Đào tạo cán bộ đàm phán kế cận đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế

Trong dòng chảy mạnh mẽ của hội nhập kinh tế quốc tế, mỗi hiệp định thương mại tự do được ký kết không chỉ mở ra những cơ hội phát triển mới, mà còn đặt ra những yêu cầu ngày càng cao về năng lực, bản lĩnh và tầm nhìn của đội ngũ cán bộ làm công tác đàm phán. Đằng sau những văn kiện tưởng chừng khô khan ấy là những cuộc trao đổi căng thẳng, những lập luận sắc bén và cả những quyết định mang tính chiến lược, có thể ảnh hưởng lâu dài đến nền kinh tế và lợi ích quốc gia.

Trong hành trình đó, đội ngũ đảng viên trẻ của Vụ Chính sách Thương mại Đa biên - Bộ Công Thương Việt Nam đang dần khẳng định vai trò không chỉ là lực lượng kế cận, mà còn là những nhân tố trực tiếp góp phần tạo nên thành công của các vòng đàm phán. Họ mang theo nhiệt huyết, tinh thần học hỏi và khát vọng cống hiến, nhưng đồng thời cũng đối diện với không ít áp lực và thách thức trong một môi trường đòi hỏi chuẩn mực rất cao.

Phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với ông Ngô Chung Khanh - Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách Thương mại Đa biên - Bộ Công Thương để tìm hiểu rõ hơn về nội dung này.

Ông Ngô Chung Khanh - Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách Thương mại Đa biên - Bộ Công Thương trong cuộc trò chuyện cùng phóng viên Báo Công Thương. Ảnh: Quỳnh Trang

Đào tạo đội ngũ kế cận từ nền tảng kỹ năng toàn diện

- Thưa ông Ngô Chung Khanh, từ góc nhìn quản lý và trực tiếp theo dõi các đoàn đàm phán, ông đánh giá như thế nào về sự trưởng thành của đội ngũ đảng viên trẻ trong Vụ, không chỉ ở năng lực chuyên môn mà còn ở tinh thần chủ động và trách nhiệm? Có câu chuyện cụ thể nào khiến ông thực sự ấn tượng về họ - thế hệ trẻ của Vụ sau các vòng đàm phán?

Ông Ngô Chung Khanh:

Hiện nay, yêu cầu đối với cán bộ là toàn diện, không chỉ dừng lại ở chuyên môn mà còn bao gồm kỹ năng mềm, kỹ năng giao tiếp, xây dựng quan hệ và kỹ năng đàm phán. Trong bối cảnh công việc ngày càng phức tạp, những yếu tố này trở nên đặc biệt quan trọng.

Về chủ trương, lãnh đạo lĩnh vực đa biên luôn xác định cần có chiến lược đào tạo bài bản nhằm xây dựng đội ngũ kế cận đủ năng lực tiếp nối công việc của các thế hệ đi trước. Theo kinh nghiệm thực tiễn, trước hết cán bộ phải được tuyển chọn kỹ lưỡng để bảo đảm chất lượng đầu vào. Sau đó là quá trình đào tạo toàn diện, không chỉ lý thuyết mà còn thông qua các khóa tập huấn trong nước và quốc tế.

Quan trọng hơn cả là được rèn luyện trong thực tiễn. Dù được đào tạo tốt đến đâu, khi bước vào công việc thực tế vẫn có những khác biệt. Ban đầu có thể còn bỡ ngỡ, nhưng các cán bộ trẻ thích nghi nhanh, thể hiện tinh thần cầu thị và khả năng tiếp thu tốt.

Khi có đội ngũ trẻ nhiệt huyết và có năng lực, thời gian xây dựng lực lượng cán bộ đàm phán chất lượng cao sẽ được rút ngắn. Đây là yếu tố rất quan trọng trong bối cảnh số lượng FTA ngày càng nhiều, yêu cầu mở rộng quan hệ kinh tế quốc tế ngày càng lớn.

Mỗi cán bộ đều có thế mạnh riêng, có người giỏi về thuế, có người mạnh về dịch vụ, có người có khả năng tổng hợp tốt hoặc xây dựng quan hệ hiệu quả. Tuy nhiên, mục tiêu chung là hướng tới đội ngũ đạt chuẩn quốc tế. Chúng tôi cũng khuyến khích cán bộ học hỏi kinh nghiệm từ các đối tác, như mô hình đào tạo và sử dụng cán bộ trẻ của Singapore.

