Đào tạo kiến trúc phải gắn với thực tiễn phát triển đô thị

Để tìm hiểu thông tin về công tác đào tạo này, Báo Xây dựng có cuộc trao đổi với PGS.TS.KTS Phạm Trọng Thuật, Hiệu trưởng Trường Đại học Kiến trúc TP.HCM về định hướng tuyển sinh và đổi mới đào tạo trong năm học 2026 - 2027.

PGS.TS.KTS Phạm Trọng Thuật, Hiệu trưởng Trường Đại học Kiến trúc TP.HCM.

Năm 2026 - 2027, Trường Đại học Kiến trúc TP.HCM dự kiến có những thay đổi gì trong phương án tuyển sinh, chỉ tiêu hoặc tổ hợp xét tuyển so với các năm trước, thưa ông?

PGS.TS.KTS Phạm Trọng Thuật: Trong năm học 2026 - 2027, về cơ bản trường Đại học Kiến trúc TP.HCM tiếp tục giữ ổn định phương thức cũng như quy mô tuyển sinh như những năm gần đây.

Nhà trường tiếp tục áp dụng các phương thức tuyển sinh phù hợp với đặc thù đào tạo của các ngành kiến trúc, quy hoạch, xây dựng và mỹ thuật, trong đó các ngành thiết kế vẫn duy trì việc xét tuyển kết hợp giữa kết quả kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông với các môn năng khiếu.

Điểm điều chỉnh chủ yếu trong mùa tuyển sinh năm nay nằm ở cơ cấu chỉ tiêu đào tạo. Nhà trường dự kiến tăng tỷ trọng chỉ tiêu đối với một số chương trình đào tạo theo định hướng quốc tế, đồng thời từng bước triển khai thêm một số chương trình liên kết đào tạo quốc tế với các trường đại học đối tác.

Định hướng này nhằm tạo điều kiện để sinh viên được tiếp cận với các chuẩn mực đào tạo và môi trường học thuật quốc tế, đồng thời nâng cao năng lực hội nhập của nguồn nhân lực trong lĩnh vực kiến trúc, quy hoạch và xây dựng.

Trong bối cảnh nhiều địa phương, đặc biệt là TP.HCM đang đẩy mạnh phát triển hạ tầng và chỉnh trang đô thị, ông đánh giá nhu cầu nhân lực trong các lĩnh vực kiến trúc, quy hoạch và xây dựng hiện nay ra sao? Công tác đào tạo của trường Đại học Kiến trúc TP.HCM điều chỉnh ra sao để đáp ứng nhu cầu này?

PGS.TS.KTS Phạm Trọng Thuật: Nhu cầu nhân lực trong lĩnh vực kiến trúc, quy hoạch và xây dựng hiện nay là rất lớn, đặc biệt tại các đô thị đang phát triển mạnh như TP.HCM và các tỉnh trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Các chương trình phát triển hạ tầng giao thông, chỉnh trang đô thị, xây dựng nhà ở, phát triển các khu đô thị mới cũng như yêu cầu nâng cao chất lượng môi trường sống đang đặt ra nhu cầu ngày càng cao đối với đội ngũ kiến trúc sư, kỹ sư và nhà quy hoạch có trình độ chuyên môn vững vàng.

Trong bối cảnh đó, Trường Đại học Kiến trúc TP.HCM xác định nhiệm vụ quan trọng của mình là đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ trực tiếp cho sự phát triển của ngành xây dựng và quá trình đô thị hóa của khu vực phía Nam.

Trường Đại học Kiến trúc TP.HCM đã trải qua 1/2 thế kỷ, đào tạo hàng ngàn kiến trúc sư cung cấp nhân lực cho ngành xây dựng cả nước.

Một đặc điểm của nhà trường là các ngành đào tạo được tổ chức trong cùng hệ sinh thái của lĩnh vực kiến trúc, xây dựng và mỹ thuật.

Sinh viên có cơ hội tiếp cận cách tiếp cận liên ngành từ thiết kế kiến trúc, quy hoạch đô thị, kỹ thuật hạ tầng, xây dựng công trình đến mỹ thuật và thiết kế không gian. Điều này giúp người học có cái nhìn tổng thể về quá trình hình thành và phát triển của không gian đô thị.

Thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp phản ánh sinh viên ngành kiến trúc, xây dựng khi ra trường vẫn cần thời gian đào tạo lại. Nhà trường nhìn nhận vấn đề này như thế nào và có giải pháp gì để rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và thực tiễn nghề nghiệp?

PGS.TS.KTS Phạm Trọng Thuật: Trong các ngành nghề chuyên môn cao như kiến trúc và xây dựng, việc sinh viên cần một giai đoạn làm quen với môi trường nghề nghiệp sau khi tốt nghiệp là điều khá phổ biến trên thế giới. Tuy nhiên, mục tiêu của các cơ sở đào tạo là phải rút ngắn tối đa khoảng cách giữa đào tạo trong nhà trường và yêu cầu của thực tiễn.

Trong những năm gần đây, Đại học Kiến trúc TP.HCM đặc biệt chú trọng việc tăng cường kết nối với các doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực tư vấn thiết kế, thi công xây dựng và phát triển dự án.

