Để mỗi mái ấm không còn bóng bạo lực

 Sở Văn hóa và Thể thao và các địa phương ký cam kết thực hiện Chương trình Truyền thông Bộ tiêu chí ứng xử trong gia đình.

Không dung túng

Từ miền Tây xa xôi ra Huế làm dâu, chị N.T.H. bắt đầu cuộc sống mới cùng chồng và mẹ chồng. Cũng như nhiều cặp vợ chồng trẻ, trong quá trình chung sống, vợ chồng chị không tránh khỏi những lúc bất đồng, cãi vã. Có lần, trong lúc nóng giận, chồng chị đã không kiềm chế được hành vi và tát vợ.

Sự việc có thể trở nên nghiêm trọng hơn nếu người trong gia đình lựa chọn im lặng hoặc bênh vực cho hành vi sai trái. Nhưng trong trường hợp của chị H., mẹ chồng đã kịp thời can ngăn, đồng thời phân tích, giải thích để con nhận ra hành vi của mình là không đúng, từ đó cùng các thành viên trong gia đình hóa giải mâu thuẫn.

Chị T.T.T, mẹ chồng chị H cho biết: Là hội viên phụ nữ, chị thường xuyên được tham gia các buổi tuyên truyền, tập huấn, được trang bị kiến thức và học hỏi kinh nghiệm về xây dựng gia đình hạnh phúc, phòng, chống bạo lực gia đình. Những kiến thức ấy giúp chị hiểu rằng, bạo lực không thể được xem là chuyện riêng của vợ chồng và càng không nên được dung túng bởi chính những người thân trong gia đình. “Là mẹ chồng nhưng cũng là phụ nữ nên tôi không cổ xúy, dung túng cho hành vi bạo lực của con mình”, chị T. chia sẻ.

Câu chuyện của gia đình chị H. cho thấy vai trò đặc biệt quan trọng của những người thân trong việc nhận diện và ngăn chặn bạo lực gia đình. Một lời khuyên đúng lúc, sự can thiệp kịp thời hay thái độ kiên quyết không chấp nhận bạo lực có thể ngăn một cuộc tranh cãi phát triển trở thành hành vi gây tổn thương nghiêm trọng.

Trong những gia đình có nhiều thế hệ cùng chung sống, việc mỗi thành viên có nhận thức đúng về bình đẳng, tôn trọng và ứng xử không bạo lực càng có ý nghĩa. Khi người lớn không coi việc đánh vợ, chửi mắng hay xúc phạm người thân là “chuyện gia đình”, trẻ em cũng được lớn lên trong môi trường an toàn hơn, hình thành cách ứng xử tích cực hơn.

 Hội viên phụ nữ được tập huấn, trang bị kiến thức về bình đẳng giới, phòng chống bạo lực gia đình.

Thay đổi để không còn bạo lực

Nếu câu chuyện của chị H. là sự can thiệp kịp thời để ngăn bạo lực tiếp diễn, thì trường hợp chị H.N.R. ở xã A Lưới 2 lại cho thấy ý nghĩa của công tác tuyên truyền, vận động và đồng hành lâu dài.

Từng bị bạo lực gia đình, chị R. đã trải qua những ngày tháng bế tắc khi chồng thường xuyên đánh đập, chửi bới do say rượu bia, ghen tuông. Có thời gian, người chồng không chịu làm ăn, khiến khó khăn kinh tế và mâu thuẫn trong gia đình ngày càng gia tăng. “Trước đây chồng tôi có đánh đập, chửi bới do ghen tuông. Rồi anh ấy rượu chè, không chịu đi làm. Nhưng khi được các đoàn thể, Hội Phụ nữ tuyên truyền, giải thích, chồng tôi đã cam kết không đánh đập vợ con và bỏ rượu, chí thú làm ăn”, chị R. cho biết.

Đằng sau sự thay đổi ấy không chỉ là một lời cam kết, mà còn là quá trình vận động, tuyên truyền và đồng hành của các cấp Hội Phụ nữ cùng các cơ quan, đoàn thể. Với những gia đình đang đứng trước nguy cơ tan vỡ bởi bạo lực, sự hỗ trợ từ cộng đồng có thể giúp người bị bạo lực gia đình có thêm điểm tựa, đồng thời giúp người gây bạo lực nhận thức rõ hậu quả hành vi của mình và từng bước thay đổi.

Từ câu chuyện của chị R. có thể thấy, phòng, chống bạo lực gia đình không chỉ dừng lại ở việc xử lý sau khi vụ việc xảy ra. Quan trọng hơn là phải tác động vào nguyên nhân, thay đổi nhận thức và hành vi, nhất là đối với những trường hợp liên quan đến rượu bia, ghen tuông, thiếu việc làm, cách ứng xử thiếu kiểm soát.

Đó cũng là lý do các hoạt động truyền thông, tư vấn, hòa giải, xây dựng gia đình hạnh phúc và các mô hình phòng, chống bạo lực gia đình được duy trì ở cơ sở.

Theo báo cáo của Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Huế, năm 2025 toàn thành phố có 311.452 hộ gia đình. Trong năm ghi nhận 24 hộ có bạo lực gia đình, tương ứng 24 vụ. Trong đó, bạo lực tinh thần chiếm số vụ cao nhất với 14 vụ, bạo lực thân thể 9 vụ và bạo lực tình dục 1 vụ; không ghi nhận vụ bạo lực kinh tế.

