Đảng Cộng hòa lo cuộc chiến không hồi kết ở Iran ảnh hưởng tiêu cực bầu cử giữa nhiệm kỳ

Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Ảnh: Reuters)

Tình trạng thù địch kéo dài đã làm giảm tinh thần của các cử tri đảng Cộng hòa - những người từng đưa ông Trump vào Nhà Trắng với kỳ vọng ông sẽ kiềm chế lạm phát và giữ nước Mỹ tránh xa các cuộc xung đột ở nước ngoài.

Điều khiến phe Cộng hòa thêm lo ngại là thái độ dường như thờ ơ của Tổng thống Trump, ngay cả khi cuộc xung đột vốn không được lòng dân này đang kéo tụt tỷ lệ ủng hộ dành cho ông, đồng thời các cuộc thăm dò cho thấy sự bất mãn ngày càng tăng của cử tri đối với cuộc chiến, giá xăng dầu leo ​​thang và tình trạng lạm phát dai dẳng do cuộc chiến này gây ra.

Một số nhà phân tích dự báo đảng Cộng hòa có nguy cơ mất quyền kiểm soát cả hai viện của Quốc hội nếu Tổng thống Trump không thể xoay chuyển tâm lý này trước ngày bầu cử.

Điều đó sẽ đe dọa chương trình nghị sự của Tổng thống Trump trong phần còn lại của nhiệm kỳ, khiến chính quyền của ông phải đối mặt với hàng loạt cuộc điều tra từ các nghị sĩ đảng Dân chủ đối lập.

Ngay từ đầu, người dân Mỹ đã tỏ ra hoài nghi về chiến dịch quân sự ở Iran, mặc dù quan điểm về vấn đề này phần lớn bị chia rẽ theo đường lối đảng phái.

Trong những tháng gần đây, các cuộc thăm dò cho thấy cử tri Mỹ ngày càng mất thiện cảm với Tổng thống Trump và cả các ứng cử viên đảng Cộng hòa.

Nhiều thành viên đảng Cộng hòa lo ngại về những hệ quả đối với cuộc bầu cử tháng 11, nhưng họ không dám công khai bày tỏ vì sợ làm phật ý ông Trump.

Một số cố vấn bên ngoài của Nhà Trắng - những người được giấu tên để có thể phát biểu thẳng thắn - cho biết họ không kỳ vọng cuộc chiến sẽ được giải quyết hay giá xăng dầu sẽ giảm trước tháng 11.

Họ cũng lo ngại Nhà Trắng đã làm tổn hại uy tín của mình trong vấn đề Iran, sau khi ông Trump liên tục tuyên bố eo biển Hormuz vẫn mở cửa cho tàu bè qua lại và giá xăng dầu đang giảm.

Ông Trump hầu như không có động thái nào để xoa dịu những lo ngại này.

Vào ngày 24/8, Tổng thống Trump khẳng định việc tỷ lệ ủng hộ dành cho mình bị sụt giảm là "giả mạo" và rằng Mỹ đang "thắng thế" trong cuộc đối đầu với Iran.

Một cố vấn từng gặp ông Trump tại Nhà Trắng gần đây cho biết, Tổng thống Mỹ bày tỏ niềm tin lâu nay của mình, rằng sức mạnh luôn chiến thắng sự yếu kém.

Vị cố vấn này - người không phản bác ý kiến ​​của ông Trump - hiểu rằng điều đó đồng nghĩa với việc khó có khả năng sẽ có sự thay đổi trong chiến lược của Mỹ tại Trung Đông trong thời gian tới.

Các nhà phân tích chính trị cho rằng thái độ cứng rắn của Tổng thống Trump đã trở thành trở ngại lớn đối với cơ hội duy trì quyền kiểm soát Quốc hội của đảng Cộng hòa.

"Đây là vấn đề gây bất lợi lớn cho đảng Cộng hòa vì nó đi ngược lại hoàn toàn những thế mạnh của ông Trump - người từng cam kết sẽ kéo giảm giá cả và giữ nước Mỹ tránh xa các cuộc chiến tranh triền miên ở Trung Đông”, bà Amy Walter - biên tập viên của trang Cook Political Report - nhận định. "Nhiều cử tri từng bỏ phiếu cho ông đang cảm thấy hoang mang và thất vọng”.

Vào ngày 20/8, Cook Report đã điều chỉnh dự báo về các cuộc đua vào Thượng viện tại bang Texas và Iowa - vốn là những bang truyền thống của đảng Cộng hòa - sang trạng thái "cạnh tranh sít sao”.

"Không có cuộc bầu cử nào hoàn toàn giống hệt nhau”, bà nói, "nhưng năm nay mang lại cảm giác tương tự như năm 2006, khi những bất lợi mà đảng Cộng hòa phải đối mặt do cuộc chiến tại Iraq ở thời điểm đó đã dẫn đến những thất bại nặng nề trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ”.

