ĐBSCL: Phân bón giả, kém chất lượng vẫn tràn lan

Đột kích nhiều kho hàng gian

Khoảng 4 giờ ngày 06/3, tổ công tác thuộc Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường - Công an tỉnh An phối hợp Phòng An ninh kinh tế, Phòng CSGT và Công an xã Châu Phú bất ngờ kiểm tra cửa hàng vật tư nông nghiệp Thu Hồng 1 (tổ 24, ấp Chánh Hưng, xã Châu Phú), bắt quả tang Cao Thị Thu Hồng (SN 1982) đang chỉ đạo Nguyễn Văn Khả (SN 1994) và Tô Văn Ưa (SN 1995) bốc vác phân bón chưa được phép lưu hành, sử dụng lên xe tải để giao cho khách theo đơn đặt hàng. Lợi dụng trời còn tối, một số đối tượng đã bỏ trốn. Tại hiện trường, tổ công tác thu giữ 91 bao phân bón đã phối trộn (4.550kg), 193 bao phân chưa phối trộn (9.650kg), 1 xe tải cùng nhiều tang vật liên quan.

Kiểm tra nhanh 2 địa điểm thuộc cửa hàng vật tư nông nghiệp Thu Hồng 1 tại xã Thạnh Mỹ Tây và xã Châu Phú, tổ công tác tiếp tục thu giữ: 82 bao phân bón đã phối trộn (4.100kg), 176 bao phân bón chưa phối trộn (8.800kg), 2 xe tải cùng nhiều tang vật khác. Qua làm việc ban đầu xác định, Hồng cùng chồng đã tổ chức, điều hành hoạt động sản xuất, mua bán phân bón chưa được phép lưu hành, sử dụng tại Việt Nam từ đầu năm 2025 đến nay.

Trước đó, tại TP.Cần Thơ, Phòng Cảnh sát kinh tế (CSKT) cũng đã triệt phá đường dây sản xuất, buôn bán phân bón giả quy mô lớn, thủ đoạn tinh vi, tiềm ẩn nguy cơ gây thiệt hại nghiêm trọng cho sản xuất nông nghiệp. Theo đó, từ công tác nắm tình hình địa bàn và nhiều ngày trinh sát, dưới sự chỉ đạo của Đại tá Nguyễn Thanh Bình (Phó Giám đốc Công an TP.Cần Thơ), ngày 02/02/2026, Phòng CSKT quyết định tung lực lượng kiểm tra theo thủ tục hành chính đối với xe bán tải BS: 63C-160.56 do Trần Phương Vũ (SN 1995) điều khiển, đang di chuyển đến xã Thạnh Hòa, TP.Cần Thơ. Tại đây, lực lượng làm nhiệm vụ tạm giữ 240kg phân bón hỗn hợp PK 40-25, nhãn hiệu siêu tạo mầm hoa P.K 60-60; 20 lít phân bón lá trung vi lượng Dota Kali40, hiệu Kali hữu cơ.

Phân bón không đủ điều kiện lưu hành được các đối tượng đưa đi giao

Làm việc với cơ quan Công an, Vũ không xuất trình được hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc số hàng hóa trên và khai toàn bộ số phân bón này do Công ty TNHH nhập khẩu sản xuất Ba Con Sư Tử sản xuất, được vận chuyển giao cho cửa hàng vật tư nông nghiệp Việt Đoàn (xã Thạnh Hòa) với trị giá 40 triệu đồng.

Từ những dấu hiệu ban đầu, Phòng CSKT Công an TP.Cần Thơ nhận định vụ việc có tính chất phức tạp, không chỉ dừng lại ở một lô hàng vi phạm đơn lẻ. Trên cơ sở đó, lực lượng chức năng tiến hành xét khẩn cấp 2 địa điểm liên quan tại tỉnh Vĩnh Long, gồm: Hộ kinh doanh Trần Thị Triệu (SN 1993) ở khóm Đông Hậu, phường Đông Thành và Công ty TNHH nhập khẩu sản xuất Ba Con Sư Tử (phường Đông Thành). Doanh nghiệp này do Nguyễn Văn Thiệt (chồng của Triệu) là chủ sở hữu, còn Triệu đứng tên giám đốc. Tiếp tục kiểm tra, Công an thu hồi tang vật tại cửa hàng vật tư nông nghiệp Toàn Tuyền (ấp Sơn Phú 2A, xã Đại Thành, TP.Cần Thơ) và Công ty TNHH Ngọc Linh TR (ấp Mỹ Xuân, xã Hậu Mỹ, tỉnh Đồng Tháp).

