Đấu tranh chống buôn lậu có nhiều chuyển biến tích cực

Chủ động kiểm soát

Trước yêu cầu ngày càng cao của công tác quản lý thị trường trong bối cảnh hội nhập sâu rộng và kinh tế số phát triển nhanh, đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, thời gian qua đã ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực. Những chuyển biến này không chỉ thể hiện ở kết quả xử lý cụ thể, mà quan trọng hơn là sự thay đổi rõ nét về tư duy chỉ đạo, phương thức tổ chức thực hiện và hiệu quả quản lý nhà nước.

Ngày 09/01, tại hội nghị trực tuyến toàn quốc tổng kết công tác năm 2025, triển khai nhiệm vụ năm 2026 của Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, do ông Bùi Thanh Sơn (Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ, Trưởng Ban Chỉ đạo 389 quốc gia) chủ trì, một thông điệp xuyên suốt được nhấn mạnh là yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy "ứng phó” sang "chủ động kiểm soát", từ xử lý tình huống sang quản trị rủi ro có hệ thống.

Thực tiễn năm 2025 cho thấy, công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả đã bước sang một giai đoạn mới, trong đó phòng ngừa được đặt ở vị trí trung tâm. Từ chỉ đạo của Chính phủ, Ban Chỉ đạo 389 quốc gia đến tổ chức thực hiện ở các Bộ, ngành, địa phương, cách tiếp cận đã dịch chuyển rõ rệt từ bị động sang chủ động, lấy nhận diện sớm nguy cơ và kiểm soát từ xa làm giải pháp nền tảng.

Phó Thủ tướng Chính phủ Bùi Thanh Sơn phát biểu chỉ đạo hội nghị

Thay vì chờ vi phạm xảy ra mới xử lý, các lực lượng chức năng đã chủ động nắm bắt phương thức, thủ đoạn mới, nhất là trên không gian mạng và trong hoạt động thương mại điện tử; đồng thời tăng cường kiểm soát ngay từ các tuyến biên giới, cửa khẩu, cảng biển và địa bàn trọng điểm. Cách làm này cho thấy tư duy quản lý đã vượt ra khỏi cách tiếp cận đơn lẻ theo từng vụ việc, từng thời điểm để hướng tới quản trị rủi ro một cách bài bản, lâu dài và bền vững.

Song song đó, tinh thần "không có vùng cấm, không có ngoại lệ" được quán triệt xuyên suốt trong chỉ đạo và tổ chức thực hiện. Mọi hành vi vi phạm, dù là doanh nghiệp lớn, cá nhân có ảnh hưởng hay cán bộ tiếp tay, bao che, đều bị xử lý nghiêm minh. Việc thượng tôn pháp luật được thực thi nhất quán góp phần củng cố kỷ cương quản lý thị trường, tạo niềm tin cho xã hội và cộng đồng doanh nghiệp chân chính.

Những chuyển biến về tư duy chỉ đạo được kiểm chứng bằng kết quả cụ thể. Trên phạm vi cả nước, năm 2025, các lực lượng chức năng phát hiện, xử lý 123.513 vụ việc vi phạm, giảm khoảng 10% so với năm 2024. Tuy nhiên, tổng số thu nộp ngân sách lại tăng 4,44%, đạt hơn 15.394 tỷ đồng; số vụ khởi tố hình sự và số đối tượng bị xử lý đều tăng.

Các con số này phản ánh rõ sự chuyển dịch từ xử lý dàn trải sang đánh trúng, đánh sâu, tập trung triệt phá các đường dây, ổ nhóm lớn. Thay vì chạy theo số lượng vụ việc, công tác đấu tranh đã đi đúng trọng tâm, đúng bản chất, vừa bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, vừa hạn chế xáo trộn không cần thiết đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh hợp pháp.

Đáng chú ý, cách tiếp cận "xử lý một vụ, cảnh tỉnh cả vùng, cả lĩnh vực" ngày càng được áp dụng hiệu quả. Qua từng vụ việc điển hình, các cơ quan quản lý kịp thời nhận diện những lỗ hổng trong cơ chế, chính sách để rà soát, điều chỉnh, từng bước khép kín các khoảng trống mà đối tượng vi phạm có thể lợi dụng, qua đó nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực này.

