Dấu hiệu nhận biết rách sụn chêm khớp gối, cảnh giác khi chơi thể thao

Dù không phải lúc nào cũng gây đau dữ dội ngay lập tức, nhưng nếu chủ quan, tổn thương này có thể tiến triển nặng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng vận động và chất lượng cuộc sống.

Nguyên nhân gây rách sụn chêm

Sụn chêm là lớp sụn nằm giữa xương đùi và xương chày, có hình dạng như chữ C, đóng vai trò như một bộ giảm xóc tự nhiên của cơ thể. Mỗi khớp gối có hai sụn chêm (trong và ngoài), giúp phân tán lực khi vận động, tăng độ ổn định và bảo vệ bề mặt sụn khớp.

Khi sụn chêm bị rách, chức năng giảm chấn bị suy giảm, làm tăng áp lực lên khớp gối. Về lâu dài, điều này có thể làm gia tăng nguy cơ thoái hóa khớp gối, gây đau mạn tính và hạn chế vận động.

Rách sụn chêm có thể xảy ra do nhiều nguyên nhân, trong đó phổ biến nhất là chấn thương và thoái hóa.

Ở người trẻ, nguyên nhân chủ yếu là do chấn thương thể thao. Các động tác xoay gối đột ngột, đổi hướng nhanh, tiếp đất sai tư thế khi nhảy hoặc va chạm mạnh trong các môn như bóng đá, bóng rổ, cầu lông… có thể khiến sụn chêm bị rách.

Trong khi đó, ở người lớn tuổi, sụn chêm dần mất đi độ đàn hồi và trở nên giòn hơn theo thời gian. Chỉ cần một động tác đơn giản như đứng lên, ngồi xuống hoặc xoay người nhẹ cũng có thể gây tổn thương, đặc biệt là vùng sừng sau của sụn chêm trong.

Ngoài ra, một số yếu tố nguy cơ làm tăng khả năng rách sụn chêm bao gồm:

Thừa cân, béo phì làm tăng áp lực lên khớp gối;

Cơ đùi yếu, giảm khả năng kiểm soát khớp;

Không khởi động kỹ trước khi tập luyện;

Tập luyện sai kỹ thuật hoặc quá sức;

Dị tật khớp hoặc yếu tố di truyền.

Dấu hiệu nhận biết rách sụn chêm

Các triệu chứng của rách sụn chêm có thể xuất hiện ngay sau chấn thương hoặc tiến triển âm thầm theo thời gian. Dưới đây là những dấu hiệu thường gặp mà người bệnh cần lưu ý:

Bất kỳ cơn đau khớp gối kéo dài nào cũng cần được theo dõi và đánh giá đúng mức.

Đau khớp gối

Đây là triệu chứng phổ biến nhất. Người bệnh thường cảm thấy đau ở mặt trong hoặc mặt ngoài khớp gối, đặc biệt khi xoay người, ngồi xổm, leo cầu thang hoặc đứng lên ngồi xuống. Ban đầu, cơn đau có thể nhẹ nhưng sẽ tăng dần khi vận động nhiều.

Sưng và cứng khớp

Sau chấn thương vài giờ hoặc vài ngày, khớp gối có thể sưng do tràn dịch. Kèm theo đó là cảm giác căng tức và khó duỗi thẳng chân.

Cảm giác "kẹt" hoặc "khóa" khớp

Người bệnh có thể cảm thấy khớp gối bị mắc kẹt, không thể gập hoặc duỗi hoàn toàn. Đây là dấu hiệu khá đặc trưng, xảy ra khi mảnh sụn bị rách kẹt trong khớp.

Tiếng lạo xạo khi cử động

Một số trường hợp nghe thấy tiếng "lách cách" hoặc "lục cục" trong khớp khi di chuyển. Điều này cho thấy bề mặt khớp không còn trơn tru như bình thường.

Khớp gối yếu, dễ khuỵu

Sụn chêm bị tổn thương làm giảm độ ổn định của khớp, khiến người bệnh có cảm giác "lỏng gối", dễ bị khuỵu khi đứng hoặc đi lại.

Hạn chế vận động

Người bệnh gặp khó khăn khi thực hiện các hoạt động hằng ngày như đi lại, leo cầu thang, ngồi xổm hoặc đứng lâu.

Đáng chú ý, ở một số trường hợp thoái hóa, các triệu chứng có thể diễn tiến chậm và không rõ ràng, dễ bị nhầm lẫn với đau khớp thông thường.

Rách sụn chêm không chỉ gây đau và khó chịu trước mắt mà còn có thể dẫn đến nhiều biến chứng lâu dài nếu không được điều trị đúng cách:

Tăng nguy cơ thoái hóa khớp gối do sụn bị bào mòn;

Mất ổn định khớp, dễ trật hoặc chấn thương tái phát;

Tổn thương kèm theo dây chằng hoặc các cấu trúc khác trong khớp;

Giảm khả năng vận động, ảnh hưởng đến sinh hoạt và công việc.

Vì vậy, việc phát hiện sớm và can thiệp kịp thời đóng vai trò rất quan trọng.

Điều trị và phục hồi rách sụn chêm

Tùy theo mức độ rách, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Điều trị bảo tồn: Áp dụng với các trường hợp nhẹ, bao gồm nghỉ ngơi, chườm lạnh, dùng thuốc giảm đau, kháng viêm và tập vật lý trị liệu.

Phẫu thuật nội soi: Được chỉ định khi rách lớn, gây kẹt khớp hoặc không đáp ứng điều trị bảo tồn. Phương pháp này giúp khâu hoặc cắt phần sụn bị rách, ít xâm lấn và thời gian hồi phục nhanh.

Sau điều trị, việc tập phục hồi chức năng đóng vai trò quan trọng giúp người bệnh lấy lại sức mạnh cơ và độ linh hoạt của khớp.

Chủ động phòng ngừa rách sụn chêm

Rách sụn chêm là tổn thương có thể điều trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm. Tuy nhiên, nhiều người thường bỏ qua các dấu hiệu ban đầu, chỉ đi khám khi tình trạng đã trở nên nghiêm trọng.

Bất kỳ cơn đau khớp gối kéo dài nào cũng cần được theo dõi và đánh giá đúng mức. Chủ động thăm khám sớm không chỉ giúp chẩn đoán chính xác mà còn mở ra cơ hội điều trị hiệu quả, bảo tồn chức năng khớp và duy trì chất lượng cuộc sống lâu dài.

Để bảo vệ khớp gối, các chuyên gia khuyến cáo:

Khởi động kỹ trước khi vận động;

Tập luyện đúng kỹ thuật, tránh xoay gối đột ngột;

Duy trì cân nặng hợp lý;

Tăng cường sức mạnh cơ đùi và cơ quanh khớp;

Hạn chế ngồi xổm, mang vác nặng sai tư thế.

Người dân nên đến cơ sở y tế để được thăm khám khi có các dấu hiệu như:

Đau khớp gối kéo dài không cải thiện; Sưng, tràn dịch khớp sau chấn thương; Khớp gối bị kẹt hoặc không thể duỗi thẳng; Cảm giác lỏng gối, dễ khuỵu.

BS. Lan Anh