Dạy và học ngoại ngữ - hiện thực mục tiêu hội nhập

Tỉnh ta đặt mục tiêu duy trì 100% học sinh từ lớp 3 đến lớp 12 được học tiếng Anh theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018; nâng tỷ lệ trẻ mầm non được làm quen với tiếng Anh đạt khoảng 30-35% ở những địa bàn có điều kiện. Cùng với đó là chuẩn bị đầy đủ điều kiện để triển khai thí điểm dạy tiếng Lào trong năm học 2027-2028; triển khai môn học tự chọn ngoại ngữ thứ 2 tại một số cơ sở giáo dục có đủ điều kiện, ưu tiên Trường THPT Chuyên Sơn La và các trường THPT, THCS có chất lượng giáo dục cao, trường vùng thuận lợi và các trường ở địa bàn trung tâm... Đây đều là những mục tiêu vừa mang tính trước mắt, vừa tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển lâu dài.

Để hiện thực hóa những mục tiêu đó, tỉnh ta tập trung hoàn thiện cơ chế, chính sách và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Các cấp, các ngành, địa phương, cơ quan chức năng cần nhanh chóng rà soát nhu cầu về đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất, học liệu; nghiên cứu tham mưu các chính sách thu hút giáo viên ngoại ngữ về công tác tại vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới; tạo điều kiện để xã hội hóa và mở rộng hợp tác quốc tế trong dạy học ngoại ngữ.

Bên cạnh đó tỉnh ta chú trọng phát triển đội ngũ giáo viên, giảng viên dạy ngoại ngữ, dạy học bằng ngoại ngữ bảo đảm đủ về số lượng, đồng bộ về chất lượng. Cùng với tuyển dụng đủ giáo viên tiếng Anh, cần chủ động hợp đồng, thỉnh giảng hoặc phối hợp với các trung tâm ngoại ngữ để bảo đảm mỗi trường thí điểm đều có giáo viên trước khi bước vào năm học mới. Quan trọng hơn là nâng cao chất lượng đội ngũ thông qua các chương trình bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ, phương pháp giảng dạy hiện đại, ứng dụng công nghệ thông tin và AI. Không chỉ giáo viên ngoại ngữ mà giáo viên các môn học khác, cán bộ quản lý cũng cần được trang bị năng lực ngoại ngữ để từng bước triển khai mô hình dạy học tích hợp theo xu hướng giáo dục hiện đại.

Một giải pháp quan trọng khác là đổi mới phương pháp dạy và học, chuyển mạnh từ cách dạy “học để thi” sang “học để sử dụng”; lấy người học làm trung tâm; tăng cường dạy học trực tiếp kết hợp trực tuyến; đổi mới kiểm tra, đánh giá theo hướng phát triển năng lực. Xây dựng bộ tiêu chí đánh giá, chuyên đề chuyên môn, các mô hình dạy học linh hoạt, giúp học sinh tự tin sử dụng ngoại ngữ trong học tập và cuộc sống.

Việc phát triển học liệu phù hợp với đặc thù địa phương, bảo đảm tài liệu giảng dạy ngoại ngữ phù hợp với từng cấp học, đối tượng học sinh, điều kiện vùng miền và định hướng phát triển đa ngôn ngữ. Việc xây dựng bộ học liệu tiếng Lào cho các trường khu vực biên giới, phát triển kho học liệu số dùng chung, lựa chọn học liệu Ngoại ngữ 2 và nghiên cứu tích hợp ngôn ngữ mẹ đẻ của học sinh dân tộc thiểu số vào học liệu số sẽ góp phần nâng cao hiệu quả tiếp cận ngoại ngữ.

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, đầu tư hạ tầng công nghệ cần được coi là một trong những khâu đột phá. Tỉnh ta đẩy mạnh ứng dụng công nghệ tiên tiến, trí tuệ nhân tạo; tăng cường cơ sở vật chất, điều kiện dạy và học ngoại ngữ, dạy và học bằng ngoại ngữ. Trong đó, sẽ ưu tiên đầu tư, nâng cấp 40 phòng học ngoại ngữ; tăng cường thiết bị nghe nhìn, kết nối internet và triển khai các nền tảng AI hỗ trợ luyện nghe, nói, phát âm, cá nhân hóa việc học, tạo cơ hội để học sinh vùng cao được tiếp cận những điều kiện học tập hiện đại như học sinh khu vực đô thị.

Đẩy mạnh hợp tác quốc tế và xã hội hóa trong dạy và học ngoại ngữ cũng được tỉnh ta chú trọng. Xây dựng môi trường học ngoại ngữ rộng khắp trong nhà trường và cộng đồng, khuyến khích thành lập các câu lạc bộ tiếng Anh, tiếng Lào; tổ chức ngày hội ngoại ngữ; hội thi hùng biện; hoạt động trải nghiệm... lan tỏa phong trào học ngoại ngữ. Việc kiểm tra, giám sát cần được thực hiện thường xuyên để kịp thời tháo gỡ khó khăn và điều chỉnh những bất cập trong quá trình triển khai...

Trong xu thế hội nhập quốc tế và chuyển đổi số mạnh mẽ, việc tỉnh ta chủ động xây dựng kế hoạch tăng cường dạy và học ngoại ngữ không chỉ hướng tới nâng cao chất lượng môn học ngoại ngữ, mà sâu xa hơn là chuẩn bị nguồn nhân lực có đủ tri thức, kỹ năng và khả năng hội nhập quốc tế, góp phần đưa tỉnh phát triển nhanh, bền vững trong thời kỳ hội nhập.

Quàng Hưởng