Đầu tư công tăng tốc, cổ phiếu vật liệu xây dựng bước vào cuộc đua phân hóa lợi nhuận

Sau hai tuần liên tiếp giảm tốc, hoạt động giải ngân vốn đầu tư công đã tăng trở lại trong tuần từ ngày 17-23/7. Theo số liệu của Bộ Tài chính, vốn giải ngân phát sinh trong tuần đạt 12.937,1 tỷ đồng, gấp 1,8 lần tuần trước đó. Lũy kế từ đầu năm, cả nước đã giải ngân khoảng 390.947 tỷ đồng, tương đương 38,5% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.

Triển vọng nhu cầu vật liệu sáng lên

Diễn biến này được xem là tín hiệu tích cực đối với nhóm doanh nghiệp vật liệu xây dựng khi hàng loạt dự án hạ tầng giao thông, khu công nghiệp và công trình công cộng bước vào giai đoạn thi công cao điểm.

Cùng với đó, thị trường bất động sản dân dụng cũng có dấu hiệu phục hồi tại một số phân khúc, góp phần cải thiện nhu cầu tiêu thụ xi măng, đá xây dựng, nhựa đường, thép và các loại vật liệu hoàn thiện.

Kết quả kinh doanh quý II cho thấy không phải doanh nghiệp nào trong ngành vật liệu xây dựng cũng được hưởng lợi như nhau.

Theo giới phân tích, nửa cuối năm thường là giai đoạn giải ngân đầu tư công diễn ra mạnh nhất do áp lực hoàn thành kế hoạch năm. Điều này đồng nghĩa nhu cầu vật liệu xây dựng có thể tiếp tục tăng trong những tháng còn lại của năm 2026.

Đối với thị trường chứng khoán, nhóm cổ phiếu vật liệu xây dựng cũng đang thu hút sự quan tâm trở lại sau giai đoạn giao dịch trầm lắng. Nhà đầu tư kỳ vọng doanh thu và lợi nhuận của các doanh nghiệp sẽ phản ánh rõ hơn tác động tích cực từ làn sóng đầu tư công trong các quý tới.

Tuy nhiên, bức tranh kinh doanh thực tế trong quý II/2026 cho thấy sự hưởng lợi chưa diễn ra đồng đều. Không ít doanh nghiệp vẫn ghi nhận lợi nhuận sụt giảm hoặc tăng trưởng khiêm tốn do tiến độ ghi nhận doanh thu chưa theo kịp tốc độ giải ngân, trong khi áp lực cạnh tranh và biến động chi phí nguyên liệu vẫn ảnh hưởng đáng kể đến biên lợi nhuận.

Sự phân hóa cũng xuất hiện giữa các nhóm vật liệu. Những doanh nghiệp có tỷ trọng doanh thu lớn từ các dự án hạ tầng thường được hưởng lợi sớm hơn, trong khi các doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào thị trường bất động sản nhà ở vẫn cần thêm thời gian để cải thiện kết quả kinh doanh.

Cổ phiếu ngành vật liệu bước vào giai đoạn chọn lọc

Ở nhóm xi măng, CTCP Xi măng Vicem Hà Tiên (HT1) ghi nhận sự cải thiện đáng kể khi doanh thu quý II đạt khoảng 2.261 tỷ đồng, tăng hơn 17% so với cùng kỳ năm trước. Lợi nhuận sau thuế đạt khoảng 138 tỷ đồng, tăng trên 23%, nhờ sản lượng tiêu thụ trong nước phục hồi, giá bán được điều chỉnh tăng và chi phí than giảm so với năm trước. Dù vậy, doanh nghiệp vẫn chịu áp lực từ tình trạng dư cung của ngành xi măng và sự cạnh tranh gay gắt trên thị trường, khiến biên lợi nhuận chưa thể cải thiện mạnh như kỳ vọng.

Trong khi đó, nhóm doanh nghiệp khai thác đá xây dựng tiếp tục được đánh giá là hưởng lợi trực tiếp hơn từ làn sóng đầu tư công.

Điển hình, Quý II/2026, Viglacera (VGC) đạt lợi nhuận trước thuế kỷ lục hơn 1.000 tỷ đồng, tăng 42% so với cùng kỳ. Động lực tăng trưởng đến từ kết quả kinh doanh tích cực của cả 2 mảng cho thuê hạ tầng khu công nghiệp và vật liệu xây dựng.

