Dấu mốc mới đưa ghép phổi Việt Nam đến gần hơn với người bệnh cả nước

Tiến sỹ Đinh Văn Lượng khám cho bệnh nhân sau ca ghép phổi. (Ảnh: T.G/Vietnam+)

Ngày 20/7, Bệnh viện Phổi Trung ương thông báo thực hiện thành công ca ghép phổi thứ 15 cho bệnh nhân nam 59 tuổi, ở Thành phố Hồ Chí Minh.

Tiến sỹ Đinh Văn Lượng - Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương đánh giá đây là ca ghép thành công nhất đồng thời bệnh viện đã triển khai chương trình đào tạo, chuyển giao kỹ thuật ghép phổi và chăm sóc, điều trị sau ghép cho các bệnh viện khác ở trong nước ngay trong và sau ca phẫu thuật.

Cô gái 22 tuổi mang lại sự sống cho 5 người

Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương cho hay, người bệnh Đ.Đ.T. (59 tuổi, ở Thành phố Hồ Chí Minh) được chẩn đoán suy hô hấp mạn tính/xơ phổi vô căn (IPF) trên nền bệnh lý rối loạn lipid máu vào tháng 1 năm 2025. Diễn tiến bệnh nặng dần, người bệnh phải thở oxy dài hạn tại nhà (24/24h) và được chỉ định ghép phổi mới có thể duy trì sự sống.

Bệnh nhân đã nhập viện, điều trị và theo dõi trong danh sách chờ ghép tại Bệnh viện Phổi Trung ương từ tháng 4/2026.

Bà H.T.T.H - vợ của bệnh nhân T. cho hay, ông T. sức khỏe yếu nên không thể di chuyển bằng máy bay, nên hai vợ chồng đã vượt hơn 1.600km ra Hà Nội bằng đường bộ trong 4 ngày.

Các bác sỹ thực hiện ca ghép phổi cho bệnh nhân. (Ảnh: PV/Vietnam+)

“Khi di chuyển, trên xe lúc nào cũng có bình oxy 40 lít phải thay hằng ngày, nhiều bình oxy nhỏ và cả máy tạo oxy,” bà H. xúc động nhớ lại hành trình.

Ngày 17/7/2026, Bệnh viện Phổi Trung ương nhận tin từ Trung tâm Điều phối ghép tạng Quốc gia về nguồn tạng hiến của một nữ sinh viên 22 tuổi. Trên cơ sở đánh giá tình trạng người hiến, người nhận và các điều kiện chuyên môn, Bệnh viện đã phối hợp với các chuyên gia đầu ngành, Bệnh viện E, Bệnh viện Đại học Y dược Thành phố Hồ Chí Minh, Công an Thành phố Hồ Chí Minh, Hãng hàng không Quốc gia Vietnam Airlines… triển khai đồng bộ nhân sự và tổ chức lấy, bảo quản phổi hiến, vận chuyển tạng ra Hà Nội an toàn để thực hiện ca phẫu thuật.

Gan, tim và 2 quả thận của cô gái đã mang lại sự sống cho 4 người ở Thành phố Hồ Chí Minh, còn lá phổi được vận chuyển ra Hà Nội.

Ngày 18/7, ca phẫu thuật được tiến hành. Sau 8 tiếng tập trung toàn lực của đội ngũ y bác sỹ bệnh viện, ca phẫu thuật kết thúc thành công. Hiện sức khỏe sau ghép của người bệnh tiến triển tốt và tiếp tục được theo dõi, điều trị tích cực.

Ca bệnh này cũng đánh dấu một bước tiến mới trong hệ thống điều phối ghép tạng quốc gia, khi việc hồi sức bảo tồn phổi được triển khai ngay từ những phút đầu tiên sau khi xác định chết não. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Thầy thuốc ưu tú Đinh Văn Lượng cho hay điều khiến các chuyên gia bất ngờ là lượng máu khi tiến hành ca ghép phổi cho bệnh nhân mất chỉ khoảng 1-1,2 lít - rất thấp so với một ca ghép phổi. Chỉ sau khoảng 24 giờ, người bệnh được rút ống nội khí quản, tự thở bằng lá phổi mới.

"Trong 15 ca ghép phổi mà chúng tôi đã thực hiện, đây là một kết quả rất xuất sắc, tương đương với những trung tâm hàng đầu ở Mỹ, Nhật Bản và các nước phát triển. Ca bệnh này cũng đánh dấu một bước tiến mới trong hệ thống điều phối ghép tạng quốc gia, khi việc hồi sức bảo tồn phổi được triển khai ngay từ những phút đầu tiên sau khi xác định chết não. Đây sẽ là kinh nghiệm quan trọng để áp dụng cho các ca sau này," Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương phân tích.

Người nhà của bệnh nhân và bác sỹ Lượng chia sẻ sau ca phẫu thuật thành công. (Ảnh: T.G/Vietnam+)

Bà H. cho hay, gia đình từng điều trị ở nhiều bệnh viện tại Thành phố Hồ Chí Minh. Khi được tư vấn ghép phổi là cơ hội cuối cùng, hai vợ chồng quyết định ra Hà Nội.