Qua thống kê, lực lượng chức năng thu giữ tổng cộng 4.598kg phân bón, 1.335 lít phân bón các loại. Số phân bón này được các đối tượng sản xuất trong 4 ngày, với tổng cộng 4.113 đơn vị sản phẩm. Ngoài ra, cơ quan Công an còn thu giữ nhiều hồ sơ, tài liệu, dữ liệu điện tử, bao bì, nguyên liệu, máy móc, thiết bị và phương tiện phục vụ cho việc sản xuất, buôn bán hàng giả. Tổng giá trị tang vật ước tính trên 1,8 tỷ đồng.

Lực lượng chức năng An Giang lấy mẫu phân bón để giám định

Để làm rõ nguồn gốc các nhãn hiệu bị làm giả, Phòng CSKT Công an TP.Cần Thơ đã làm việc với Công ty TNHH công nghệ Đông Tây (phường Bình Phú, TPHCM) và Công ty CP phân bón vật tư Carton (phường An Bình, TP.Cần Thơ). Kết quả xác minh cho thấy, cả hai doanh nghiệp này đều không ký kết bất kỳ hợp đồng gia công, đóng gói, phân phối hay ủy quyền sử dụng tên thương mại, quyết định lưu hành, mã số phân bón cho Công ty TNHH nhập khẩu sản xuất Ba Con Sư Tử và Công ty TNHH sản xuất Ba Con Sư Tử.

Quá trình điều tra xác định, từ tháng 4/2025 đến nay, các đối tượng tổ chức sản xuất phân bón giả thông qua việc thành lập nhiều pháp nhân khác nhau nhằm che giấu hoạt động vi phạm. Nguyễn Văn Thiệt thừa nhận là người đứng ra thành lập 4 công ty gồm: Công ty TNHH sản xuất Ba Con Sư Tử, Công ty TNHH nhập khẩu sản xuất Ba Con Sư Tử, Công ty TNHH nông nghiệp hóa sinh Hưng Thịnh và Công ty TNHH xuất nhập khẩu nông dược PHOENIX để phục vụ cho việc sản xuất, buôn bán phân bón. Trong số này, Công ty TNHH sản xuất Ba Con Sư Tử và Công ty TNHH nhập khẩu sản xuất Ba Con Sư Tử do Triệu đứng tên giám đốc. Tuy nhiên, theo lời khai, Thiệt mới là người trực tiếp chỉ đạo sản xuất và điều hành toàn bộ hoạt động của các công ty trên.

Đáng chú ý, cả 4 công ty này đều chưa được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất phân bón, không được các đơn vị sở hữu nhãn hiệu ủy quyền hoặc ký hợp đồng gia công, đóng gói đối với các sản phẩm phân bón do Công ty TNHH sản xuất Ba Con Sư Tử sản xuất, với các dấu hiệu giả mạo về nhãn hàng hóa, quyết định công nhận lưu hành và mã số phân bón.

Số phân bón giả bị Công an TP.Cần Thơ thu giữ

Liên quan vụ việc, Nguyễn Văn Dững và Trần Phương Vũ khai là tài xế của Công ty TNHH nhập khẩu sản xuất Ba Con Sư Tử, đồng thời có tham gia vào quá trình sản xuất, đóng gói các sản phẩm phân bón theo sự chỉ đạo của Thiệt. Riêng Triệu khai không trực tiếp tham gia sản xuất mà chỉ thực hiện việc livestream bán hàng trên nền tảng mạng xã hội TikTok. Vụ việc được Phòng CSKT Công an TP.Cần Thơ tiếp tục điều tra mở rộng.

Phạt nặng vì tiếp tay hàng "đểu"

Ngày 08/3, Chi cục Quản lý thị trường (QLTT) tỉnh Đồng Tháp cho biết vừa xử phạt 3 trường hợp vi phạm trong kinh doanh phân bón. Theo đó, Đội QLTT số 1 chủ trì phối hợp với Phòng Kinh tế - Hạ tầng và Đô thị phường Mỹ Phong và Phòng Kinh tế xã Long Định kiểm tra đột xuất 3 hộ kinh doanh phân bón trên địa bàn. Qua đó, lực lượng chức năng phát hiện 2 hộ kinh doanh không niêm yết giá, niêm yết giá không rõ ràng gây nhầm lẫn cho khách hàng.

Đoàn kiểm tra lấy 4 mẫu phân bón gửi thử nghiệm chất lượng. Kết quả có 3 mẫu không đạt. Tang vật vi phạm là 6,5 tấn phân bón các loại, với tổng trị giá hơn 85 triệu đồng. Sau đó, Đội trưởng Đội QLTT số 1 xử phạt 2 vụ về hành vi vi phạm trong lĩnh vực giá, bán phân bón có chất lượng không phù hợp quy chuẩn kỹ thuật tương ứng. Chi cục trưởng Chi cục QLTT tỉnh Đồng Tháp xử phạt 1 vụ buôn bán phân bón giả về giá trị sử dụng, công dụng. Tổng số tiền xử phạt hơn 180 triệu đồng.

