Đau lưng dưới có thể là dấu hiệu của những bệnh gì?

Đau lưng dưới là tình trạng đau nhức ở vùng thắt lưng, khu vực từ đốt sống L1 đến L5, có vai trò nâng đỡ cơ thể và hỗ trợ nhiều hoạt động vận động.

Cơn đau có thể bắt nguồn từ cột sống, đĩa đệm, cơ, gân, dây chằng hoặc dây thần kinh. Tuy nhiên, một số bệnh lý ngoài hệ cơ xương khớp cũng có thể gây đau vùng lưng dưới, khiến việc xác định nguyên nhân đôi khi gặp khó khăn.

Mức độ đau rất đa dạng, từ âm ỉ, thoáng qua đến dữ dội và kéo dài. Nhiều người có tâm lý chủ quan, tự nghỉ ngơi hoặc dùng thuốc giảm đau mà không biết đau lưng có thể là dấu hiệu của một số bệnh lý cần được điều trị. Chỉ khi cơn đau ảnh hưởng đến khả năng vận động và chất lượng cuộc sống, người bệnh mới tìm đến cơ sở y tế.

Vùng thắt lưng chịu trách nhiệm nâng đỡ cơ thể, đồng thời liên quan đến các dây thần kinh chi phối chi dưới. Vì vậy, tổn thương tại khu vực này, đặc biệt khi có chèn ép thần kinh, có thể gây đau lan, tê bì, yếu chân và ảnh hưởng đến khả năng vận động.

1. Đau lưng dưới do những nguyên nhân nào?

Đau lưng dưới có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, chủ yếu được chia thành các nhóm: nguyên nhân cơ học, viêm nhiễm, ung thư và bệnh lý ngoài hệ cơ xương khớp.

1.1. Nhóm nguyên nhân cơ học

Thoái hóa cột sống thắt lưng: Thường gặp ở người lớn tuổi nhưng có xu hướng xuất hiện sớm hơn ở người ít vận động, thừa cân hoặc thường xuyên làm việc sai tư thế. Người bệnh thường đau âm ỉ vùng thắt lưng, cơn đau tăng khi vận động. Khi tổn thương tiến triển, đau có thể lan xuống mông, đùi, kèm theo tê bì và hạn chế vận động.

Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng: Xảy ra khi phần nhân nhầy của đĩa đệm thoát ra ngoài và chèn ép rễ thần kinh. Người bệnh có thể đau từ lưng lan xuống mông, đùi, cẳng chân hoặc bàn chân, kèm cảm giác tê, châm chích. Trường hợp chèn ép nặng các cấu trúc thần kinh có thể gây yếu chân, rối loạn cảm giác hoặc rối loạn chức năng bàng quang, ruột và cần được cấp cứu.

Hẹp ống sống: Thường gặp ở người lớn tuổi do những thay đổi thoái hóa của cột sống. Đau, tê hoặc yếu chân thường xuất hiện hoặc tăng lên khi đứng, đi bộ lâu và giảm khi ngồi nghỉ hoặc cúi người về phía trước.

Loãng xương và gãy xẹp đốt sống: Đặc biệt thường gặp ở người cao tuổi và phụ nữ sau mãn kinh. Đốt sống có thể bị gãy xẹp sau một chấn thương nhẹ, thậm chí khi không có chấn thương rõ ràng, gây đau lưng cấp tính và ảnh hưởng đến khả năng vận động.

Đau thắt lưng không đặc hiệu: Đây là tình trạng thường gặp, có thể liên quan đến căng cơ, bong gân, vận động quá sức hoặc duy trì tư thế không phù hợp. Cơn đau thường ở mức độ nhẹ hoặc vừa, tăng khi vận động và giảm khi nghỉ ngơi.

Chấn thương cột sống: Té ngã, tai nạn, nâng vật nặng sai tư thế hoặc các chấn thương khác có thể gây tổn thương đốt sống, đĩa đệm và dây chằng. Một số trường hợp nặng có thể gây chèn ép thần kinh, dẫn đến yếu hoặc liệt chi.

Đau lưng dưới có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Ảnh AI.

