Đào tạo bóng đá trẻ Việt Nam: Phải phù hợp thể trạng và bản sắc thi đấu

U17 Việt Nam tập luyện chuẩn bị cho VCK U17 châu Á 2026

Trong 16 đội dự vòng chung kết U17 châu Á 2026, sắp diễn ra tại Ả Rập Saudi, các cầu thủ trẻ Việt Nam đứng thứ 12 về chiều cao và thứ 11 về cân nặng trung bình. Các chuyên gia hàng đầu nhấn mạnh cần thay đổi tư duy, tránh máy móc áp dụng mô hình ngoại mà phải "Việt Nam hóa" phương pháp rèn luyện.

Tìm phương án đào tạo hợp lý

Bóng đá Việt Nam đang nỗ lực tìm hướng đi bền vững cho thế hệ cầu thủ trẻ. Trong bối cảnh cầu thủ Việt Nam thường có thể hình nhỏ bé hơn so với nhiều nền bóng đá châu Á và thế giới, việc xây dựng chương trình đào tạo phù hợp với thể trạng, phát huy tối đa tố chất kỹ thuật, tốc độ và tinh thần chiến đấu là yếu tố then chốt để tạo nên bản sắc riêng.

Theo quan sát của nhiều nhà chuyên môn, cầu thủ Việt Nam sở hữu sự khéo léo, nhanh nhẹn và khả năng xử lý bóng trong không gian hẹp tốt. Tuy nhiên, thể lực, sức mạnh cơ bắp và khả năng tranh chấp bóng bổng vẫn là điểm yếu cần khắc phục từ giai đoạn cơ bản. Nếu chỉ chạy theo thành tích ngắn hạn hoặc sao chép giáo án châu Âu mà không điều chỉnh, chúng ta dễ "đốt cháy giai đoạn", khiến cầu thủ phát triển không toàn diện.

U17 Việt Nam đứng thứ 12 về chiều cao và thứ 11 về cân nặng trung bình tại Giải U17 châu Á 2026

Chuyên gia Đoàn Minh Xương là người có nhiều năm kinh nghiệm quan sát và góp ý cho bóng đá Việt Nam, luôn nhấn mạnh chú trọng nhu cầu "tư duy đột phá" trong đào tạo trẻ. Ông phân tích: "Phải khắc phục tình trạng không ít trung tâm đào tạo bỏ qua bước rèn luyện, định hướng cầu thủ từ lứa năng khiếu. Việc đốt cháy giai đoạn khiến cầu thủ trẻ không được đầu tư dinh dưỡng hợp lý, dẫn đến thể trạng phát triển chậm, thua thiệt các đồng nghiệp cùng lứa".

Ông Xương cho rằng, cần xây dựng chương trình tập luyện chú trọng thể lực chuyên biệt, dinh dưỡng khoa học và cọ xát quốc tế thường xuyên. "Cầu thủ trẻ Việt Nam hiện này có tố chất phát triển nhiều hơn nữa. Chúng ta phải có chiến lược dài hạn, tái cấu trúc hệ thống đào tạo, ưu tiên bóng đá cộng đồng và học đường để tạo nguồn tuyển chọn rộng lớn" - chuyên gia Đoàn Minh Xương nhận định.

Biến tiềm năng thành ngôi sao

HLV Phạm Minh Đức – người từng thành công với công tác đào tạo trẻ tại Hà Nội, "thầy" của nhiều tài năng như Quang Hải, Văn Hậu – cũng đồng tình với cách tiếp cận thực tiễn.

Ông Minh Đức luôn nhấn mạnh việc hiểu rõ học trò, rèn luyện ý chí và kỹ năng cá nhân hóa. Với kinh nghiệm dẫn dắt các lứa U, ông cho rằng HLV cần kiên nhẫn, tập trung phát triển cầu thủ từ tiềm năng thành ngôi sao thay vì đòi hỏi thành tích ngay lập tức. Ông từng chia sẻ thích "dạy cầu thủ của mình trở thành ngôi sao" hơn là dẫn dắt đội toàn sao.

Trung vệ 19 tuổi Nguyễn Anh Tiệp (giữa) tiến bộ nhanh chóng khi liên tục được cọ xát ở V-League

Theo HLV Phạm Minh Đức, đào tạo trẻ phải gắn với văn hóa thi đấu: kỷ luật, tinh thần tập thể và khả năng thích ứng nhanh. Thể hình Việt Nam đòi hỏi ưu tiên kỹ thuật chân, di chuyển thông minh, pressing tầm cao thay vì chơi bóng dài, sức mạnh.

Các trung tâm như PVF, Viettel hay Hà Nội đang áp dụng giáo án hiện đại nhưng vẫn điều chỉnh phù hợp thể trạng cầu thủ Việt, kết hợp học văn hóa và dinh dưỡng – đây là hướng đi cần nhân rộng.

Mạnh dạn trao cơ hội cọ xát

Hiện nay, nhiều CLB vẫn chạy theo kết quả các giải trẻ, ít trao cơ hội cho cầu thủ ở V-League. Điều này khiến lứa trẻ thiếu kinh nghiệm thi đấu đỉnh cao. Chuyên gia Đoàn Minh Xương cảnh báo: "Một nền bóng đá yếu phần đào tạo trẻ không thể có đội tuyển mạnh". Các CLB cần tạo điều kiện cho tài năng trẻ ra sân thường xuyên, kết hợp với hệ thống thi đấu chuyên nghiệp từ sớm.

Lứa tuyển thủ U17 Việt Nam cần sớm được cọ xát, thử sức ở sân chơi V-League

Để bóng đá Việt Nam vững bước, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa VFF, các CLB, học viện và doanh nghiệp. Xây dựng khung đào tạo thống nhất quốc gia, đầu tư dinh dưỡng, y sinh học, mời chuyên gia nước ngoài song song với phát triển HLV Việt Nam là những bước đi cấp thiết.

Chỉ khi chương trình đào tạo thực sự được "đo ni" theo thể hình, thể trạng và bản sắc Việt Nam – khéo léo, nhanh, bền bỉ, thông minh – bóng đá nước nhà mới hy vọng tạo ra những thế hệ cầu thủ đủ sức cạnh tranh khu vực và châu lục.

Bóng đá Việt Nam đang có nền tảng tốt hơn bao giờ hết. Vấn đề là phải hành động quyết liệt, kiên trì và đúng hướng ngay từ hôm nay. Giấc mơ vươn tầm không còn xa nếu chúng ta biết tận dụng đúng tiềm năng của chính mình.

Tường Phước