Lãnh đạo các tỉnh phát biểu tại hội nghị

Vận dụng đúng phương châm

Trong bức tranh chung của cả nước, An Giang là một ví dụ tiêu biểu cho việc vận dụng đúng và trúng các phương châm chỉ đạo của Trung ương vào thực tiễn địa phương. Là tỉnh biên giới, có nhiều cửa khẩu, tuyến sông, hoạt động giao thương sôi động, An Giang từ lâu được xác định là địa bàn tiềm ẩn nhiều nguy cơ buôn lậu và gian lận thương mại.

Bám sát chỉ đạo của Trung ương, Ban Chỉ đạo 389 tỉnh An Giang đã triển khai đồng bộ các giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế, nhất là nguyên tắc "4 tại chỗ" và phương châm "đúng quy định, đúng đối tượng, đúng bản chất". Nhờ đó, năm 2025, toàn tỉnh phát hiện 1.838 vụ vi phạm, thu nộp ngân sách hơn 295 tỷ đồng, chuyển xử lý hình sự 80 vụ với 96 bị can.

Thực tiễn cho thấy, khi tư duy quản lý được đổi mới và tổ chức thực hiện quyết liệt, một địa bàn từng được xem là phức tạp vẫn có thể kiểm soát hiệu quả. Đây không chỉ là kết quả riêng của An Giang, mà còn là kinh nghiệm tham chiếu có giá trị đối với nhiều địa phương trong khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.

Một chuyển biến quan trọng khác là cơ chế phối hợp liên ngành, liên vùng ngày càng thực chất. Vai trò điều phối của Ban Chỉ đạo 389 các cấp được phát huy rõ nét; thông tin giữa các lực lượng được chia sẻ kịp thời, xử lý theo chuỗi, hạn chế tình trạng cắt khúc, chồng chéo. Sự phối hợp giữa Trung ương và địa phương, giữa các tỉnh trong vùng trên các tuyến biên giới, tuyến biển và không gian mạng đã giúp thu hẹp đáng kể các "khoảng hở" trong quản lý.

Đại diện các lực lượng chức năng tham dự hội nghị trực tuyến

Đặc biệt, việc ứng dụng công nghệ trong kiểm soát ngày càng được đẩy mạnh, trở thành công cụ quan trọng để theo kịp sự bùng nổ của gian lận thương mại trên môi trường số. Từ quản lý dữ liệu, giám sát giao dịch đến phân tích rủi ro, công nghệ đã góp phần nâng cao hiệu quả phòng ngừa, giảm áp lực cho khâu xử lý hậu kiểm.

Đánh giá về công tác năm 2025, Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Nguyễn Thanh Phong (Trưởng Ban Chỉ đạo 389 tỉnh An Giang) cho rằng, 3 dấu ấn nổi bật của công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trong năm qua có thể kể đến là: chất lượng xử lý tăng rõ rệt; đấu tranh hiệu quả hơn trên các không gian mới như thương mại điện tử, sở hữu trí tuệ; tư duy phòng ngừa được nâng lên, gắn xử lý vi phạm với hoàn thiện thể chế và tuyên truyền pháp luật. Ba dấu ấn này cho thấy công tác chống buôn lậu không chỉ chuyển biến về lượng, mà quan trọng hơn là chuyển biến về chất.

Bước sang năm 2026, yêu cầu đặt ra là tiếp tục phát huy những kết quả đã đạt được, hướng tới kiểm soát bền vững. Trọng tâm là hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao năng lực lực lượng, tăng cường phối hợp liên ngành và liên kết vùng; đồng thời kết hợp chặt chẽ giữa phòng ngừa và trấn áp, giữa quản lý nhà nước và sự tham gia của người dân, doanh nghiệp. Đây cũng là cách để công tác chống buôn lậu không rơi vào vòng lặp "cao điểm - lắng xuống", mà từng bước hình thành cơ chế kiểm soát ổn định, lâu dài.

NHẤT ĐỊNH ĐƯỢC