Để năng lượng thực sự trở thành bệ đỡ cho mục tiêu tăng trưởng hai con số?

TS. Nguyễn Quốc Thập (giữa) phát biểu tại Diễn đàn "Kích hoạt tăng trưởng: Chính sách vi mô đột phá và mục tiêu tăng trưởng hai con số" do Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tổ chức ngày 14/7.

Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn tới, nhiều chuyên gia cho rằng, một trong những điều kiện tiên quyết là phải bảo đảm nguồn cung năng lượng ổn định, có khả năng đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế. Trong bối cảnh công nghiệp hóa, thu hút đầu tư và chuyển dịch sang các ngành công nghệ cao đang diễn ra mạnh mẽ, năng lượng không chỉ là đầu vào của sản xuất mà còn trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia. Bất kỳ sự thiếu hụt hay chậm trễ nào trong phát triển hạ tầng năng lượng đều có thể trở thành điểm nghẽn đối với tăng trưởng.

Chính vì vậy, cùng với yêu cầu cải cách thể chế để thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới, việc tháo gỡ các nút thắt trong phát triển năng lượng, đặc biệt là dầu khí - lĩnh vực giữ vai trò nền tảng của hệ thống năng lượng quốc gia - được xem là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược.

Tại Diễn đàn "Kích hoạt tăng trưởng: Chính sách vi mô đột phá và mục tiêu tăng trưởng hai con số" do Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tổ chức ngày 14/7, TS. Nguyễn Quốc Thập, Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam nhấn mạnh, để năng lượng thực sự trở thành bệ đỡ cho mục tiêu tăng trưởng hai con số, yêu cầu đột phá không chỉ nằm ở cơ chế, chính sách mà còn ở tư duy xây dựng thể chế và tổ chức thực thi.

Ông phân tích, ngành dầu khí đang đứng trước một yêu cầu mang tính chiến lược: xây dựng một ngành công nghiệp - năng lượng đủ mạnh, tạo nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng bền vững của đất nước.

Việt Nam không chỉ cần một ngành dầu khí phát triển mà cần một ngành công nghiệp - năng lượng đủ năng lực bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, đóng vai trò là trụ cột chiến lược của nền kinh tế.

Trong bối cảnh đó, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) được Đảng, Nhà nước giao sứ mệnh đặc biệt quan trọng, đó là bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, đồng thời trở thành lực lượng nòng cốt trong quá trình chuyển dịch năng lượng, là hạt nhân hình thành các trung tâm công nghiệp - năng lượng tại các vùng kinh tế trọng điểm.

Để hoàn thành sứ mệnh này, theo TS. Nguyễn Quốc Thập, điều kiện tiên quyết là phải có một thể chế đủ mạnh và đủ tầm, tương xứng với nhiệm vụ được giao.

Dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) được điều chỉnh theo hướng mở rộng hành lang pháp lý cho ngành công nghiệp - năng lượng.

Đánh giá về quá trình chuyển dịch năng lượng, TS. Nguyễn Quốc Thập cho rằng, Việt Nam đang sở hữu nhiều lợi thế hiếm có. Đó là đường bờ biển dài, diện tích mặt biển lớn, điều kiện tự nhiên thuận lợi với nắng, gió dồi dào - những yếu tố tạo nền tảng để phát triển các ngành năng lượng mới và năng lượng tái tạo.

Bên cạnh đó, các mục tiêu chiến lược trong quy hoạch quốc gia đã được xác lập rõ ràng, với tầm nhìn dài hạn và mức độ tham vọng cao. Nhận thức của các cấp các cấp, các ngành, cộng đồng doanh nghiệp về yêu cầu chuyển dịch năng lượng đã có nhiều chuyển biến tích cực.

Tuy nhiên, theo ông, khoảng cách giữa chủ trương và kết quả thực hiện còn rất lớn. Một trở ngại lớn nhất hiện nay là khâu triển khai thực hiện còn chậm, chưa đạt được kỳ vọng, mặc dù đã có nhiều diễn đàn, nhiều cuộc họp và chỉ đạo từ các cấp.

Từ góc độ theo dõi và nghiên cứu ngành năng lượng, TS. Nguyễn Quốc Thập cho rằng, nguyên nhân cốt lõi của sự chậm trễ không nằm ở việc thiếu chủ trương hay nhận thức, mà xuất phát từ tư duy hành động chưa theo kịp yêu cầu phát triển.

“Yêu cầu cốt lõi hiện nay là đột phá về tư duy trong toàn bộ quá trình hoạch định và triển khai chính sách. Trở ngại lớn nhất là tư duy hành động của chúng ta chưa tương xứng với yêu cầu nhiệm vụ, với những thay đổi trong nhận thức. Đột phá cần thiết ở đây chính là đổi mới về tư duy, từ khâu xây dựng thể chế, xây dựng quy trình cho đến triển khai thực hiện", TS. Nguyễn Quốc Thập nhận định.

Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam nhấn mạnh, khi tư duy triển khai được đổi mới theo hướng quyết liệt, đồng bộ và bám sát mục tiêu phát triển, các chiến lược lớn về chuyển dịch năng lượng cũng như mục tiêu tăng trưởng kinh tế mới có thể được hiện thực hóa.

Phương Thảo