Dấu ấn đầu tiên của tân CEO Apple

John Ternus sẽ đảm nhận vị trí CEO Apple thay Tim Cook vào tháng 9. Theo nhà phân tích Mark Gurman từ Bloomberg, tập trung vào thiết kế có thể trở thành dấu ấn đầu tiên của ông trên cương vị mới, đặc biệt khi bộ phận này đang mất phương hướng.

Dưới thời CEO Steve Jobs và Giám đốc Thiết kế Jony Ive, studio thiết kế công nghiệp là linh hồn của công ty, nơi khởi nguồn các sản phẩm biểu tượng như iMac, iPod, iPhone và iPad đời đầu.

"Các kỹ sư, lãnh đạo vận hành, chuyên viên marketing và giám đốc đều đến đây để tìm cảm hứng, xem thiết kế và cùng nhau xây dựng sản phẩm ăn khách tiếp theo của Apple.

Nhân sự thiết kế thuộc nhóm ảnh hưởng nhất đến công ty. Phần lớn bộ phận khác tại Apple tuân theo tầm nhìn của họ. Thiết kế sản phẩm là trọng tâm mọi thứ", Gurman chia sẻ.

Thời kỳ hoàng kim trôi qua

Ngày nay, tình hình đã thay đổi. Thiết kế công nghiệp không còn giữ vị trí chủ chốt trong ban điều hành cấp cao tại Apple, đồng thời mất đi vai trò cầu nối giữa các bộ phận.

"Thay vì định hình sản phẩm và tạo nên thiết kế mang tính biểu tượng, studio giờ chỉ là nơi các bộ phận nhận tài liệu, chẳng hạn như bản vẽ, nguyên mẫu, vật liệu hay lựa chọn màu sắc, rồi rời đi", cây viết từ Bloomberg cho biết.

Tình trạng xảy ra từ khoảng 10 năm trước, khi Ive rút khỏi vai trò quản lý thường xuyên. Thời điểm đó, Apple Watch vừa ra mắt thị trường. Đây là sản phẩm mới đầu tiên của công ty dưới thời CEO Tim Cook.

Năm 2015, Apple thăng chức Ive lên giám đốc thiết kế. Điều này khởi đầu quá trình thay đổi cấu trúc vốn tạo nên thành công cho Táo khuyết. Đến 2019, Ive rời Apple để thành lập LoveFrom, công ty thiết kế đang hợp tác với một số khách hàng, trong đó có OpenAI.

iPhone 17 Pro. Ảnh: Bloomberg.

Sau khi Ive nghỉ việc, mảng thiết kế tại Apple vẫn duy trì ổn định. Ông tiếp tục làm cố vấn đến năm 2022, bao gồm dự án xe tự lái (sau đó bị hủy bỏ). Lúc ấy, phần lớn nhân sự cũ vẫn làm việc. Evans Hankey tiếp quản vị trí lãnh đạo nhóm thiết kế công nghiệp sau nhiều năm quản lý studio.

Tuy vậy, vị thế của Hankey và Ive rất khác. Bà không có ghế trong ban điều hành như lãnh đạo kỹ thuật phần cứng, kỹ thuật phần mềm hay marketing. Điều đó cho thấy sức nặng của bộ phận thiết kế đã suy giảm.

Thay vào đó, Hankey báo cáo công việc trực tiếp cho Giám đốc Vận hành Jeff Williams (hiện đã nghỉ hưu). Dù không có kinh nghiệm về thiết kế, Williams vẫn hoàn thành tốt công việc. Ông cũng dẫn dắt quá trình thiết kế Apple Watch, trở thành cộng sự tin cậy nhất của Cook.

"Với cấu trúc đó, Apple đã thay thế một trong những nhà thiết kế có ảnh hưởng nhất bằng giám đốc chuỗi cung ứng hàng đầu.

Quyết định ấy nói lên nhiều điều về sự thay đổi trong ưu tiên của Apple dưới thời Cook. Kể cả trước đó, việc ưu tiên vận hành và tài chính thay vì thiết kế khiến Ive khó chịu, góp phần lớn dẫn đến quyết định rời công ty", Gurman tiết lộ.

Khủng hoảng kéo dài

Quyết định bổ nhiệm Hankey khiến Williams và Cook bị chỉ trích, bởi bà được đào tạo cho vai trò kỹ sư, không phải nhà thiết kế.

Nội bộ Apple cho rằng sự thân thiết giữa Hankey và Ive khiến ông vẫn có thể can thiệp vào công ty. Tuy được yêu cầu thay đổi, Williams bị cho là "sợ hãi" với việc xáo trộn mọi thứ, và ngần ngại khi ra quyết định.