"Tôi biết ơn các bác sỹ đã giữ chồng tôi ở lại. Nhưng hơn hết, tôi biết ơn người hiến tạng và gia đình của em. Em không còn nữa, nhưng việc làm của em sẽ còn mãi. Vì nếu không có nghĩa cử cao đẹp ấy, chồng tôi đã không có cơ hội sống tiếp," vợ bệnh nhân T. bày tỏ.

Chuyển giao kỹ thuật ghép phổi cho các bệnh viện

Tiến sỹ Đinh Văn Lượng cho biết mỗi năm, Việt Nam có khoảng 1.000-2.000 người đủ chỉ định ghép phổi. Tuy nhiên, số người được tiếp cận kỹ thuật này còn rất ít do thiếu nguồn tạng hiến. Bởi một trong những khâu rất quan trọng là phục hồi chức năng cho phổi người hiến tạng. Phổi là cơ quan thông khí bên ngoài nên là tạng khó bảo tồn nhất. Thống kê cho thấy, cứ 4-5 ca chết não hiến tạng mới có một trường hợp có phổi đủ tiêu chuẩn để ghép.

"Lá phổi của người hiến ban đầu có dấu hiệu tổn thương. Chúng tôi yêu cầu các chuyên gia phải hội chẩn liên tục để hồi sức, bảo tồn tối đa chức năng của phổi trước khi quyết định tiếp nhận. Trong ghép tạng, phổi là cơ quan khó bảo tồn nhất. Chỉ khi giữ được phổi thì cơ hội sống của người nhận mới còn," bác sỹ Lượng tâm sự.

Khi lấy phổi ra từ người hiến tạng, thời gian bảo quản không được quá 10 tiếng, tức là giới hạn thiếu máu lạnh. Do đó, chỉ khi kíp bác sỹ ở Thành phố Hồ Chí Minh mở lồng ngực người hiến, kiểm tra và xác định lá phổi đủ điều kiện để nhận, thì ở ngoài này, các bác sỹ mới bắt đầu đặt đường truyền, mở ngực người bệnh và tiến hành giải phóng phổi. May mắn là trường hợp này phổi không dính nhiều, chỉ vùng rốn phổi là dính khá chặt. Chính vì tính toán rất sát và luôn trừ hao từ một đến hai tiếng, nên dù chuyến bay bị chậm một tiếng, mọi việc vẫn nằm trong kế hoạch.

Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương cho hay đặc biệt, trong ca ghép phổi này các bác sỹ Bệnh viện Phổi Trung ương đã triển khai chương trình đào tạo, chuyển giao kỹ thuật ghép phổi và chăm sóc, điều trị sau ghép cho Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh ngay trong và sau ca phẫu thuật. Mô hình "cầm tay chỉ việc" tại chỗ này không chỉ giúp các đơn vị tiếp nhận trực tiếp quy trình chuyên môn, kỹ thuật và kinh nghiệm thực tiễn, mà còn tạo nền tảng để từng bước phát triển mạng lưới ghép phổi trong cả nước.

Đây là bước tiến quan trọng, từng bước đưa kỹ thuật ghép phổi - một trong những kỹ thuật ngoại khoa phức tạp và hiện đại nhất đến gần hơn với người bệnh trên cả nước, giúp nhiều bệnh nhân có thêm cơ hội được tiếp cận, điều trị và phẫu thuật ngay tại Việt Nam với chất lượng chuyên môn tiệm cận các nước phát triển, đồng thời khẳng định năng lực của y học Việt Nam trong lĩnh vực ghép tạng.

Các y bác sỹ theo dõi, chăm sóc sức khỏe cho người bệnh sau ca ghép phổi. (Ảnh: T.G/Vietnam+)

Thành công này tiếp tục khẳng định vai trò đầu ngành của Bệnh viện Phổi Trung ương trong lĩnh vực ghép phổi, năng lực làm chủ kỹ thuật cao, khả năng tổ chức phối hợp liên viện và đào tạo, chuyển giao kỹ thuật cho các cơ sở y tế. Đây cũng là tiền đề quan trọng để bệnh viện từng bước xây dựng và vận hành Trung tâm Ghép phổi vùng theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, đóng vai trò là trung tâm chuyên sâu về ghép phổi khu vực, thực hiện nhiệm vụ đào tạo, chuyển giao kỹ thuật, hỗ trợ chuyên môn, điều phối và phát triển mạng lưới ghép phổi cho người bệnh trên phạm vi cả nước.

Đây cũng là một trong những nội dung nằm trong chiến lược đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia áp dụng trong ngành y tế theo tinh thần của Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về “Đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.”

Việc triển khai Nghị quyết 57 đối với ngành Y tế được kỳ vọng sẽ tạo ra những chuyển biến tích cực, toàn diện, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân và thúc đẩy nhanh tiến trình xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về y tế, xây dựng hệ thống y tế hiện đại, hiệu quả, thân thiện và ngày càng phục vụ người dân tốt hơn./.

Các bác sỹ Bệnh viện Phổi Trung ương đã triển khai chương trình đào tạo, chuyển giao kỹ thuật ghép phổi và chăm sóc, điều trị sau ghép cho các bệnh viện khác. (Ảnh: PV/Vietnam+)

(Vietnam+)