Đại sứ Saadi Salama: 'Câu chuyện Việt Nam' bắt đầu khi vẫn còn là một cậu bé Palestine 12 tuổi

Từ cậu bé Palestine 12 tuổi dõi theo tin tức về một đất nước xa xôi đến một nhà ngoại giao thành thạo tiếng Việt, hành trình ấy được hun đúc nên từ sự đồng cảm, tình yêu và những giá trị chung về hòa bình, độc lập và tự do.

Đại sứ Saadi Salama trả lời phỏng vấn Báo Thế giới và Việt Nam. (Ảnh: Thành Long)

Trong cuộc trò chuyện với Báo Thế giới và Việt Nam sau khi kết thúc nhiệm kỳ công tác, Đại sứ Saadi Salama đã chia sẻ về những ký ức sâu đậm, những tình cảm đặc biệt dành cho Việt Nam và niềm tin rằng tình hữu nghị Việt Nam-Palestine sẽ tiếp tục được vun đắp qua các thế hệ.

Thưa Đại sứ, tôi nhớ tới một câu thơ của nhà thơ Chế Lan Viên: “Khi ta ở chỉ là nơi đất ở, khi ta đi đất đã hóa tâm hồn”. Với ông, Việt Nam là gì?

Đó là một câu thơ rất đẹp, và tôi nghĩ nó cũng diễn tả rất đúng tâm trạng của tôi lúc này.

Khi mới đến Việt Nam, đây là một đất nước mà tôi được giao trọng trách công tác. Nhưng sau hơn hai mươi năm, Việt Nam đã trở thành một phần cuộc đời tôi. Tôi không còn xem Việt Nam chỉ là nơi mình từng sống và làm việc, mà là quê hương thứ hai, là nơi lưu giữ những ký ức đẹp nhất trong sự nghiệp ngoại giao cũng như trong cuộc sống của tôi.

Tôi đã chứng kiến Việt Nam trưởng thành mạnh mẽ, và bản thân tôi cũng trưởng thành cùng những chặng đường đó. Tôi có những người bạn như người thân, những đồng nghiệp mà tôi luôn trân trọng, và nhận được rất nhiều tình cảm chân thành từ nhân dân Việt Nam.

Khi rời Hà Nội, điều tôi mang theo không phải là những bản báo cáo ngoại giao hay những con số thống kê, mà là những gương mặt, những cái bắt tay, những nụ cười và tình cảm mà người Việt Nam đã dành cho tôi. Việt Nam sẽ luôn ở trong trái tim tôi.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã tiếp Đại sứ Saadi Salama đến chào từ biệt nhân dịp kết thúc nhiệm kỳ công tác tại Việt Nam, ngày 25/6. (Nguồn: TTXVN)

Ông được biết đến là một nhà ngoại giao giỏi tiếng Việt. “Giỏi” có lẽ không chỉ vì yêu cầu công việc thuần túy?

Đúng vậy. Một ngôn ngữ không thể học bằng trí nhớ đơn thuần, mà phải học bằng tình cảm. Ban đầu, tôi học tiếng Việt vì công việc.

Nhưng càng học, tôi càng khám phá được vẻ đẹp của ngôn ngữ này. Tiếng Việt rất giàu hình ảnh, giàu cảm xúc và phản ánh rất rõ tâm hồn của người Việt Nam.

Tôi luôn cho rằng, muốn hiểu một dân tộc thì phải hiểu ngôn ngữ của họ. Khi nói tiếng Việt, tôi không chỉ giao tiếp dễ dàng hơn mà còn cảm nhận được cách người Việt suy nghĩ, ứng xử và yêu thương nhau.

Có lẽ chính vì vậy mà khoảng cách giữa tôi với người dân Việt Nam ngày càng được rút ngắn. Nhiều người quên rằng tôi là người nước ngoài, còn tôi cũng nhiều lúc quên mình đang ở xa quê hương Palestine.

Khi nhìn lại chặng đường vừa qua, điều đầu tiên xuất hiện trong tâm trí ông là gì? Điều gì ở con người Việt Nam khiến ông yêu mến nhất?

Điều đầu tiên tôi nghĩ đến là lòng biết ơn. Tôi biết ơn Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam đã luôn dành cho Palestine sự ủng hộ quý báu và nhất quán trong suốt nhiều thập kỷ.

Tôi cũng biết ơn vì đã được đón nhận như một người bạn của Việt Nam. Điều tôi yêu quý nhất ở người Việt Nam là nghĩa tình. Người Việt Nam luôn biết trân trọng quá khứ, thủy chung với bạn bè và sẵn sàng chia sẻ với những dân tộc đang gặp khó khăn.

Chính vì từng trải qua chiến tranh nên người Việt rất thấu hiểu giá trị của hòa bình, độc lập và tự do. Đó cũng là lý do nhân dân Việt Nam luôn dành tình cảm đặc biệt đối với nhân dân Palestine. Tôi đã đi nhiều nơi trên thế giới, nhưng rất hiếm nơi nào mà tình cảm dành cho Palestine lại sâu sắc và bền bỉ như ở Việt Nam.

Đại sứ Saadi Mohamed Hasan Salama (thứ năm từ trái sang, hàng đầu) trong một trận đấu bóng giao hữu khi là sinh viên ở Việt Nam. (Ảnh: NVCC)

Hơn 20 năm gắn bó với Việt Nam, theo Đại sứ, đâu là những thay đổi ấn tượng nhất?

Thực ra, nếu nói về sự gắn bó của tôi với Việt Nam, có lẽ không thể chỉ tính bằng hơn 20 năm tôi sống và làm việc tại đất nước này.