Cao Thị Thu Hồng, Nguyễn Văn Khả và Tô Văn Ưa

Cũng tại Đồng Tháp, Đội QLTT số 5 ra quyết định xử phạt đối với một hộ kinh doanh vật tư nông nghiệp trên địa bàn xã Hội Cư với số tiền gần 70 triệu đồng. Chủ cơ sở bị phạt 2 hành vi gồm: Không niêm yết giá và bán hàng hóa có chất lượng không phù hợp quy chuẩn kỹ thuật tương ứng. Trước đó, tại thời điểm kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện tại đây có buôn bán mặt hàng thuốc bảo vệ thực vật, nhưng không niêm yết giá theo quy định. Đoàn kiểm tra lấy 3 mẫu phân bón gửi thử nghiệm chất lượng thì có 2 mẫu không bảo đảm chất lượng.

Tại An Giang, Chi cục QLTT tỉnh phối hợp tiêu hủy lô hàng 4,5 tấn phân bón vô cơ không rõ nguồn gốc xuất xứ. Đây là tang vật vi phạm hành chính được phát hiện trong đợt kiểm tra trước đó. Qua công tác quản lý địa bàn và kiểm tra phương tiện vận tải tại khu vực ấp Phước Thành (xã An Phú), Đội QLTT số 10 phát hiện và tạm giữ lô phân bón nói trên. Quá trình thẩm tra và xác minh cho thấy, toàn bộ số hàng hóa này thuộc sở hữu của Công ty TNHH H.L. Tại thời điểm làm việc, doanh nghiệp không xuất trình được hóa đơn, chứng từ hợp pháp để chứng minh nguồn gốc, xuất xứ của hàng hóa. Do đó, Đội trưởng Đội QLTT số 10 ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính Công ty H.L 34 triệu đồng.

Trước những diễn biến căng thẳng tại Trung Đông đã khiến phân bón "sốt" hàng, có nguy cơ gia tăng hàng gian. Theo ghi nhận, tại Đồng Tháp, hiện các đại lý đang cung cấp phân đạm Cà Mau với giá dao động từ 800.000 - 820.000 đồng/bao 50kg, đạm Phú Mỹ từ 740.000 - 760.000 đồng/bao. Mức giá này tăng khoảng 3.000 đồng/kg so với những ngày trước. Theo đại diện một doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh phân bón trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp, phân Urê tăng đột biến những ngày gần đây có thể là "té nước theo mưa". Bởi cách nay khoảng 10 ngày, tình hình tiêu thụ phân bón khá trầm lắng, buôn bán chậm.

Ông Phùng Hà (Chủ tịch Hiệp hội Phân bón Việt Nam) cho biết, sự gián đoạn tại eo biển Hormuz là nguyên nhân chính dẫn đến giá phân bón tăng vì đây là tuyến đường quan trọng cho việc vận chuyển phân bón. Chủng loại phân bón khá đa dạng, mỗi loại phân bón cần nguyên liệu đầu vào khác nhau. Thí dụ khí tự nhiên, than đá là nguyên liệu đầu vào cho sản xuất ure, quặng apatite là nguyên liệu đầu vào cho sản xuất phân bón chứa lân như SSP, DAP, FMP...

Khi eo biển Hormuz bị đóng, nguồn cung lưu huỳnh và phân đạm ure sẽ bị ảnh hưởng; trong đó lượng hàng vận chuyển từ 1,2 triệu tấn - 1,5 triệu tấn ure/tháng, khoảng 1,5 triệu tấn - 1,8 triệu tấn lưu huỳnh/tháng, khoảng 400 nghìn - 500 nghìn tấn ammoniac/tháng. Sự gián đoạn vận chuyển qua eo biển Hormuz ảnh hưởng đến ngành sản xuất phân bón và chuỗi cung ứng phân bón vì amoniac là nguyên liệu đầu vào để sản xuất phân bón chứa nitơ như ure, MAP, DAP, SA; còn lưu huỳnh là nguyên liệu sản xuất axit sulphuric, từ axit này sản xuất ra phân bón DAP, SSP, SOP...

Bên cạnh đó, do hầu hết các siêu tàu vận chuyển amoniac và tàu chở hàng rời cho lưu huỳnh không thể dễ dàng chuyển hướng, cũng như không có tuyến đường biển nào vận chuyển hàng hóa ra khỏi Vùng Vịnh mà không đi qua eo biển Hormuz nên chi phí logistic sẽ tăng vọt. Đặc biệt, xung đột bùng nổ khiến các nhà sản xuất phân bón của Iran phải ngừng sản xuất ure và amoniac. Các nhà máy sản xuất ure của Ai Cập, Jordan cũng ngừng hoạt động... Những yếu tố này chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến giá cả của thị trường phân bón trong nước thời gian tới.

Nguyễn Nhân