Một nguyên tắc xuyên suốt là không hài lòng với kết quả đạt được. Hoàn thành tốt công việc chỉ là bước khởi đầu, cần tiếp tục phấn đấu để đáp ứng những yêu cầu cao hơn trong tương lai.

“Thực chiến” chính là môi trường rèn luyện nhanh nhất cho cán bộ trẻ

Theo Phó Vụ trưởng Ngô Chung Khanh: Trong quá trình làm, những điểm chưa đúng để điều chỉnh, từ đó nâng cao năng lực của mỗi người. Đây là tư duy đào tạo rất quan trọng. Ảnh: Báo Công Thương

- Hiện nay, các cán bộ trẻ đang tham gia vào những khâu nào trong tiến trình đàm phán, từ chuẩn bị nội dung, phân tích kỹ thuật đến tham gia trực tiếp tại bàn đàm phán? Đồng thời, đâu là những “vùng khó” mà họ vẫn cần thêm thời gian và trải nghiệm để có thể đảm nhận vai trò chủ chốt?

Ông Ngô Chung Khanh: Việc phân công nhiệm vụ phụ thuộc vào năng lực, kinh nghiệm của từng cán bộ, nhưng nguyên tắc chung là tạo điều kiện để các bạn tham gia toàn bộ quy trình. Từ thu thập, tổng hợp số liệu đến xây dựng nội dung, soạn thảo báo cáo và tham gia các văn bản quan trọng.

Ngay cả các tài liệu trình Thủ tướng Chính phủ hoặc cấp cao hơn, cán bộ trẻ cũng được tạo điều kiện tham gia ở từng khâu với sự hướng dẫn cụ thể. Tuy nhiên, những văn bản có yêu cầu cao về tổng hợp, xử lý thông tin và kinh nghiệm thực tiễn vẫn cần thời gian tích lũy.

Quan điểm của chúng tôi là trong quá trình làm việc, cán bộ trẻ có thể mắc sai sót, nhưng chính việc sửa sai sẽ giúp nâng cao năng lực. Đây là phương pháp đào tạo hiệu quả.

Đối với các nhiệm vụ đặc biệt quan trọng hoặc khẩn cấp, thường do lãnh đạo hoặc cán bộ giàu kinh nghiệm trực tiếp xử lý. Tuy nhiên, về tổng thể, các cán bộ trẻ vẫn được tạo điều kiện tối đa để tiếp cận công việc.

Trong thời gian tới, tôi kỳ vọng sẽ có thêm nhiều cán bộ trẻ đủ năng lực đảm nhận các nhiệm vụ phức tạp hơn, qua đó hình thành đội ngũ kế cận vững vàng cho Bộ Công Thương.

Giao việc theo năng lực, tạo điều kiện tham gia toàn bộ quy trình

- Trong quá trình xử lý các điều khoản phức tạp, đặc biệt là những nội dung có tính kỹ thuật cao hoặc liên quan đến lợi ích đa chiều, ông nhận thấy cán bộ trẻ còn thiếu hụt kỹ năng nào rõ nét nhất? Những hạn chế đó đã từng bộc lộ trong các tình huống cụ thể ra sao?

Ông Ngô Chung Khanh: Theo tôi, điểm cần nâng cao rõ nhất là năng lực phân tích và tổng hợp. Một báo cáo tầm quốc gia đòi hỏi nhiều nguồn thông tin khác nhau, vì vậy cán bộ cần đọc nhiều, tích lũy kiến thức và chủ động kết nối các nguồn dữ liệu trong và ngoài nước.

Có thể hình dung như chế biến một món ăn: nguyên liệu có sẵn nhưng cần biết cách kết hợp phù hợp với từng đối tượng. Mỗi cơ quan, mỗi đối tác có cách tiếp cận khác nhau, nên không thể áp dụng một phương thức trình bày chung cho tất cả.

Bên cạnh đó, môi trường làm việc cũng rất đa dạng. Đàm phán song phương khác với đa phương, vai trò thành viên khác với vai trò chủ trì. Khi Việt Nam đảm nhiệm vai trò Chủ tịch CPTPP 2026, yêu cầu công việc tăng lên đáng kể, không chỉ chuẩn bị nội dung cho Việt Nam mà còn phải điều phối để đạt được kết quả chung.

Chính môi trường áp lực cao lại là cơ hội để cán bộ trẻ trưởng thành nhanh. Những trải nghiệm thực tế, đặc biệt trong các lĩnh vực mới như kinh tế số, môi trường hay phát triển bền vững, sẽ giúp nâng cao năng lực toàn diện.