Đáng chú ý, trong số những người gây bạo lực được thống kê, có 24 nam và không ghi nhận trường hợp nữ. Các biện pháp xử lý đã được áp dụng gồm góp ý, phê bình trong cộng đồng dân cư đối với 24 người; 1 trường hợp áp dụng biện pháp cấm tiếp xúc và 1 trường hợp bị xử phạt vi phạm hành chính. Không có trường hợp bị xử lý hình sự.

Những con số trên không chỉ phản ánh thực trạng bạo lực gia đình mà còn cho thấy yêu cầu phải tiếp tục nâng cao hiệu quả phòng ngừa, phát hiện và can thiệp. Bởi phía sau mỗi vụ việc là những tổn thương về thể chất, tinh thần và những hệ lụy có thể kéo dài đối với cả gia đình.

Trang bị kiến thức, kỹ năng để trẻ em biết bảo vệ bản thân trước các hành vi bạo lực gia đình.

Tạo mạng lưới bảo vệ từ cộng đồng

Một điểm đáng ghi nhận trong công tác phòng, chống bạo lực gia đình ở Huế là mạng lưới hỗ trợ được xây dựng rộng khắp tại cơ sở. Năm 2025, toàn thành phố có 17 mô hình phòng, chống bạo lực gia đình theo chuẩn của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; 248 Câu lạc bộ gia đình phát triển bền vững, 284 nhóm phòng, chống bạo lực gia đình, 576 địa chỉ tin cậy ở cộng đồng và 117 đường dây nóng.

Đây chính là những “cánh tay nối dài” giúp công tác phòng, chống bạo lực gia đình đi sâu vào cộng đồng. Khi biết có thể tìm đến đâu và ai có trách nhiệm hỗ trợ, người bị bạo lực sẽ có thêm cơ hội lên tiếng, tìm kiếm sự giúp đỡ và không còn phải đơn độc đối diện với bạo lực.

Trong năm 2025, toàn thành phố ghi nhận 16 người bị bạo lực gia đình, gồm 12 nữ và 4 nam. Trong đó có 4 người dưới 16 tuổi và 10 người từ đủ 60 tuổi trở lên. Các biện pháp hỗ trợ được thực hiện chủ yếu là tư vấn về tâm lý, tinh thần, pháp luật cho 30 người; chăm sóc, hỗ trợ sau bạo lực cho 3 người và hỗ trợ cai nghiện rượu, điều trị rối loạn tâm thần do chất gây nghiện cho 3 người.

Việc vừa bảo vệ, hỗ trợ người bị bạo lực, vừa giáo dục, xử lý và hỗ trợ chuyển đổi hành vi đối với người có hành vi bạo lực là cách tiếp cận cần thiết để giải quyết vấn đề một cách toàn diện. Người bị bạo lực cần được bảo vệ, tư vấn và hỗ trợ để ổn định cuộc sống; người có hành vi bạo lực phải chịu trách nhiệm về hành vi của mình, đồng thời được giáo dục, hỗ trợ để thay đổi nhận thức và cách ứng xử.

Từ những câu chuyện cụ thể như gia đình chị H. hay chị R., có thể thấy một điều quan trọng: phòng, chống bạo lực gia đình bắt đầu từ nhận thức của từng người. Đó là người chồng biết kiểm soát cảm xúc; người vợ biết lên tiếng, tìm kiếm sự hỗ trợ khi bị bạo lực; người thân không bao che, dung túng cho hành vi bạo lực; hàng xóm, cán bộ Hội, đoàn thể sẵn sàng lên tiếng, báo tin, hỗ trợ khi phát hiện dấu hiệu bất thường.

Ông Nguyễn Thiên Bình, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao cho biết: Công tác phòng, chống bạo lực gia đình cần tiếp tục được triển khai đồng bộ, gắn với xây dựng gia đình hạnh phúc, bình đẳng và tiến bộ. Việc nâng cao nhận thức, tăng cường tuyên truyền, phát huy hiệu quả các mô hình ở cộng đồng và kịp thời hỗ trợ những trường hợp có nguy cơ là giải pháp quan trọng để hạn chế bạo lực.

Một mái ấm chỉ thực sự là nơi trở về khi mỗi thành viên được tôn trọng và an toàn. Bởi vậy, thay vì chờ đến khi bạo lực xảy ra mới can thiệp, mỗi gia đình và cộng đồng cần chủ động nhận diện những dấu hiệu của mâu thuẫn, kiểm soát hành vi, lên tiếng trước bạo lực và tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết.

Từ một người mẹ chồng dám nói “không” với hành vi bạo lực của con, đến một người chồng từng gây tổn thương nhưng quyết tâm bỏ rượu, chí thú làm ăn; từ những hội viên được trang bị kiến thức đến mạng lưới địa chỉ tin cậy, nhóm phòng, chống bạo lực và đường dây nóng ở cơ sở..., mỗi hành động dù nhỏ đều góp phần tạo nên một môi trường gia đình an toàn hơn.

Không dung túng, không im lặng và không đứng ngoài cuộc trước bạo lực gia đình, đó cũng là cách để giữ gìn những mái ấm bình yên và xây dựng một cộng đồng văn minh, nhân ái.

"Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện – Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp thực hiện"

https://giadinh.bvhttdl.gov.vn/

Bài, ảnh: Thanh Thảo