Thông qua các chương trình hợp tác với doanh nghiệp, sinh viên có cơ hội thực tập tại các văn phòng thiết kế, tham gia các dự án thực tế hoặc tiếp cận môi trường công trường xây dựng.

Nhiều đồ án môn học và đồ án tốt nghiệp của sinh viên cũng được xây dựng trên các bài toán thực tiễn của doanh nghiệp hoặc của địa phương. Điều này giúp sinh viên hiểu rõ hơn về quy trình thiết kế và thi công, đồng thời nâng cao khả năng làm việc ngay sau khi tốt nghiệp.

Trong xu thế chuyển đổi số của ngành Xây dựng, đặc biệt là ứng dụng BIM, AI và các công cụ thiết kế số, chương trình đào tạo của nhà trường đang thay đổi ra sao để sinh viên có thể thích ứng với môi trường nghề nghiệp mới?

PGS.TS.KTS Phạm Trọng Thuật: Chuyển đổi số đang tạo ra những thay đổi sâu sắc trong ngành Xây dựng, đặc biệt thông qua các công nghệ như BIM, các nền tảng thiết kế số, mô phỏng công trình và gần đây là trí tuệ nhân tạo trong thiết kế.

Nhà trường đã từng bước đưa các công cụ thiết kế số và mô hình hóa công trình vào chương trình đào tạo. Sinh viên được tiếp cận với các phần mềm thiết kế và mô phỏng ngay từ những năm học đầu, đồng thời được làm quen với các phương pháp làm việc theo mô hình BIM đang được áp dụng rộng rãi trong các dự án xây dựng hiện nay.

Tuy nhiên, bên cạnh yếu tố công nghệ, nhà trường vẫn chú trọng phát triển tư duy thiết kế, khả năng sáng tạo và năng lực phân tích không gian của sinh viên. Đây là những nền tảng quan trọng để người làm nghề có thể thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ.

Nhiều chuyên gia cho rằng đào tạo kiến trúc hiện nay cần chú trọng hơn đến các vấn đề như phát triển đô thị bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu và bảo tồn di sản. Quan điểm của nhà trường về việc tích hợp các nội dung này vào chương trình đào tạo như thế nào?

PGS.TS.KTS Phạm Trọng Thuật: Các vấn đề như phát triển bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu và bảo tồn di sản đang trở thành những nội dung rất quan trọng trong đào tạo kiến trúc và quy hoạch.

Trường Đại học Kiến trúc TP.HCM chú trọng đưa các nội dung này vào chương trình đào tạo thông qua các học phần về kiến trúc sinh thái, quy hoạch bền vững, thiết kế thích ứng khí hậu và bảo tồn di sản kiến trúc.

Bên cạnh các giờ học trên lớp, sinh viên còn được tham gia các đợt khảo sát điền dã và nghiên cứu thực địa tại nhiều địa phương.

Thông qua các hoạt động này, sinh viên có cơ hội quan sát trực tiếp các vấn đề thực tiễn của địa phương và đề xuất các giải pháp thiết kế phù hợp với điều kiện tự nhiên, văn hóa và xã hội của từng khu vực. Đây là cách tiếp cận giúp đào tạo gắn với thực tiễn phát triển đô thị của đất nước.

Để xây dựng TP.HCM thành siêu đô thị xứng tầm, đòi hỏi nhân lực ngành Xây dựng phải được đào tạo bài bản, có tâm, có tầm và có trách nhiệm với xã hội.

Đối với mùa tuyển sinh 2026 - 2027, nhà trường gửi thông điệp gì đến các thí sinh lựa chọn ngành kiến trúc, quy hoạch và thiết kế đô thị, bởi đây là những lĩnh vực vừa đòi hỏi sáng tạo vừa có trách nhiệm lớn đối với diện mạo đô thị?

PGS.TS.KTS Phạm Trọng Thuật: Kiến trúc, quy hoạch và thiết kế đô thị là những ngành nghề đòi hỏi sự kết hợp giữa tư duy khoa học, khả năng sáng tạo và trách nhiệm đối với xã hội. Những người làm nghề không chỉ thiết kế công trình mà còn góp phần định hình không gian sống và diện mạo của các đô thị.

Trường Đại học Kiến trúc TP.HCM mong muốn chào đón những thí sinh có đam mê sáng tạo, có tư duy độc lập và mong muốn đóng góp cho sự phát triển của các đô thị Việt Nam. Với truyền thống đào tạo lâu năm và đội ngũ giảng viên có kinh nghiệm, nhà trường tiếp tục khẳng định vai trò là một trong những cơ sở đào tạo kiến trúc và xây dựng hàng đầu tại khu vực phía Nam.

Trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển đô thị mạnh mẽ, nhu cầu đối với đội ngũ kiến trúc sư, kỹ sư và nhà quy hoạch có chất lượng cao sẽ ngày càng lớn. Đây cũng là cơ hội để những người trẻ lựa chọn con đường nghề nghiệp sáng tạo và có nhiều đóng góp cho xã hội.

Trân trọng cảm ơn ông!

Cao Cường