ĐBQH Trần Văn Tuấn (Bắc Ninh) Tránh tình trạng mỗi chủ đầu tư, mỗi công trình theo một phong cách riêng

Theo đại biểu Trần Văn Tuấn, Điều 4 Luật Kiến trúc hiện hành đã xác định nguyên tắc: "Bảo tồn, kế thừa, phát huy các giá trị kiến trúc truyền thống, tiếp thu có chọn lọc tinh hoa kiến trúc thế giới, xây dựng nền kiến trúc Việt Nam tiên tiến, hiện đại, đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc".

ĐBQH Trần Văn Tuấn (Bắc Ninh) phát biểu tại hội trường. Ảnh: H.Nga

Tuy nhiên, qua nghiên cứu dự thảo Luật, đại biểu bày tỏ băn khoăn về quy định tại khoản 1, Điều 1 của Dự thảo Luật đã sửa đổi, bổ sung, thay thế Điều 5 về bản sắc văn hoá dân tộc trong kiến trúc; theo đó, đã loại bỏ hoàn toàn khoản 3 của Luật Kiến trúc hiện hành quy định: “Cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm bảo vệ, giữ gìn và phát huy giá trị bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc”.

Theo đại biểu Trần Văn Tuấn, kiến trúc không chỉ là chuyện xây dựng một ngôi nhà hay một công trình đẹp. Kiến trúc chính là diện mạo vật chất của một đô thị, là ký ức của một cộng đồng và trong nhiều trường hợp là một phần của bản sắc quốc gia.

Song thực tế hiện nay cho thấy, tại một số khu đô thị mới, khu dân cư mới, tình trạng kiến trúc sao chép, pha tạp, thiếu bản sắc. Có những khu đô thị rất hiện đại nhưng bước từ khu này sang khu khác, khó có thể nhận ra mình đang ở Hà Nội, Huế, Đà Nẵng hay một địa phương nào khác.

Đáng lo hơn, ngay tại một số khu phố cũ, khu dân cư truyền thống vốn đã hình thành những dấu ấn kiến trúc, cảnh quan và văn hóa đặc trưng, song trong quá trình cải tạo từng công trình riêng lẻ, nếu thiếu sự quản lý thống nhất, chỉ quan tâm bảo vệ từng di tích riêng lẻ mà không bảo vệ tổng thể không gian kiến trúc… cũng có thể làm mất dần bản sắc của cả khu vực, có nguy cơ “giữ được di tích nhưng mất đi không gian văn hóa xung quanh di tích”.

Đại biểu cho rằng quy định tại khoản 3 Điều 5 của Luật Kiến trúc hiện hành không chỉ nên được giữ lại mà cần được cụ thể hóa và nâng cao tính khả thi. Trong đó, cần tiếp tục khẳng định rõ trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc bảo vệ, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc. Đồng thời cần quy định rõ hơn trách nhiệm này phải được thực hiện ngay từ khâu lập quy hoạch, lập dự án, thiết kế, thẩm định, phê duyệt và quản lý công trình kiến trúc, chứ không chỉ là một nguyên tắc chung.

Đặc biệt, đối với khu đô thị mới và khu dân cư mới, cần tránh tình trạng mỗi chủ đầu tư, mỗi công trình theo một phong cách riêng, dẫn đến một không gian đô thị thiếu sự thống nhất và thiếu bản sắc.

Đại biểu cho rằng, bảo vệ bản sắc không có nghĩa là quay trở lại kiến trúc cổ hay sao chép kiến trúc truyền thống.

“Chúng ta cần một nền kiến trúc hiện đại, sáng tạo, ứng dụng công nghệ mới, sử dụng vật liệu mới; nhưng sự hiện đại đó phải biết kế thừa và chuyển hóa những giá trị truyền thống thành ngôn ngữ kiến trúc của thời đại. Nói cách khác, chúng ta không nên lựa chọn giữa “hiện đại” và “bản sắc”; mục tiêu phải là: “hiện đại nhưng có bản sắc”. Nếu hôm nay chúng ta để mỗi công trình phát triển theo một cách tùy ý, đến một lúc nào đó có thể chúng ta sẽ có những đô thị rất hiện đại nhưng không còn dấu ấn văn hóa của chính mình”, ĐBQH Trần Văn Tuấn nêu.

Đại biểu đề nghị, nên giữ nguyên khoản 3 Điều 5 Luật Kiến trúc hiện hành, đồng thời nghiên cứu bổ sung các quy định cụ thể để trách nhiệm bảo vệ, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trở thành yêu cầu thực chất trong quy hoạch, thiết kế, xây dựng và quản lý kiến trúc.

Hoàng Nga