Đẩy mạnh sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục phù hợp với chính quyền địa phương hai cấp

Bộ GD-ĐT vừa có văn bản gửi UBND các tỉnh, thành phố về việc đẩy mạnh sắp xếp mạng lưới các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, thường xuyên công lập phù hợp với chính quyền địa phương hai cấp.

Chuyển từ tư duy “quản lí giáo dục” sang “quản trị phát triển giáo dục”

Văn bản nêu rõ, trong thời gian vừa qua các tỉnh, thành phố đã chủ động, thực hiện chủ trương tinh gọn đơn vị sự nghiệp giáo dục công lập theo thẩm quyền trên địa bàn và đạt được những kết quả tích cực.

Tuy nhiên qua tổng hợp, đánh giá báo cáo từ địa phương, Bộ GD-ĐT nhận thấy nhiều trường còn có quy mô nhỏ, manh mún, chưa phù hợp với không gian phát triển và quy mô dân số của đơn vị hành chính mới, còn nhiều dư địa tiếp tục thực hiện sắp xếp các trường học để thực hiện chủ trương chuyển mạnh từ tư duy “quản lí giáo dục” sang “quản trị phát triển giáo dục”, tăng hiệu quả đầu tư và nâng cao chất lượng giáo dục.

Bên cạnh đó, một số quy định của Bộ GD-ĐT trước đây đã không còn phù hợp với bối cảnh tình hình mới, cần khẩn trương điều chỉnh, bổ sung, thay thế.

Thực hiện Thông báo Kết luận số 105-TB/VPTW ngày 24/6/2026 của Văn phòng Trung ương Đảng về Kết luận của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc về công tác chuẩn bị năm học 2026-2027 và tình hình triển khai thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; Nghị quyết số 105/NQ-CP ngày 8/4/2026 của Chính phủ về tiếp tục xây dựng, hoàn thiện tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị trong thời gian tới, Bộ GD-ĐT hướng dẫn việc đẩy mạnh sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục thường xuyên công lập.

Học sinh một trường THPT tại Hà Nội

Thí điểm mô hình một trường chính, có các phân hiệu, điểm trường

Theo đó, Bộ GD-ĐT yêu cầu các địa phương đẩy mạnh sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên công lập phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp; chuyển trọng tâm từ giảm đầu mối cơ học sang tái cấu trúc mạng lưới cơ sở giáo dục theo quy mô dân số, phân bố dân cư, tạo điều kiện thuận lợi cho người học và nâng cao chất lượng giáo dục.

Đổi mới quản trị nhà trường, mở rộng quy mô trường, lớp để sử dụng hiệu quả cơ sở vật chất, đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lí và các nguồn lực đầu tư; gắn sắp xếp cơ sở giáo dục với tinh gọn đầu mối quản lí, cơ cấu lại đội ngũ, “giảm biên chế quản lý giáo dục, tăng biên chế trực tiếp giảng dạy”; thực hiện thí điểm mô hình một trường chính, có các phân hiệu, điểm trường; hợp nhất các đầu mối quản lí để hình thành các cơ sở giáo dục có quy mô lớn.

Mở rộng cơ hội học tập, đáp ứng nhu cầu học tập của nhân dân; tăng quy mô, mạng lưới trường mầm non, trung học phổ thông, góp phần thực hiện mục tiêu đến năm 2030 đạt phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 3, 4 tuổi; có ít nhất 85% người trong độ tuổi hoàn thành trung học phổ thông hoặc tương đương theo Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị.

Bộ GD-ĐT yêu cầu các địa phương đẩy mạnh sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên công lập phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Ảnh: Xuân Quý

Lấy người học làm trung tâm, không làm phát sinh rào cản địa lí và chi phí

Về nguyên tắc thực hiện, Bộ GD-ĐT yêu cầu việc sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục phải phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quy mô dân số và không gian phát triển; lấy mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục, hiệu quả đầu tư và năng lực quản trị làm định hướng xuyên suốt; không thực hiện sắp xếp một cách cơ học chỉ nhằm giảm đầu mối.

Trong quá trình thực hiện, cần đánh giá, rút kinh nghiệm giai đoạn 1, hình thành mô hình quản lý, đánh giá tác động các đối tượng liên quan, đề ra giải pháp để triển khai giai đoạn tiếp theo chặt chẽ, hiệu quả, tuyệt đối không để học sinh do hoàn cảnh khó khăn mà không được đến trường.

