Đẩy mạnh thanh tra, phòng ngừa nguy cơ mất an toàn, an ninh nguồn phóng xạ

Công tác theo dõi sau thanh tra cho thấy việc khắc phục các thiếu sót và chấp hành quyết định xử phạt của các cơ sở hầu hết đều đã được thực hiện đầy đủ, kịp thời; nhận thức và hiểu biết của các cơ sở về đảm bảo an toàn bức xạ và hạt nhân cũng như hiểu biết về các quy định của pháp luật trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử được nâng cao rõ rệt.

Ông Phạm Xuân Linh, Chánh Thanh tra Cục An toàn bức xạ và hạt nhân cho biết: Việc thanh tra nhằm mục đích tăng cường công tác quản lý an toàn bức xạ và hạt nhân, nâng cao ý thức đối với tổ chức, cá nhân quản lý, sử dụng nguồn phóng xạ trong việc chấp hành quy định pháp luật về năng lượng nguyên tử. Đồng thời, thông qua hoạt động thanh tra nhằm phát hiện và kịp thời chấn chỉnh các tồn tại, sai phạm của đối tượng thanh tra, bảo đảm sự tuân thủ các quy định pháp luật, giảm thiểu nguy cơ gây mất an toàn bức xạ và an ninh nguồn phóng xạ.

Theo ông Phạm Xuân Linh, an toàn bức xạ và hạt nhân là lĩnh vực đặc thù, đòi hỏi kiến thức chuyên môn sâu, kỹ năng nhận diện, đánh giá rủi ro và kinh nghiệm thực tiễn, nhưng lực lượng của Thanh tra An toàn bức xạ và hạt nhân mỏng, trong khi số lượng cơ sở thuộc diện quản lý rất lớn, đa dạng và phân bố trên địa bàn cả nước.

Vì vậy, Thanh tra An toàn bức xạ và hạt nhân đã có văn bản số 81/TTr ngày 18/11/2025 đề nghị Thanh tra các tỉnh, thành phố tăng cường công tác thanh tra về an toàn bức xạ và hạt nhân, Sở Khoa học và Công nghệ tăng cường công tác kiểm tra chuyên ngành về an toàn bức xạ và hạt nhân đối với các cơ sở có hoạt động ứng dụng nguồn phóng xạ, thiết bị gắn nguồn phóng xạ trên địa bàn. Tuy nhiên, Thanh tra của các địa phương vẫn gặp nhiều khó khăn, hạn chế về chuyên môn và trang thiết bị khi 80% các cơ sở được địa phương thanh tra, kiểm tra là các cơ sở X-quang y tế do Sở Khoa học và Công nghệ cấp phép.

Hiện nay, Thanh tra An toàn bức xạ và hạt nhân tiếp tục đóng vai trò nòng cốt trong công tác thanh tra an toàn bức xạ và hạt nhân trên phạm vi cả nước. Sau khi hệ thống Thanh tra được tập trung, tổ chức lại theo hướng tập trung, tinh gọn, thống nhất và đi vào hoạt động ổn định, Thanh tra An toàn bức xạ và hạt nhân mong muốn thúc đẩy nội dung thanh tra về an toàn bức xạ và hạt nhân tại Thanh tra các tỉnh, thành phố nhằm đẩy mạnh công tác quản lý, phòng ngừa nguy cơ mất an toàn, mất an ninh nguồn phóng xạ, ảnh hưởng lớn đến tâm lý xã hội.

Theo thống kê của Cục An toàn bức xạ và hạt nhân (Bộ Khoa học và Công nghệ), năm 2025, số lượng cơ sở hoạt động trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử trên cả nước thuộc thuộc phạm vi quản lý của Bộ Khoa học và Công nghệ là khoảng 1.000 cơ sở tiến hành công việc bức xạ đã được cấp giấy phép và 100 đơn vị dịch vụ hỗ trợ ứng dụng năng lượng nguyên tử được cấp giấy đăng ký.

Ngoài các cơ sở do Cục An toàn bức xạ và hạt nhân cấp giấy phép, tại các địa phương trên cả nước hiện có khoảng 6.000 cơ sở đang sử dụng gần 14.000 thiết bị X-quang chẩn đoán y tế do các Sở Khoa học và Công nghệ, UBND tỉnh cấp giấy phép. Việc quản lý và cấp phép đối với các thiết bị X-quang này và một số loại hình thiết bị phát tia X - ứng dụng trong công nghiệp đã được phân cấp cho địa phương theo Nghị định số 133/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 của Chính phủ, quy định về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực quản lý Nhà nước của Bộ Khoa học và Công nghệ.

Đặc biệt, trong bối cảnh Việt Nam thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước về việc triển khai dự án điện hạt nhân tại Việt Nam, việc đảm bảo an toàn bức xạ và hạt nhân được tiến hành từ sớm, theo toàn bộ vòng đời của dự án, từ lựa chọn đánh giá địa điểm, thiết kế, xây dựng, vận hành thử, vận hành và khi chấm dứt hoạt động, vai trò của công tác thanh tra an toàn bức xạ và hạt nhân đặc biệt quan trọng góp phần bảo đảm an toàn và an ninh hạt nhân tại Việt Nam, bảo đảm tuân thủ các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

HL (TTXVN)