Đảm bảo công chức, viên chức, người lao động có thể trang trải cuộc sống bằng chính tiền lương của mình

Ưu tiên cân đối và bố trí nguồn lực ngân sách cho chính sách tiền lương

Nêu ý kiến thảo luận, liên quan đến việc thể chế hóa chính sách tiền lương và an sinh xã hội trong các quy định về thu, chi ngân sách, đại biểu Nguyễn Khánh Vũ (Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị) cho rằng, Nghị quyết 27 của Trung ương đã xác định rõ mục tiêu cải cách chính sách tiền lương là bảo đảm cán bộ, công chức, viên chức có thể sống được bằng chính tiền lương của mình.

Tuy nhiên, theo đại biểu, nguyên tắc này vẫn chưa được cụ thể hóa một cách đồng bộ trong dự thảo luật. Cụ thể, Điều 9 của dự thảo quy định các lĩnh vực được ưu tiên bố trí ngân sách nhưng chưa đưa vào nguyên tắc ưu tiên nguồn lực cho chính sách tiền lương.

Bên cạnh đó, khoản 2 Điều 70 đặt việc bổ sung nguồn cải cách tiền lương ở vị trí ưu tiên thứ ba khi phân bổ nguồn tăng thu, sau các nhiệm vụ giảm bội chi và bổ sung quỹ dự phòng tài chính.

Trong khi đó, Điều 62 mới chỉ xác định chi lương và các khoản có tính chất tiền lương là khoản “tạm cấp ngân sách cho các nhiệm vụ chi không thể trì hoãn”.

Đại biểu Nguyễn Khánh Vũ phát biểu

Đại biểu Nguyễn Khánh Vũ nhận định, cách quy định này thiên về giải quyết tình huống trước mắt hơn là xây dựng một nguyên tắc quản lý ngân sách chủ động.

Theo đại biểu, với mức lương cơ sở hiện nay là 2,53 triệu đồng/tháng, công chức loại A1 bậc 1, áp dụng đối với người có trình độ đại học, có mức lương khởi điểm khoảng 5,92 triệu đồng/tháng. Trong khi đó, mức lương tối thiểu vùng tại khu vực tư nhân hiện dao động từ 3,7-5,31 triệu đồng/tháng.

Những con số này, theo đại biểu, cho thấy mức thu nhập tối thiểu của người lao động ở cả khu vực công và khu vực tư đang chịu sức ép đáng kể, nhất là tại các đô thị lớn.

Từ thực tế trên, đại biểu đề nghị Quốc hội xem xét bổ sung vào khoản 7 Điều 9 của dự thảo Luật nguyên tắc ưu tiên cân đối và bố trí nguồn lực ngân sách cho chính sách tiền lương khu vực công. Đồng thời, nghiên cứu sửa đổi chính sách tiền lương đối với khu vực tư trong Bộ luật Lao động. Đảm bảo cán bộ, công chức, viên chức và người lao động có thể trang trải cuộc sống bằng chính tiền lương của mình, hài hòa với yêu cầu phát triển bền vững.

Đại biểu cũng kiến nghị sửa khoản 2 Điều 70 theo hướng nâng mức độ ưu tiên đối với việc bổ sung nguồn thực hiện chính sách tiền lương trong phương án sử dụng nguồn tăng thu, giảm chi ngân sách Nhà nước hằng năm, thay vì đặt nội dung này ở vị trí sau cùng như quy định trong dự thảo Luật.

Gắn trách nhiệm với cơ chế bảo vệ cán bộ đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm

Góp ý kiến thảo luận, đại biểu Nguyễn Thành Trung (đoàn ĐBQH tỉnh Lào Cai) đánh giá, thực tế những năm qua cho thấy một nghịch lý: quy trình, thủ tục phê duyệt dự án ngày càng chặt chẽ, nhưng hiệu quả đầu tư công vẫn chưa đạt như kỳ vọng. Hệ số đánh giá hiệu quả sử dụng vốn ICOR giai đoạn 2021-2025 vẫn ở mức cao, dù đã giảm so với các giai đoạn trước.

“Phải chăng, ngoài các nguyên nhân đã được Chính phủ nhận định, còn có một nguyên nhân khác là hệ thống pháp luật hiện hành đang quá tập trung vào kiểm soát đầu vào và sự tuân thủ quy trình, trong khi chưa chú trọng đúng mức đến kiểm soát kết quả đầu ra và hiệu quả thực tế?”, đại biểu Nguyễn Thành Trung nêu quan điểm.

Đại biểu Nguyễn Thành Trung phát biểu

Theo đại biểu đoàn Lào Cai, một dự án được giải ngân đúng tiến độ, hồ sơ thanh quyết toán đầy đủ theo quy định nhưng công trình sau đó lại đắp chiếu, không phát huy hiệu quả kinh tế - xã hội thì về mặt thủ tục là đúng pháp luật, nhưng xét về kinh tế, hiệu quả sử dụng ngân sách chưa được tối ưu và nguồn lực bị lãng phí.

Ngược lại, người đứng đầu dám nghĩ, dám làm, muốn linh hoạt điều chỉnh để công trình hoàn thành sớm hơn, mang lại nhiều lợi ích hơn lại luôn phải đối mặt với rủi ro pháp lý do vượt qua các rào cản về thủ tục.

“Chính tư duy quản trị cũ này đã tạo ra một lực cản vô hình, đẩy đội ngũ cán bộ thực thi vào trạng thái an toàn và cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng ách tắc giải ngân vốn đầu tư công”, đại biểu đoàn Lào Cai nhận định.

Từ những phân tích trên, đại biểu cho rằng cần chuyển dịch toàn diện sang phương thức quản lý ngân sách và đầu tư dựa trên kết quả thực tế, lấy hiệu quả kinh tế - xã hội làm thước đo trong phân bổ và đánh giá nguồn lực.

Theo đại biểu, việc giao vốn không thể chỉ dựa trên các danh mục mang tính cơ học hay cơ chế “xin - cho”, mà cần căn cứ vào báo cáo đánh giá tác động kinh tế - xã hội định lượng trước khi phê duyệt. Nguồn vốn cần được ưu tiên cho những dự án mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội và giải quyết được nhiều điểm nghẽn về hạ tầng.

Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị cá thể hóa trách nhiệm của người đứng đầu, đồng thời gắn trách nhiệm này với cơ chế bảo vệ cán bộ đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm.

Đại biểu cũng cho rằng cần xác định rõ người đứng đầu cơ quan chủ quản, chủ đầu tư không chỉ chịu trách nhiệm về tính hợp pháp của hồ sơ mà còn phải chịu trách nhiệm về hiệu quả thực tế của công trình sau khi đưa vào vận hành.

“Luật phải thiết kế một cơ chế an toàn. Nếu người đứng đầu chứng minh được việc điều chỉnh quy trình là vì lợi ích của dự án, không có động cơ vụ lợi hay tham nhũng, mang lại hiệu quả cho Nhà nước thì cần được miễn trừ trách nhiệm pháp lý đối với các vi phạm thủ tục hành chính thông thường”, đại biểu Nguyễn Thành Trung đề xuất.

XUÂN TRƯỜNG