Tuân thủ các nguyên tắc chuyên môn và khoa học giáo dục; phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi, cấp học và loại hình cơ sở giáo dục. Không sáp nhập trường mầm non với trường phổ thông; không sáp nhập trường phổ thông với các trung tâm giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên; không sắp xếp cơ sở giáo dục chuyên biệt với các trường phổ thông đại trà. Ưu tiên tổ chức lại các cơ sở giáo dục cùng cấp học hoặc có vị trí địa lý gần nhau.

Lấy người học làm trung tâm, bảo đảm quyền học tập và cơ hội tiếp cận giáo dục; tạo điều kiện thuận lợi hơn cho học sinh đến trường, không làm phát sinh rào cản địa lí và chi phí; không ảnh hưởng đến công tác huy động học sinh ra lớp để duy trì và nâng cao kết quả phổ cập giáo dục. Bảo đảm mỗi đơn vị hành chính cấp xã có tối thiểu 1 trường mầm non, 1 trường phổ thông. Quy hoạch, phát triển mạng lưới trường trung học phổ thông phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị.

Gắn sắp xếp mạng lưới với đổi mới quản trị nhà trường và tinh gọn đầu mối quản lí; sử dụng hiệu quả đội ngũ nhà giáo, cơ sở vật chất và nguồn lực đầu tư; đẩy mạnh chuyển đổi số, tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình của địa phương và cơ sở giáo dục.

Cần gắn sắp xếp mạng lưới với đổi mới quản trị nhà trường và tinh gọn đầu mối quản lí; sử dụng hiệu quả đội ngũ nhà giáo, cơ sở vật chất. Ảnh: Việt Đức

Bảo đảm tính ổn định, kế thừa, hạn chế tối đa tác động tiêu cực đến hoạt động dạy học, tâm lí của học sinh, nhà giáo và cha mẹ học sinh. Tổ chức thực hiện linh hoạt, có lộ trình phù hợp với thực tiễn từng vùng miền, đặc biệt là miền núi, biên giới, hải đảo và vùng đồng bào dân tộc thiểu số, bảo đảm an toàn cho người dạy, người học, người quản lí.

Theo dõi, đánh giá thường xuyên tình hình thực hiện dựa trên dữ liệu và tác động thực tiễn; kịp thời phát hiện vướng mắc để điều chỉnh phương án, hoàn thiện cơ chế, chính sách và nhân rộng các mô hình phù hợp.

Phấn đấu giảm ít nhất 30% đầu mối cơ sở giáo dục công lập hiện có

Với mục tiêu phấn đấu giảm ít nhất 30% đầu mối cơ sở giáo dục công lập hiện có, văn bản cũng hướng dẫn lộ trình địa phương thực hiện.

Cụ thể, từ ngày 1/7/2026: Thực hiện thí điểm sáp nhập đầu mối quản lí cơ sở giáo dục trên cùng địa bàn để hình thành các mô hình trường học quy mô lớn có các phân hiệu, điểm trường; thiết lập mô hình quản trị trường học.

Trước ngày 30/8/2026: Hoàn thành giai đoạn thí điểm, thiết lập mạng lưới trường lớp phù hợp với địa bàn, quy mô dân số; hoàn thiện bộ máy tổ chức và phương án quản trị trường học để vận hành ngay từ đầu năm học 2026-2027.

Trước ngày 30/12/2026: Đánh giá toàn diện các đối tượng tác động, rút kinh nghiệm giai đoạn 1(thí điểm); hình thành mô hình quản lí; đề ra giải pháp để triển khai giai đoạn tiếp theo.

Từ ngày 30/3/2027: Từ kết quả triển khai giai đoạn 1 (thí điểm), tiếp tục thực hiện việc sáp nhập, hợp nhất các cơ sở giáo dục trên địa bàn theo thẩm quyền quản lí.

Trước ngày 30/4/2027: Hoàn thành toàn diện việc sắp xếp, tinh gọn các đầu mối quản lý hành chính; ổn định công tác quản trị, tài chính, tài sản công; bảo đảm toàn hệ thống vận hành đồng bộ, thông suốt và không gây bất cứ ảnh hưởng nào đến hoạt động chuyên môn dạy và học tại các điểm trường.

Học sinh một trường tiểu học tại Hà Nội. Ảnh: Quốc Việt

Triển khai 2 mô hình thí điểm giai đoạn 1, vận hành từ 1/7/2026

Bộ GD-ĐT đề nghị các địa phương tập trung rà soát, đánh giá và quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục. Hoàn thành việc rà soát, đánh giá dữ liệu hiện trạng trước ngày 30/7/2026 (để kịp thời phục vụ công tác giai đoạn 1).