Ở nhóm nhựa đường, CTCP Nhựa đường Petrolimex (PLC) được hưởng lợi khi nhu cầu nhựa đường tăng cùng tiến độ thi công các tuyến cao tốc. Tuy nhiên, hiệu quả kinh doanh vẫn chịu tác động bởi diễn biến giá dầu thế giới, khiến biên lợi nhuận chưa cải thiện tương xứng với mức tăng của sản lượng tiêu thụ.

Theo đánh giá của giới phân tích, điểm đáng chú ý của ngành vật liệu xây dựng trong năm 2026 không nằm ở việc toàn ngành đồng loạt tăng trưởng, mà ở sự phân hóa rõ nét giữa các doanh nghiệp. Những đơn vị sở hữu mỏ nguyên liệu gần các công trình trọng điểm, năng lực cung ứng lớn, cơ cấu tài chính lành mạnh và tỷ trọng doanh thu từ đầu tư công cao được kỳ vọng sẽ cải thiện kết quả kinh doanh nhanh hơn so với các doanh nghiệp còn phụ thuộc nhiều vào thị trường bất động sản dân dụng hoặc xuất khẩu.

Trên thị trường, diễn biến giá cổ phiếu cũng phản ánh sự phân hóa của ngành vật liệu xây dựng.

Nhóm đá xây dựng như KSB và DHA duy trì sức hút nhờ kỳ vọng hưởng lợi trực tiếp từ tiến độ giải ngân đầu tư công và các dự án hạ tầng trọng điểm. PLC có diễn biến tích cực hơn khi nhiều dự án cao tốc bước vào giai đoạn thi công mặt đường.

Trong khi đó, HT1 dù ghi nhận kết quả kinh doanh quý II khởi sắc, cổ phiếu vẫn giao dịch dưới vùng đỉnh 12 tháng sau giai đoạn điều chỉnh mạnh, cho thấy nhà đầu tư vẫn thận trọng với triển vọng của ngành xi măng do áp lực dư cung và cạnh tranh về giá.

Điều này cho thấy dòng tiền đang ưu tiên những doanh nghiệp có khả năng hưởng lợi trực tiếp và sớm hơn từ đầu tư công, thay vì lan tỏa trên toàn bộ nhóm vật liệu xây dựng.

Các chuyên gia cho rằng, động lực lớn nhất của nhóm vật liệu xây dựng trong nửa cuối năm vẫn đến từ tiến độ giải ngân đầu tư công. Nếu tốc độ giải ngân tiếp tục được duy trì hoặc tăng mạnh trong các tháng cuối năm, doanh thu của nhiều doanh nghiệp sẽ được cải thiện rõ nét hơn từ quý III và quý IV.

Theo VNDIRECT, để đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong năm 2026, kinh tế Việt Nam cần đạt mức tăng trưởng gần 12% trong 6 tháng cuối năm. Trong bối cảnh đó, đầu tư công tiếp tục được kỳ vọng là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng.

Số liệu từ Bộ Tài chính cho thấy, tỷ lệ giải ngân 6 tháng đầu năm 2026 đạt 30,9% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, vẫn ở mức thấp so với yêu cầu và so với cùng kỳ năm trước.

Dư địa giải ngân đầu tư công trong nửa cuối năm vẫn còn lớn khi nhiều dự án hạ tầng trọng điểm bước vào giai đoạn thi công cao điểm.

Bên cạnh đó, việc thị trường bất động sản từng bước phục hồi, đặc biệt ở phân khúc nhà ở và bất động sản công nghiệp, cũng sẽ tạo thêm nguồn cầu cho các doanh nghiệp vật liệu xây dựng, giúp giảm bớt sự phụ thuộc vào các dự án đầu tư công.

Dù vậy, triển vọng của từng doanh nghiệp vẫn phụ thuộc vào khả năng chuyển hóa cơ hội thành doanh thu và lợi nhuận thực tế. Trong bối cảnh sự phân hóa ngày càng rõ nét, giới đầu tư được khuyến nghị không nên nhìn nhận toàn ngành như một câu chuyện tăng trưởng đồng nhất, mà cần đánh giá kỹ năng lực cạnh tranh, vị thế thị trường, chất lượng tài sản và khả năng mở rộng thị phần của từng doanh nghiệp.

Hải Giang