Linh hoạt trong đàm phán quốc tế: từ song phương đến vai trò điều phối

Việt Nam ngày càng thể hiện sự tự tin và chủ động hơn trong hội nhập khu vực và quốc tế, sẵn sàng tham gia và hợp tác với tất cả các đối tác. Ảnh: Báo Công Thương

- Với những lĩnh vực mới như kinh tế số, phát triển bền vững hay môi trường, theo ông nếu năng lực trong nước chưa theo kịp thì Việt Nam có thể gặp bất lợi ở những điểm nào trong đàm phán? Và điều đó sẽ tác động như thế nào đến doanh nghiệp và nền kinh tế trong dài hạn?

Ông Ngô Chung Khanh: Thực tế, Việt Nam vẫn là quốc gia đang phát triển nên năng lực ở một số lĩnh vực còn hạn chế. Khi tham gia các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, nhiều nội dung chúng ta chưa có quy định hoặc doanh nghiệp chưa đáp ứng được tiêu chuẩn quốc tế.

Trước đây, chúng ta có thể được kéo dài thời gian chuyển đổi 5-7 năm, thậm chí lâu hơn. Nhưng hiện nay, với vị thế của Việt Nam đã nâng lên, các đối tác không còn chấp nhận thời gian quá dài, mà rút ngắn xuống còn khoảng 3 năm hoặc yêu cầu áp dụng ngay.

Điều này tạo áp lực lớn, đặc biệt khi tham gia các hiệp định như CPTPP, EVFTA hay UKVFTA với nhiều cam kết mới về phát triển bền vững, mua sắm chính phủ, doanh nghiệp nhà nước.

Khi nghiên cứu kỹ, chúng ta thấy rằng dù có những khó khăn nhất định, nhưng nếu xác định đây là một định hướng phát triển thì cần chấp nhận và chủ động triển khai. Thực tế cho thấy, sau quá trình thực hiện các hiệp định như CPTPP gần 7 năm và EVFTA gần 6 năm, các cam kết đã mang lại những tác động tích cực.

Những cam kết này góp phần thúc đẩy thể chế của chúng ta ngày càng minh bạch hơn, rõ ràng hơn, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp trong hoạt động đầu tư, kinh doanh. Điều này cũng rất phù hợp với định hướng phát triển của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là trong bối cảnh chuyển đổi sang mô hình phát triển dựa trên nền tảng số và phát triển bền vững.

Tất nhiên, trong quá trình đó vẫn sẽ có những khó khăn, thách thức. Tuy nhiên, Việt Nam ngày càng thể hiện sự tự tin và chủ động hơn trong hội nhập khu vực và quốc tế, sẵn sàng tham gia và hợp tác với tất cả các đối tác.

Đặc biệt, thông qua việc tổ chức thành công các hoạt động trong khuôn khổ vai trò Chủ tịch CPTPP 2026 vừa qua, Việt Nam đang dần tạo ra những tiêu chuẩn mới trong cách thức tổ chức, điều hành và phối hợp. Điều này được các đối tác quốc tế đánh giá cao và để lại nhiều ấn tượng tích cực.

- Ông có thông điệp gì gửi tới thế hệ cán bộ trẻ trong thời gian tới?

Ông Ngô Chung Khanh: Thế hệ đi trước sẽ dần chuyển giao, và các cán bộ trẻ chính là lực lượng kế cận. Vì vậy, trước hết cần tự hào về truyền thống của đơn vị và nhận thức rõ trách nhiệm của mình trong thúc đẩy hội nhập kinh tế quốc tế.

Điều quan trọng là không hài lòng với bản thân, luôn học hỏi, trau dồi kiến thức và chủ động đặt ra thách thức mới. Chỉ khi đó, cán bộ trẻ mới có thể phát triển và từng bước đạt tới tiêu chuẩn quốc tế.

- Trân trọng cảm ơn ông!

Vụ Chính sách Thương mại Đa biên (Bộ Công Thương) là đơn vị nòng cốt trong tham mưu, đàm phán và triển khai các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, góp phần thúc đẩy hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam.Chia sẻ tại cuộc trao đổi, ông Ngô Chung Khanh nhấn mạnh, trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng, việc xây dựng đội ngũ cán bộ có năng lực, bản lĩnh và đạt chuẩn quốc tế là yêu cầu cấp thiết, không chỉ phục vụ công tác đàm phán mà còn góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.

Thanh Thảo