Sau khi hợp đồng tư vấn của Ive với Apple kết thúc, Hankey cũng rời công ty. Đây là khởi đầu cho sự hỗn loạn thực sự, khi gần như tất cả nhân viên từ thời Ive chuyển sang LoveFrom, thành lập công ty thiết kế riêng hoặc nghỉ hưu.

Bản thân Hankey cùng Ive thành lập một startup về AI, sau đó được OpenAI mua lại với giá 6,5 tỷ USD.

Sau khi Hankey rời Apple, Williams được giao nhiệm vụ ngăn chặn chảy máu nhân sự. Thay vì tìm lãnh đạo mới, ông trực tiếp điều hành đội ngũ thiết kế.

Tim Cook (trái) và Jony Ive. Ảnh: Reuters.

Theo Bloomberg, Williams lo ngại việc bổ nhiệm nhân viên cấp dưới, hoặc tuyển người từ bên ngoài, có thể khiến làn sóng nghỉ việc nghiêm trọng hơn. Trên thực tế, tình hình không thay đổi, thậm chí còn diễn ra nhanh hơn.

Thời điểm đó, bộ phận thiết kế rơi vào khủng hoảng toàn diện. Khi Williams chuẩn bị nghỉ hưu vào năm 2025, Apple đối mặt bài toán nhân sự bế tắc cho mảng thiết kế.

Richard Howarth là nhà thiết kế kỳ cựu duy nhất sót lại. Tuy nhiên, ông lại chọn làm việc từ xa tại Chicago, chỉ bay đến California khi cần thiết. Trước đó, chính Howarth từng điều hành bộ phận giai đoạn 2015-2017, nhưng bị cấp dưới phản đối.

Williams quyết định chọn Molly Anderson, vấn đề là bà chưa từng có kinh nghiệm quản lý, kể cả với nhóm nhỏ. Theo Gurman, đây là lựa chọn mang tính phòng thủ bởi Apple ưu tiên sự ổn định thay vì tìm lãnh đạo giỏi nhất thế giới.

Hướng đến tương lai

Không giống những bộ phận khác, mảng thiết kế tại Apple thiếu đi nhân sự kế nhiệm. Tình hình tệ hơn vào năm ngoái khi Alan Dye, trưởng bộ phận thiết kế giao diện người dùng, rời Apple để gia nhập Meta. Vị trí trên hiện thuộc về Steve Lemay, dù vẫn còn câu hỏi về năng lực lãnh đạo của ông.

Việc thiếu hụt nhân sự chất lượng để lại hậu quả rõ rệt. Tuy vẫn cập nhật sản phẩm đều đặn, tốc độ đổi mới về tính năng và thiết kế đang chậm lại. Cho đến năm ngoái, kiểu dáng của iPhone hầu như giống hệt nửa thập kỷ trước.

Dù Anderson được đánh giá cao trong vai trò thiết kế, một số nhân viên cho rằng bà không có khả năng dẫn dắt những thay đổi lớn.

Một số dòng sản phẩm khác như Apple Watch, AirPods và Mac, về cơ bản giữ nguyên thiết kế chung trong khoảng 10 năm qua, chỉ có vài ngoại lệ như Apple Watch Ultra hay MacBook Neo. Theo Gurman, việc duy trì thiết kế lâu như vậy gần như không thể xảy ra dưới thời Jobs và Ive.

Nhà hát Steve Jobs tại trụ sở Apple. Ảnh: Bloomberg.

Tất nhiên, sự thay đổi có thể đến vào tháng 9 khi John Ternus giữ vị trí CEO Apple. Theo Gurman, Ternus cần đưa sản phẩm Apple hấp dẫn hơn. Thay vì chú trọng vào vận hành hay tài chính, ông có thể ưu tiên các khía cạnh kỹ thuật, thiết kế và đổi mới.

"Sự thay đổi sẽ bắt đầu bằng việc tìm kiếm lãnh đạo có khả năng vực dậy studio thiết kế. Người đó cần một vị trí thực sự trong ban điều hành, được trao quyền xây dựng lại tổ chức, kết nối các bộ phận khác và mang đến những thiết kế đột phá, khôi phục lại uy tín đã mất.

Tìm người phù hợp với văn hóa công ty không dễ, nhưng đừng biện hộ lý do ấy để tránh tuyển người giỏi nhất", cây viết từ Bloomberg nhấn mạnh.

Trong một cuộc họp gần đây với nhân viên, Ternus khẳng định công ty "sẽ tiếp tục tập trung vào thiết kế", bởi đó là phần cốt lõi của Apple.

"Apple đã mang đến những thiết kế tuyệt vời hơn bất cứ công ty nào trong lịch sử. Các sản phẩm đẹp nhất mà hầu hết khách hàng sở hữu đến từ Apple. Chúng tôi sẽ đảm bảo điều đó vẫn tiếp tục", tân CEO Apple nhấn mạnh.

Phúc Thịnh