'Đánh hụt' Diego Garcia, Iran phát tín hiệu về năng lực quân sự vượt Trung Đông

Việc Iran phóng tên lửa nhằm vào căn cứ Diego Garcia của Mỹ - Anh ở Ấn Độ Dương, dù không trúng mục tiêu, được giới phân tích nhận định là động thái “phát thông điệp răn đe”, cho thấy năng lực quân sự của Tehran có thể đã vượt ra ngoài phạm vi Trung Đông.

Theo các nguồn tin Mỹ và châu Âu, Iran đã phóng hai tên lửa đạn đạo tầm trung về phía căn cứ Diego Garcia – cách lãnh thổ nước này gần 4.000 km. Tuy nhiên, cả hai đều không đánh trúng mục tiêu: một quả bị đánh chặn, quả còn lại gặp trục trặc giữa đường bay, một quan chức Mỹ nói với The New York Times.

Theo CNN, đây được cho là lần đầu tiên Iran tìm cách tấn công căn cứ chiến lược này – vốn được xây dựng ở vị trí xa xôi nhằm tránh nằm trong tầm bắn của nhiều đối thủ.

Diego Garcia, hòn đảo lớn nhất thuộc quần đảo Chagos, là nơi đặt căn cứ quân sự lớn của Mỹ giữa Ấn Độ Dương. (Ảnh: Reuters)

Vượt giới hạn tầm bắn đã công bố

Động thái trên lập tức làm dấy lên nghi vấn về tầm bắn thực tế của kho tên lửa Iran. Trước đây, Tehran nhiều lần khẳng định tự giới hạn tầm bắn ở mức khoảng 2.000 km, nhưng khoảng cách tới Diego Garcia gần gấp đôi con số này.

Tổng Tham mưu trưởng quân đội Israel, Trung tướng Eyal Zamir, cho rằng Iran đã sử dụng “tên lửa đạn đạo liên lục địa hai tầng” với tầm bắn khoảng 4.000 km nhằm vào một mục tiêu của Mỹ trên đảo này. Ông nhận định vụ tấn công cho thấy năng lực quân sự của Iran có thể đe dọa không chỉ Israel mà cả châu Âu.

Vụ phóng diễn ra trước khi Anh công bố cho phép Mỹ mở rộng sử dụng các căn cứ quân sự, trong đó có Diego Garcia. Một quan chức quân sự phương Tây nhận định Iran có thể muốn buộc Mỹ phải phân tán hệ thống phòng thủ, thay vì chỉ tập trung bảo vệ các căn cứ tại Trung Đông.

Ông Tom Karako, Giám đốc Dự án Phòng thủ Tên lửa tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), cho rằng khoảng cách 4.000 km “vượt quá những gì cả chúng ta và họ thường công bố” về tầm bắn của tên lửa Iran.

“Iran đã coi chương trình tên lửa là ưu tiên hàng đầu trong nhiều năm… Không có gì ngạc nhiên khi những nỗ lực đó mang lại năng lực lớn hơn so với các ước tính công khai trước đây”, ông nói, đồng thời cho biết Mỹ và các đồng minh châu Âu đã triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa từ lâu vì lý do này.

Bản đồ phạm vi tấn công ước tính của tên lửa Iran, cho thấy căn cứ Diego Garcia nằm ở khoảng cách gần 4.000 km. (Nguồn: The New York Times)

Hiện Mỹ đang vận hành các cơ sở phòng thủ tên lửa tại Romania và Ba Lan, được thiết kế để đối phó với mối đe dọa từ Iran.

Một báo cáo của Cơ quan Tình báo Quốc phòng Mỹ năm ngoái kết luận Iran chưa sở hữu tên lửa đạn đạo có thể vươn tới Mỹ, và có thể cần tới một thập kỷ để phát triển tới 60 tên lửa đạn đạo liên lục địa. Tại một phiên điều trần Thượng viện tuần này, Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard cũng xác nhận đánh giá này, cho rằng chương trình tên lửa liên lục địa của Iran còn nhiều năm nữa mới đạt được.

Tuy nhiên, một số ý kiến đưa ra kịch bản nhanh hơn. Thượng nghị sĩ Tom Cotton cảnh báo Iran có thể chế tạo tên lửa đạn đạo liên lục địa hoạt động được chỉ trong 6 tháng nếu kết hợp công nghệ phóng vệ tinh với tên lửa tầm trung.

Giám đốc CIA John Ratcliffe cũng cho rằng mối lo này là có cơ sở, đồng thời nhấn mạnh việc làm suy yếu năng lực sản xuất tên lửa của Iran là yếu tố quan trọng đối với an ninh quốc gia Mỹ.

Một số chuyên gia khác thận trọng hơn, cho rằng cần thêm thông tin về loại tên lửa được sử dụng trước khi đưa ra kết luận. Tuy nhiên, ông Nicholas Carl (Viện American Enterprise) nhận định vụ phóng cho thấy Iran có khả năng tấn công vượt quá 2.000 km với năng lực hiện tại.

“Điều này làm đảo lộn nhiều giả định lâu nay về mối đe dọa từ Iran”, ông nói, đồng thời cảnh báo rằng ngay cả khi không thể đánh trúng mục tiêu chính xác ở khoảng cách xa, Iran vẫn có thể sử dụng đầu đạn chùm để gây thiệt hại diện rộng và tạo hiệu ứng răn đe.

Diễm Châu (Nguồn: CNN, New York Times)