Để công tác lý luận thực sự 'đi trước, mở đường'

Đây không chỉ là sự kế thừa, mà còn là bước phát triển mới trong tư duy của Đảng về vai trò của công tác lý luận trong giai đoạn đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển nhanh, bền vững và hội nhập sâu rộng.

Thực tiễn cho thấy, ở bất kỳ giai đoạn nào, khi lý luận theo kịp và soi sáng thực tiễn, cách mạng phát triển vững chắc; ngược lại, nếu lý luận chậm đổi mới, thiếu sức khái quát và dự báo, sẽ trở thành “điểm nghẽn” của phát triển. Vì vậy, việc Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng nhấn mạnh lý luận không chỉ là công cụ nhận thức mà phải trở thành “lực lượng sản xuất đặc biệt” chính là đòi hỏi mang tính đột phá phát triển trong kỷ nguyên mới.

Đối với Hà Nội - Trung tâm đầu não chính trị, hành chính quốc gia, nơi hội tụ và lan tỏa nhiều giá trị phát triển mới, bền vững, đột phá, với hơn 508 nghìn đảng viên, hệ thống tổ chức đảng rộng khắp, Hà Nội có điều kiện thuận lợi để triển khai tổng kết thực tiễn sâu rộng, tạo nguồn dữ liệu phong phú cho nghiên cứu lý luận - yêu cầu này càng trở nên trực tiếp và cấp bách. Thực tiễn Thủ đô những năm qua đã minh chứng: Ở đâu công tác tổng kết thực tiễn được người đứng đầu quan tâm, làm tốt, ở đó chính sách sát thực, khả thi; ở đâu nghiên cứu lý luận gắn với yêu cầu phát triển, ở đó tạo được bước chuyển rõ nét. Không thể phủ nhận, công tác lý luận của Đảng bộ Hà Nội thời gian qua đã có nhiều chuyển biến tích cực.

Nhiệm kỳ 2015-2020, Hà Nội triển khai Chương trình số 20-CTr/TU, ngày 13/2/2018 về nghiên cứu khoa học trọng điểm thành phố Hà Nội “Những luận cứ khoa học và thực tiễn cho việc đánh giá kết quả thực hiện Nghị quyết Đại hội XVI Đảng bộ thành phố, định hướng phát triển Thủ đô giai đoạn 2020 - 2025, tầm nhìn đến năm 2030”; Hà Nội tổ chức tổng kết 40 năm đổi mới với 8 chuyên đề lớn trên các lĩnh vực trọng yếu. Cùng với việc tiếp thu tối đa góp ý từ các đại hội đảng bộ cấp trên cơ sở, đóng góp của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Đảng ủy Chính phủ, Đảng ủy MTTQ, các bộ, ban, ngành Trung ương và góp ý của các nhà khoa học, các nhà quản lý, các lão thành cách mạng và đông đảo các tầng lớp nhân dân Thủ đô thì các luận cứ khoa học là cơ sở quan trọng bảo đảm Báo cáo chính trị trình Đảng bộ thành phố lần thứ XVIII đáp ứng yêu cầu phát triển trong Kỷ nguyên mới.

Từ nghiên cứu lý luận, nhận thức được nâng lên, hoạt động tổng kết thực tiễn ngày càng bài bản, nhiều luận cứ khoa học trực tiếp phục vụ xây dựng văn kiện và chính sách phát triển Thủ đô tầm nhìn 100 năm được củng cố. Tuy nhiên, nhìn thẳng vào thực tế, công tác lý luận vẫn còn không ít hạn chế: Công tác lý luận chậm theo nhịp vận động nhanh của thực tiễn; thiếu các công trình nghiên cứu lý luận mang tầm khái quát cao; sự liên thông giữa nghiên cứu lý luận - hoạch định chính sách chưa thật chặt chẽ; Úng dụng công nghệ còn khiêm tốn… Trong bối cảnh mới, nếu không có những bước đi mạnh mẽ, công tác lý luận khó có thể đáp ứng yêu cầu “đi trước, mở đường” như Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng định hướng.

Vấn đề đặt ra hiện nay không chỉ là nâng cao nhận thức, mà quan trọng hơn là hành động cụ thể, có trọng tâm, trọng điểm. Trước hết, Hà Nội cần tập trung làm rõ những vấn đề lý luận lớn từ chính thực tiễn Thủ đô như: Mô hình chính quyền đô thị; phát triển kinh tế số; xây dựng đô thị thông minh; phát triển văn hóa và con người Hà Nội trong bối cảnh mới; những khái niệm phát triển mới... Đây không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là đóng góp trực tiếp vào việc hoàn thiện lý luận chung phát triển của đất nước.

Cùng với đó, phải đổi mới căn bản công tác tổng kết thực tiễn theo hướng thường xuyên, hệ thống, có chiều sâu và giá trị khái quát cao; Khắc phục tình trạng tổng kết hình thức, thiếu tính phát hiện. Đặc biệt, cần xây dựng cơ chế gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu lý luận với ứng dụng trong thực tế đời sống; mỗi kết quả nghiên cứu thực sự trở thành cơ sở khoa học cho quyết sách phát triển của lãnh đạo thành phố.

Một yêu cầu then chốt khác là xây dựng đội ngũ cán bộ lý luận ngang tầm nhiệm vụ. Không có đội ngũ đủ tầm, sẽ không có sản phẩm lý luận chất lượng. Vì vậy, mạnh dạn đổi mới cơ chế thu hút, đào tạo, sử dụng và đãi ngộ nhân lực nghiên cứu lý luận; đồng thời mở rộng hợp tác, liên kết với các viện, trường, chuyên gia trong và ngoài nước. Đáng chú ý, trong bối cảnh chuyển đổi số và không gian mạng phát triển mạnh mẽ, công tác lý luận cũng phải thích ứng tương ứng: Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ; nâng cao năng lực phân tích, dự báo; chủ động đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng…

Có thể nói, quán triệt Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng trong công tác lý luận ở Đảng bộ Hà Nội không dừng ở việc “học tập, nghiên cứu”, mà phải được đo bằng hiệu quả dẫn dắt thực tiễn. Với vị thế và trách nhiệm của mình, Hà Nội cần đi đầu trong đổi mới tư duy lý luận, nâng tầm tổng kết thực tiễn, tạo ra những luận cứ khoa học có giá trị, góp phần hoàn thiện đường lối của Đảng trong giai đoạn phát triển mới. Để công tác lý luận thực sự “đi trước, mở đường”, điều cần nhất lúc này là tư duy đột phá, cách làm quyết liệt và sản phẩm cụ thể. Đây vừa là yêu cầu, vừa là thước đo năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng bộ Thủ đô trong kỷ nguyên phát triển mới.

Minh Hà