Để cắt phụ thuộc vào Trung Quốc, phương Tây cần chi gần 24 nghìn tỷ USD

Khoản đầu tư khổng lồ nói trên là cần thiết để tái tạo các nguồn lực và vật liệu từ Trung Quốc hiện đang được các nền kinh tế phát triển sử dụng...

Khai thác đất hiếm ở Trung Quốc - Ảnh: Xinhua.

Một nghiên cứu kinh tế mới đây đã chỉ ra rằng châu Âu và Mỹ sẽ cần đầu tư thêm 23,6 nghìn tỷ USD trong vòng 25 năm tới để chấm dứt sự phụ thuộc vào Trung Quốc trong các lĩnh vực quan trọng như sản xuất và công nghệ.

Theo nghiên cứu của công ty tư vấn EY-Parthenon, việc tái tạo cơ sở hạ tầng, nghiên cứu, phần mềm, sản xuất và chuỗi cung ứng hiện đang phụ thuộc vào Trung Quốc sẽ tiêu tốn của Mỹ 13,7 nghìn tỷ USD, khu vực eurozone 9,1 nghìn tỷ USD và Anh 800 tỷ USD trong thời gian từ nay đến năm 2050.

Để thực hiện mục tiêu này, Mỹ sẽ cần đầu tư khoảng 550 tỷ USD mỗi năm, tương đương với số tiền mà các tập đoàn công nghệ lớn của Mỹ dự kiến đầu tư vào các trung tâm dữ liệu vào năm 2025. Đối với EU, số tiền cần chi sẽ gần như gấp đôi ngân sách hàng năm của khối này.

Khoản đầu tư khổng lồ nói trên là cần thiết để tái tạo các nguồn lực và vật liệu từ Trung Quốc hiện đang được các nền kinh tế phát triển sử dụng. Con số này cho thấy quy mô của thách thức mà các chính phủ phương Tây phải đối mặt khi tìm cách giảm bớt sự thống trị của Trung Quốc trong các chuỗi cung ứng chiến lược.

Trao đổi với tờ báo Financial Times, chuyên gia Mats Persson của EY-Parthenon nói rằng về mặt lý thuyết, khoản đầu tư bổ sung trung bình 940 tỷ USD mỗi năm trong 25 năm “không phải là điều không thể làm được”. Nhưng ông lưu ý rằng đây là khoản đầu tư bổ sung bên cạnh các khoản đầu tư hiện có vào năng lượng, công nghệ, quốc phòng và cơ sở hạ tầng. Các khoản chi ban đầu hàng năm sẽ nhỏ hơn nhưng sẽ tăng lên khi quá trình này phát triển về quy mô - ông nhấn mạnh.

Rủi ro đối với nền kinh tế châu Âu và Mỹ đã được phản ánh rõ vào năm ngoái khi Bắc Kinh áp các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với các kim loại đất hiếm quan trọng nhằm đáp trả lời đe dọa của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc áp thuế 145% đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc. Các dây chuyền sản xuất trong ngành công nghiệp ô tô ở cả hai nền kinh tế đã gần như rơi vào đình trệ trước khi Bắc Kinh và Washington đồng ý xuống thang căng thẳng. Những diễn biến này đã thôi thúc nỗ lực của Mỹ và châu Âu nhằm giảm rủi ro từ Trung Quốc, trong đó có kế hoạch dự trữ đất hiếm của Liên minh châu Âu (EU).

Theo dự báo của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đến năm 2035, Trung Quốc sẽ cung cấp hơn 60% lượng lithium và cobalt tinh chế của thế giới - những nguyên liệu thiết yếu cho quá trình chuyển đổi sang các nguồn năng lượng sạch hơn - và khoảng 80% graphite và các nguyên tố đất hiếm đạt tiêu chuẩn để làm pin.

Trên thực tế, ngay cả với khoản đầu tư lớn, phương Tây cũng không thể tách rời khỏi Trung Quốc ngay trong thời gian trước mắt, do sự kiểm soát chặt chẽ của Bắc Kinh đối với nhiều vật liệu công nghiệp quan trọng - theo bà Alicia Garcia-Herrero, nhà kinh tế trưởng khu vực châu Á Thái Bình Dương tại ngân hàng đầu tư Natixis.

Vị chuyên gia nhấn mạnh rằng thách thức không chỉ nằm ở chi phí mà còn ở khả năng can thiệp của Trung Quốc để ngăn chặn sự phân ly như vậy do vị thế kiểm soát hiện có của nước này đối với nguồn cung mọi thứ từ chế biến đất hiếm đến các thành phần dược phẩm hoạt tính.

Do hàng hóa sản xuất tại Trung Quốc thường có lợi thế về giá xuất xưởng dao động từ 20-100% so với các đối thủ phương Tây, việc giảm sự phụ thuộc vào hàng Trung Quốc sẽ đẩy giá cả lên cao và gây ra lạm phát - phân tích của EY-Parthenon cho thấy. Tại châu Âu, việc cắt đứt sự phụ thuộc vào Trung Quốc có thể khiến giá cả tăng thêm 1-2,5% trong các lĩnh vực quan trọng.

Ngoài việc đầu tư vào các nhà máy và cơ sở hạ tầng, các nền kinh tế phương Tây muốn giảm đáng kể sự phụ thuộc vào Trung Quốc cũng sẽ cần đầu tư mạnh mẽ vào đào tạo nhân lực và tự động hóa quy trình sản xuất, báo cáo cho biết.

Trước những thách thức rõ ràng này, ông Persson cho biết việc cắt giảm một phần sự phụ thuộc vào Trung Quốc là khả thi hơn. Trong đó, các doanh nghiệp sẽ cần phải chọn lọc lĩnh vực để triển khai vốn cho việc xây dựng khả năng chống chịu trước rủi ro gián đoạn cung ứng từ Trung Quốc.

An Huy