Việc tổ chức lại mạng lưới trường lớp phải dựa trên dự báo quy mô dân số trong độ tuổi đi học, tốc độ đô thị hóa giai đoạn 2027-2035 và đặc thù địa lí từng vùng. Quá trình rà soát phải gắn liền với số hóa và cập nhật dữ liệu đồng bộ vào cơ sở dữ liệu ngành.

Bộ GD-ĐT yêu cầu địa phương cơ cấu lại mạng lưới trường lớp và thí điểm mô hình trường học quy mô lớn. Theo đó, thực hiện sắp xếp, cơ cấu lại các trường học theo hướng mở rộng quy mô và tăng cường năng lực quản trị theo từng vùng đô thị, khu công nghiệp, khu kinh tế, vùng sâu, vùng xa, miền núi, biên giới, hải đảo.

Các mô hình thí điểm giai đoạn 1 (vận hành từ 1/7/2026) bao gồm:

Mô hình 1 - Trường một cấp học quy mô lớn (hoặc Trung tâm Giáo dục thường xuyên) có các phân hiệu: Cấu trúc gồm 1 trường chính có các phân hiệu, điểm trường.

Mô hình 2 - Trường phổ thông nhiều cấp học quy mô lớn: được thực hiện tại 1 địa điểm hoặc các địa điểm khác nhau; cấu trúc gồm 1 trường chính, có các phân hiệu, điểm trường với nhiều cấp học.

Các mô hình thí điểm phải vận hành hiệu quả, chuyển trọng tâm từ quản lí sang quản trị hiệu quả, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin để giảm áp lực về thủ tục hành chính, minh bạch, thông suốt và được kiểm soát, kiểm đếm trên nền tảng số tập trung.

Giải quyết chính sách cho đội ngũ cán bộ quản lí, nhân sự hỗ trợ dôi dư

Cùng với việc triển khai mô hình thí điểm, Bộ GD-ĐT yêu cầu các địa phương cơ cấu lại đội ngũ nhân sự và nâng cao năng lực quản trị cơ sở giáo dục.

Trong đó, thực hiện đổi mới phương thức quản trị và tăng cường quyền tự chủ. Cơ cấu lại để lựa chọn nhân sự đủ năng lực, kinh nghiệm, trình độ, phù hợp cho các vị trí lãnh đạo, quản lý nhà trường; phân cấp, phân quyền và nâng cao trách nhiệm giải trình của người đứng đầu.

Đồng thời, giải quyết chính sách cho đội ngũ cán bộ quản lí, nhân sự hỗ trợ dôi dư; đảm bảo và điều tiết hợp lí đội ngũ giáo viên.

Bộ GD-ĐT đề nghị giải quyết chính sách cho đội ngũ cán bộ quản lí, nhân sự hỗ trợ dôi dư; đảm bảo và điều tiết hợp lí đội ngũ giáo viên

Bộ GD-ĐT cũng đề nghị các địa phương tăng cường công tác truyền thông, tạo sự đồng thuận từ xã hội.

Bộ GD-ĐT đề nghị UBND cấp tỉnh chỉ đạo tổ chức thực hiện giai đoạn 1 để thí điểm các mô hình cơ sở giáo dục có quy mô lớn phù hợp với tình hình thực tiễn để để đánh giá toàn diện, hình thành, hoàn thiện công tác quản lí theo từng mô hình trước khi thực hiện nhân rộng.

Các Sở GD-ĐT chủ trì phối hợp với Sở Nội vụ, Sở Tài chính điều chuyển hợp lí đội ngũ giáo viên; tham mưu phương án sắp xếp, giải quyết chế độ cho nhân sự hỗ trợ dôi dư (kế toán, văn thư, thủ quỹ).

Tham mưu xây dựng hệ thống dữ liệu giáo dục liên thông trực tiếp từ Sở đến UBND cấp xã và các trường để thực hiện quản trị số, cắt giảm thủ tục trung gian.

UBND cấp xã trực tiếp triển khai công tác phát triển mạng lưới trường lớp; bảo đảm học sinh không bị bỏ học hoặc gặp khó khăn khi đến trường do việc sáp nhập.

Bên cạnh đó, phối hợp với cơ quan có thẩm quyền và các cơ sở giáo dục rà soát cập nhật biến động dân cư, nhu cầu học tập; phối hợp quản lí, hỗ trợ khai thác hiệu quả hệ thống thiết chế văn hóa - thể thao địa phương phục vụ tổ chức các hoạt động giáo dục hậu sáp nhập.

Theo dõi, giám sát chặt chẽ quá trình triển khai; định kì đánh giá toàn diện hiệu quả sáp nhập để báo cáo cơ quan quản lí cấp trên theo quy định.

Nguyễn Liên