'Đất hiếm Mỹ đang được bán cho các nước châu Á'

Đất hiếm Mỹ được sản xuất bởi các công ty do Chính phủ Mỹ hậu thuẫn đang chảy sang châu Á, do nhu cầu ở Mỹ chưa thực sự phát triển dù chính quyền Tổng thống Donald Trump đã nỗ lực phát triển một chuỗi cung ứng quốc gia về đất hiếm...

Ảnh minh họa - Ảnh: Bloomberg.

Theo tờ báo Financial Times, các sản phẩm đất hiếm do các công ty được Washington bơm vốn như MP Materials, Energy Fuels và Phoenix Tailings sản xuất đang được bán cho các công ty ở Nhật Bản và Hàn Quốc.

Trong nhiệm kỳ cầm quyền thứ hai, ông Trump đã có nhiều chính sách thúc đẩy phát triển chuỗi cung ứng đất hiếm ở Mỹ, nhưng nhu cầu trong nước vẫn chưa đủ lớn để tiêu thụ hết sản phẩm. Thực tế này dẫn đến việc các công ty Mỹ phải tìm kiếm thị trường tiêu thụ ở nước ngoài, nơi quy mô sản xuất nam châm vẫn lớn hơn nhiều so với ở Mỹ.

Một trong những lý do khiến Mỹ phải xuất khẩu đất hiếm sang châu Á là do Trung Quốc đã thắt chặt nguồn cung cấp đất hiếm và khoáng sản quan trọng, gây lo ngại về an ninh quốc gia ở Mỹ và các nước phương Tây khác. Đất hiếm là thành phần không thể thiếu trong công nghệ thế kỷ 21, từ hệ thống dẫn đường vũ khí đến pin xe điện.

Ông Nick Myers, CEO của Phoenix Tailings, cho biết khách hàng Nhật Bản đang "khao khát" các kim loại đất hiếm mà công ty sản xuất, đặc biệt là sau khi Trung Quốc cắt giảm mạnh xuất khẩu các mặt hàng này trong năm nay. Ông cho biết khách hàng của startup đất hiếm này hiện “chủ yếu ở Hàn Quốc và Nhật Bản”. “Trừ phi nhu cầu của Mỹ tăng nhanh, tôi sẽ bán hết cho họ. Các công ty đó mua rất nhanh”, ông nói.

Phoenix Tailings, được hỗ trợ bởi một quỹ đầu tư mạo hiểm do Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) tài trợ, đang mở rộng sản xuất nhưng vẫn chưa phải là nhà sản xuất lớn và không công bố số liệu bán hàng.

Một loạt công ty Mỹ đã lên kế hoạch khai quặng đất hiếm và sản xuất nam châm trong nước, nhưng ngành công nghiệp này cần thời gian để phát triển - theo giới chuyên gia. “Hiện nay, có hai quốc gia sản xuất nam châm đất hiếm ở quy mô lớn, gồm nước đi đầu là Nhật Bản và Trung Quốc”, ông Thomas Kruemmer, tác giả blog đất hiếm Rare Earth Observer, cho biết.

MP Materials, công ty sản xuất đất hiếm hàng đầu của Mỹ, đã ký thỏa thuận với Sumitomo Corporation of Americas để phân phối sản phẩm cho khách hàng Nhật Bản. Một phần sản phẩm của MP Materials cũng được cung cấp cho một công ty công nghệ và công nghiệp Mỹ không được nêu tên, theo thỏa thuận ký kết vào quý đầu tiên của năm 2026.

Năm ngoái, phần lớn doanh thu của MP đến từ việc bán nguyên liệu khai thác cho công ty Shenghe Resources của Trung Quốc. Tuy nhiên, MP đã ngừng bán cho Shenghe như một phần của thỏa thuận với chính phủ Mỹ. MP cũng có kế hoạch sản xuất nam châm đất hiếm ở quy mô lớn, và theo đó, công ty sẽ tiêu thụ phần lớn lượng đất hiếm mà họ sản xuất được.

MP Materials đã ký kết các thỏa thuận với General Motors và Apple để cung cấp nam châm cho hai tập đoàn này. Hồi tháng 5, công ty cho biết họ dự kiến sẽ bắt đầu giao hàng nam châm hoàn thiện cho GM trong năm nay.

Energy Fuels, công ty đã nhận được 725 triệu USD tài trợ có điều kiện từ Chính phủ Mỹ vào tháng 6 vừa qua, cũng có kế hoạch mở rộng sản xuất đất hiếm và nhắm đến thị trường châu Á.

Ông Ross Bhappu, CEO của Energy Fuels, cho biết công ty sẽ sớm có những lô hàng đất hiếm xuất khẩu sang Hàn Quốc. Năm ngoái, một nhà sản xuất lớn của Hàn Quốc đã chế tạo một lượng nhỏ nam châm từ đất hiếm do Energy Fuels cung cấp.

Energy Fuels hiện đang trong quá trình mua lại Australian Strategic Materials, sở hữu một nhà máy sản xuất kim loại đất hiếm ở Hàn Quốc. Công ty cũng đã công bố một thỏa thuận trị giá 1,9 tỷ USD để mua lại nhà sản xuất nam châm Đức Vacuumschmelze (VAC) vào tháng 6. Theo ông Bhappu, thỏa thuận này sẽ dẫn đến việc nhiều sản phẩm đất hiếm của Energy Fuels được cung ứng cho hoạt động của VAC tại Mỹ.

Trung Quốc hiện là nhà sản xuất lớn nhất thế giới về nam châm neodymium sắt boron, loại nam châm đất hiếm được sử dụng rộng rãi. Ngoài Trung Quốc, Nhật Bản sản xuất từ 10.000 đến 15.000 tấn nam châm này mỗi năm, trong khi Hàn Quốc sản xuất từ 2.000 đến 3.000 tấn hàng năm và Mỹ sản xuất 1.000 tấn hoặc ít hơn - theo ông John Ormerod, một chuyên gia tư vấn đất hiếm tại JOC LLC. Nam châm này cũng được sản xuất ở châu Âu nhưng với khối lượng không đáng kể.

Phoenix Tailings, công ty đã nhận được 500 triệu USD tài trợ có điều kiện từ Washington vào tháng 6 vừa qua, cho biết nguồn tài trợ của Chính phủ Mỹ sẽ giúp họ mở rộng sản xuất các sản phẩm đất hiếm. Doanh thu gần đây của MP Materials đã được thúc đẩy nhờ số tiền họ nhận được theo thỏa thuận với Chính phủ Mỹ, đảm bảo giá bán tối thiểu cho một số sản phẩm và bù đắp bất kỳ thua lỗ nào nào từ giá bán đất hiếm do bên thứ ba trả.

Điệp Vũ