Để mùa lễ hội thêm rộn ràng, tươi vui

Tuy nhiên, xen giữa không khí tưng bừng ấy vẫn còn xuất hiện những “hạt sạn” cần sớm được khắc phục, để mỗi mùa hội thực sự trở thành không gian văn hóa an toàn, văn minh và trọn vẹn niềm vui.

Nhiều du khách nghiêm chỉnh chấp hành việc mặc áo phao khi đi đò trên suối Yến trẩy hội chùa Hương. Ảnh: Tạ Dũng

“Nhặt sạn” lễ hội đầu năm

Tại Lễ hội chùa Hương 2026, vào ngày khai hội, nhiều người không mặc áo phao trên đò Suối Yến. Chị Nguyễn Thị Quý, một lái đò lâu năm tại chùa Hương cho biết, năm nay, Ban tổ chức đã trang bị áo phao cho các thuyền, yêu cầu các lái đò tuân thủ quy định đề nghị du khách mặc áo phao trước khi xuất bến để bảo đảm an toàn. Tuy nhiên, có du khách từ chối mặc áo phao khi lái đò đề nghị, gây khó khăn cho các chủ đò.

Theo Ban tổ chức, mùa lễ hội diễn ra đến hết tháng 3 âm lịch nhưng chỉ trong đầu mùa hội đã phát hiện và xử lý nhiều vi phạm. Hiện tượng lái đò xin thêm tiền của khách, không thực hiện đúng quy định xuất bến hay du khách không mặc áo phao vẫn diễn ra, trở thành những “hạt sạn” không đáng có, dù Ban tổ chức đã có nhiều nỗ lực đổi mới trong công tác phục vụ người dân.

Tại các lễ hội khác, dù những yếu tố mang tính bạo lực đã được kiểm soát nhưng đâu đó, tại một số lễ hội, nhiều trò chơi, môn thi thể thao có tính đối kháng vẫn còn những rủi ro đáng tiếc. Sự việc đau lòng xảy ra tại Hội vật cổ truyền làng Thái Lai (xã Kim Anh, Hà Nội), khi một người tham gia thi đấu gặp chấn thương nghiêm trọng và không qua khỏi, là một hồi chuông cảnh báo về công tác tổ chức, quản lý.

Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa - Xã hội của Quốc hội, hội vật truyền thống vốn là một nét đẹp văn hóa ở nhiều vùng quê, thể hiện tinh thần thượng võ, ý chí rèn luyện và sự tôn trọng luật lệ. Nhưng vì mang tính đối kháng trực tiếp, đây cũng là loại hình nguy hiểm nếu thiếu các điều kiện bảo đảm an toàn.

Bên cạnh những tai nạn hy hữu xảy ra trong lễ hội truyền thống, tình trạng bày bán thực phẩm không bảo đảm vệ sinh an toàn, tổ chức các trò chơi mang tính cờ bạc hay những hành vi, ứng xử chưa đẹp của một vài du khách khi tham gia lễ hội như mặc trang phục chưa phù hợp, cười đùa nơi thực hành lễ… cũng khiến cho mùa lễ hội xuân 2026 có lúc chưa trọn vẹn.

Cần thay đổi từ những quyết sách mạnh mẽ

Ngày 27-2 vừa qua, Ban tổ chức Lễ hội chùa Hương đã xử phạt 8 trường hợp lái đò vi phạm quy định khi để du khách không mặc áo phao trong quá trình vận chuyển. Ngoài ra, lực lượng chức năng còn kiểm tra nồng độ cồn của các chủ đò để nâng cao nhận thức, trách nhiệm và bảo đảm an toàn theo đúng quy định.

Trước đó, cũng tại Lễ hội chùa Hương, 2 lái đò có hành vi không đẹp và không đúng chuẩn mực khi “vòi tiền” du khách và không tuân thủ quy định của Ban tổ chức đã bị xử phạt với hình thức cấm tham gia chèo đò cho đến hết mùa lễ hội năm nay. Đây được xem là những biện pháp “cứng rắn” của Ban tổ chức Lễ hội chùa Hương nhằm siết chặt quản lý, nâng cao chất lượng phục vụ du khách.

Chủ tịch UBND xã Hương Sơn Lê Văn Trang cho biết, sau khi nhận được phản ánh của báo chí, người dân, Ban tổ chức đã tăng cường các lực lượng tham gia tuyên truyền, nhắc nhở, xử lý những vi phạm. Việc xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm nhằm nâng cao ý thức chấp hành quy định an toàn của đội ngũ lái đò, bảo đảm tuyệt đối an toàn cho du khách hành hương trên tuyến Suối Yến, góp phần xây dựng hình ảnh lễ hội văn minh, an toàn theo tiêu chí “An toàn - Thân thiện - Chất lượng”.

Tại các điểm di tích, đền, chùa - nơi thu hút rất đông người dân đi lễ đầu năm, Ban quản lý các di tích đều bố trí lực lượng nhắc nhở người dân nâng cao ý thức, ứng xử văn minh khi tham gia lễ hội và đi lễ đầu năm.

Trưởng ban Quản lý di tích phủ Tây Hồ Trương Tín Hồi cho biết, để bảo đảm an toàn cho du khách và tạo nét văn hóa ứng xử văn minh, Ban Quản lý di tích phủ Tây Hồ kiên quyết không cho xóc quẻ, khấn thuê, cúng mã... Năm nay, Ban Quản lý di tích còn lắp đặt gần 30 camera để tăng cường giám sát. Các hàng quán bày bán thực phẩm sau khi được nhắc nhở đã có biện pháp bảo quản để bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm.

Để mùa lễ hội xuân tránh được những rủi ro, tai nạn thương tâm từ các hội làng, PGS.TS Bùi Hoài Sơn cho rằng, Ban tổ chức các lễ hội khi đưa những trò chơi truyền thống có tính đối kháng như đấu vật vào lễ hội thì bắt buộc phải được quản trị như một môn thể thao có rủi ro.

“Ban tổ chức cần đặt ra một hệ thống quy định và cơ chế quản lý chuyên nghiệp nhưng vẫn giữ được hồn cốt truyền thống, đồng thời cần ban hành quy chế riêng cho hội vật, thẩm định địa điểm tổ chức với người có chuyên môn cao và phải kiểm soát chặt người tham gia”, ông Bùi Hoài Sơn nêu ý kiến.

Theo Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, trên địa bàn Thủ đô hiện có hơn 1.600 lễ hội, trong đó phần lớn là lễ hội truyền thống, tập trung nhiều vào đầu năm. Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội Phạm Xuân Tài cho biết, mùa lễ hội năm Bính Ngọ vẫn còn tiếp diễn với nhiều hội làng đặc sắc. Tuy nhiên, để mỗi lễ hội thực sự trở thành không gian văn hóa trọn vẹn niềm vui, bên cạnh công tác quản lý chặt chẽ của chính quyền địa phương, rất cần ý thức ứng xử văn minh, trách nhiệm của người dân và du khách khi tham gia lễ hội.

Hoàng Lân