1.2. Nhóm nguyên nhân viêm, nhiễm trùng

Viêm cột sống thể trục, trong đó có viêm cột sống dính khớp: Bệnh thường khởi phát ở người trẻ, có thể gây đau và cứng vùng lưng, đặc biệt vào ban đêm và buổi sáng. Cứng khớp buổi sáng kéo dài, đau có xu hướng giảm khi vận động và tăng khi nghỉ ngơi là những đặc điểm cần lưu ý.

Viêm thân đốt sống - đĩa đệm: Có thể do vi khuẩn hoặc lao gây ra. Người bệnh thường đau lưng kéo dài, đôi khi kèm sốt, mệt mỏi hoặc đau tăng về đêm. Nguy cơ mắc bệnh cao hơn ở người suy giảm miễn dịch hoặc có bệnh lý nền. Đây là tình trạng cần được chẩn đoán và điều trị sớm.

1.3. Nguyên nhân ung thư

Ung thư di căn cột sống có thể gây đau lưng dai dẳng, tăng dần theo thời gian, thường rõ hơn về đêm hoặc khi nghỉ ngơi và không đáp ứng với các biện pháp giảm đau thông thường. Người bệnh có thể kèm theo sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc các triệu chứng liên quan đến bệnh ung thư nguyên phát.

Những người có tiền sử ung thư và xuất hiện tình trạng đau lưng mới hoặc đau bất thường cần đi khám để được đánh giá. Bác sĩ có thể chỉ định các phương pháp chẩn đoán hình ảnh, trong đó MRI có vai trò quan trọng khi nghi ngờ tổn thương cột sống hoặc thần kinh.

1.4. Bệnh lý ngoài hệ cơ xương khớp

Một số bệnh lý khác cũng có thể gây đau vùng lưng dưới hoặc vùng hông, như sỏi thận, viêm thận, thường kèm theo các triệu chứng ở đường tiết niệu; viêm ruột thừa, có thể gây đau bụng và đôi khi lan ra vùng lưng; hoặc một số bệnh lý thuộc hệ tiêu hóa, tiết niệu và phụ khoa.

Ở phụ nữ, các bệnh lý vùng chậu như viêm vùng chậu, lạc nội mạc tử cung hoặc một số bệnh lý ở tử cung cũng có thể gây đau vùng thắt lưng.

2. Triệu chứng đau lưng dưới

Đau lưng dưới có thể xuất hiện đột ngột hoặc diễn tiến âm ỉ. Cơn đau thường khu trú ở vùng thắt lưng nhưng cũng có thể lan xuống mông, đùi, cẳng chân hoặc bàn chân.

Khi dây thần kinh bị chèn ép, người bệnh có thể kèm theo cảm giác tê, châm chích, bỏng rát hoặc yếu chân. Cơn đau có thể xuất hiện sau khi bê vật nặng, vận động quá sức, té ngã hoặc duy trì một tư thế quá lâu.

Đau thường tăng khi cúi, xoay người, đứng hoặc ngồi lâu. Tuy nhiên, nếu cơn đau tăng khi nghỉ ngơi, đặc biệt về đêm, khiến người bệnh mất ngủ hoặc kèm cứng lưng rõ vào buổi sáng, cần được thăm khám để xác định nguyên nhân.

3. Khi nào đau lưng dưới cần đi khám ngay?

Người bệnh cần đến cơ sở y tế sớm khi đau lưng kèm theo một trong các dấu hiệu cảnh báo sau:

Yếu hoặc liệt chân, đi lại khó khăn.
Mất hoặc rối loạn khả năng kiểm soát đại tiện, tiểu tiện.
Tê vùng quanh hậu môn hoặc cơ quan sinh dục.
Đau lưng kèm sốt cao, rét run hoặc tình trạng toàn thân xấu đi.
Đau xuất hiện sau té ngã, tai nạn hoặc chấn thương mạnh.
Đau kéo dài, tăng dần, đặc biệt đau nhiều về đêm hoặc kèm sụt cân không rõ nguyên nhân.

Đau lưng dưới là triệu chứng phổ biến nhưng không phải lúc nào cũng chỉ do căng cơ hoặc sai tư thế. Việc xác định đúng nguyên nhân giúp lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, đồng thời phát hiện sớm những bệnh lý nghiêm trọng có thể ảnh hưởng đến khả năng vận động và sức khỏe lâu dài.

BS. Nguyễn Văn Thắng