Các quan chức Nhà Trắng tin tưởng rằng chiến dịch gây sức ép của chính quyền Mỹ đối với Iran đang phát huy hiệu quả và cử tri sẽ ghi nhận công sức của ông Trump đối với điều mà họ coi là một thành tựu về chính sách đối ngoại.

Vào ngày 27/8, ông Trump đăng dòng trạng thái "Hoàn thành sứ mệnh 2026" kèm theo hình ảnh về cuộc chiến.

"Điều quan trọng nhất đối với người dân Mỹ là có một Tổng tư lệnh hành động quyết liệt để loại bỏ các mối đe dọa và đảm bảo an toàn cho họ. Đó chính xác là những gì Tổng thống Trump đang thực hiện”, người phát ngôn Nhà Trắng Davis Ingle cho biết.

"Tổng thống không đưa ra các quyết định an ninh quốc gia dựa trên những kết quả thăm dò dư luận hay ý kiến ​​của các chuyên gia bình luận chính trị, mà dựa trên lợi ích cao nhất của người dân Mỹ”.

Tuy nhiên, đảng Dân chủ đang tận dụng sự bất bình của công chúng về cuộc chiến với Iran để công kích các đối thủ Cộng hòa thông qua các quảng cáo truyền hình và chiến dịch gây quỹ.

Theo các chiến lược gia của đảng Dân chủ, cuộc chiến và tác động của nó đối với giá nhiên liệu là một điểm yếu đặc biệt đối với các ứng viên Cộng hòa tại vùng Trung Tây.

"Cuộc chiến ở Iran đã đẩy giá xăng tại Ohio lên mức cao nhất cả nước, trong khi nông dân đang điêu đứng vì chi phí dầu diesel và phân bón”, ông Sherrod Brown - ứng viên đảng Dân chủ tranh ghế Thượng viện - phát biểu trong một quảng cáo truyền hình mới nhằm công kích đối thủ đương nhiệm thuộc đảng Cộng hòa.

Tavern Research, một công ty tư vấn chính trị của đảng Dân chủ đang hỗ trợ nhiều ứng cử viên trong các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, gần đây đã thực hiện một cuộc khảo sát về cuộc chiến với Iran và chia sẻ độc quyền kết quả với Bloomberg News.

Cuộc thăm dò ngày 25/8 với 834 cử tri tiềm năng cho thấy, các cử tri Dân chủ gần như đồng lòng phản đối cuộc chiến, 96% không tán thành cách ông Trump xử lý xung đột và 65% cho rằng vấn đề này "rất quan trọng" đối với quyết định bỏ phiếu của họ.

Bà Jessica Reis - Giám đốc bộ phận nghiên cứu và chiến lược của Tavern - nhận định: "Đối với cử tri, cuộc chiến cho thấy sự ưu tiên sai lệch của ông Trump. Nó đóng vai trò như một chiếc kính lúp phóng đại những vấn đề mà người dân quan tâm nhất: giá cả leo thang cùng chi phí y tế và nhà ở”.

Theo ông Whit Ayres - một chuyên gia thăm dò ý kiến của đảng Cộng hòa, cuộc chiến ở Iran đã thách thức hai trong số những mục tiêu chính mà ông Trump từng cam kết thực hiện: giữ cho nước Mỹ không sa vào các cuộc chiến tranh mới và kiềm chế giá cả. Việc liệu ông Trump có thể thay đổi ấn tượng này trong chín tuần còn lại trước ngày bầu cử hay không, và liệu ông có thực sự muốn nỗ lực làm điều đó hay không, có thể sẽ quyết định đảng nào nắm quyền kiểm soát Quốc hội vào năm 2027.

Tuy nhiên, hiện không còn nhiều nghị sĩ Cộng hòa sẵn sàng đặt câu hỏi về chiến lược của Tổng thống đối với Iran.

Hệ quả là, vai trò đại diện cho phe Cộng hòa phản đối cuộc chiến tại Iran giờ đây lại thuộc về các nhân vật truyền thông như nhà báo Tucker Carlson cùng một nhóm nhỏ các chính trị gia từng bị gạt ra khỏi vòng ảnh hưởng của ông Trump, bao gồm Hạ nghị sĩ Thomas Massie (bang Kentucky) và cựu Hạ nghị sĩ Marjorie Taylor Greene.

“Trong số tất cả những việc mà chính quyền này đã làm”, ông Massie viết trên mạng xã hội, “thì việc khơi mào một cuộc chiến ở Trung Đông sẽ là sai lầm lớn nhất và gây tốn kém nhất”.

Minh Hạnh