dân và nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển, đảo.

Nghị định số 131 về ưu đãi người có công chưa được sửa đổi để bảo đảm quyền lợi cho những người đang hưởng trợ cấp thương binh đồng thời đủ điều kiện hưởng chế độ mất sức lao động. Hay chính sách cho giáo viên mầm non vào ngành từ những năm 1960-1970, đã nghỉ công tác nhưng chưa được hưởng chế độ.

Cuối cùng là tỷ lệ kiến nghị thuộc loại cần giải trình, cung cấp thông tin còn ở mức 68%. Báo cáo kiến nghị Chính phủ chỉ đạo các Bộ, ngành, địa phương "tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật; triển khai thực hiện hiệu quả Luật Tiếp cận thông tin".

NHÓM PHÓNG VIÊN