Câu chuyện Việt Nam trong cuộc đời tôi đã bắt đầu từ rất lâu, từ những năm 1972-1973, khi tôi vẫn còn là một cậu bé Palestine mới 12 tuổi. Trong những năm tháng ấy, từ Palestine xa xôi, tôi theo dõi và đọc những thông tin về Việt Nam, đặc biệt là trong những ngày tháng khốc liệt nhất của cuộc chiến tranh, khi Hà Nội phải hứng chịu những trận oanh tạc ác liệt.

Những hình ảnh về sự tàn khốc và đau thương của chiến tranh đã để lại trong trái tim tôi những cảm xúc rất mạnh mẽ. Tôi nhớ rằng, khi ấy, trái tim của một cậu bé Palestine 12 tuổi đã vô cùng phẫn nộ trước những gì người dân Việt Nam phải trải qua, nhưng đồng thời cũng tràn đầy sự khâm phục trước lòng dũng cảm, ý chí kiên cường và tinh thần bất khuất của dân tộc Việt Nam. Có lẽ từ chính những ngày ấy, câu chuyện Việt Nam của tôi đã bắt đầu.

Vì vậy, tình cảm và sự gắn bó của tôi với Việt Nam không chỉ được tính bằng những năm tháng tôi đã sống và làm việc tại đây, mà còn được tính từ những ngày rất xa xưa, khi tôi còn ở Palestine và Việt Nam đã trở thành một phần trong những suy nghĩ, tình cảm và lý tưởng của tuổi thơ mình.

Cũng chính vì vậy, khi có cơ hội đến Việt Nam, sống và làm việc tại đây, tôi có cảm giác như mình đang trở về với một đất nước mà tôi đã biết, đã yêu mến và đã dõi theo từ rất lâu.

Và trong suốt những năm tháng gắn bó ấy, điều gây ấn tượng sâu sắc nhất đối với tôi chính là tốc độ phát triển đáng kinh ngạc của Việt Nam. Nhưng điều đáng quý hơn cả là Việt Nam phát triển rất nhanh mà vẫn giữ được bản sắc, những giá trị văn hóa và tâm hồn của dân tộc mình.

Đại sứ Saadi Salama phát biểu tại buổi thông báo về Đại hội đại biểu toàn quốc Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ XIV tới các cơ quan đại diện ngoại giao nước ngoài, các tổ chức quốc tế tại Việt Nam, tháng 1/2026. (Ảnh: Thành Long)

Tôi đã chứng kiến Hà Nội thay đổi từng ngày, từ cơ sở hạ tầng, giao thông và diện mạo đô thị cho đến sự phát triển của nền kinh tế số, khoa học, công nghệ và vị thế ngày càng cao của Việt Nam trên trường quốc tế. Ngày nay, Việt Nam không chỉ là một nền kinh tế năng động mà còn là một quốc gia có tiếng nói ngày càng quan trọng trong khu vực và trên thế giới.

Việt Nam tham gia tích cực vào các cơ chế đa phương, thúc đẩy hòa bình, đối thoại và hợp tác quốc tế, những giá trị mà nhân dân Palestine chúng tôi luôn đặc biệt trân trọng.

Điều khiến tôi đặc biệt khâm phục là Việt Nam luôn phát triển trên nền tảng của sự ổn định chính trị, đoàn kết dân tộc và một tầm nhìn dài hạn. Việt Nam không chỉ nghĩ đến những thành tựu của hôm nay mà còn chuẩn bị cho tương lai của nhiều thế hệ mai sau.

Những định hướng phát triển dài hạn của đất nước, trong đó có tầm nhìn quy hoạch và phát triển Thủ đô Hà Nội cho nhiều thập niên, thậm chí hướng tới một thế kỷ phía trước, cho thấy một tư duy chiến lược và tầm nhìn của một quốc gia tự tin, có khát vọng lớn và biết rõ mình muốn đi về đâu.

Với tôi, được chứng kiến hành trình ấy của Việt Nam, từ một đất nước mà tôi dõi theo bằng trái tim của một cậu bé Palestine 12 tuổi trong những năm tháng chiến tranh, đến một Việt Nam hòa bình, năng động, phát triển và ngày càng có vị thế trên thế giới hôm nay, là một trong những điều có ý nghĩa sâu sắc nhất trong cuộc đời và sự nghiệp của tôi.

Đại sứ Saadi Salama trò chuyện với nguyên Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình. (Ảnh: NVCC)

Nếu phải chọn một khoảnh khắc hoặc một kỷ niệm đáng nhớ nhất trong nhiệm kỳ của mình tại Việt Nam, ông sẽ chọn điều gì?

Thật khó để chỉ chọn một khoảnh khắc, bởi hơn hai mươi năm có rất nhiều kỷ niệm không thể nào quên. Nhưng nếu phải chọn, tôi sẽ chọn những thời khắc mà tôi cảm nhận rõ nhất tình cảm của Việt Nam dành cho Palestine.

Đó là mỗi lần lãnh đạo Việt Nam khẳng định sự ủng hộ đối với quyền tự quyết của nhân dân Palestine. Đó là những cuộc tuần hành vì hòa bình, những hoạt động quyên góp giúp người dân Gaza, hay những lá cờ Palestine tung bay trên đường phố Hà Nội trong các sự kiện đoàn kết quốc tế.

Về mặt cá nhân, tôi sẽ không bao giờ quên giây phút được Chủ tịch nước Việt Nam trao tặng Huân chương Hữu nghị. Đó là một trong những vinh dự lớn nhất trong cuộc đời ngoại giao của tôi. Tôi luôn coi phần thưởng ấy không chỉ dành cho cá nhân mình mà còn là biểu tượng của tình hữu nghị đặc biệt giữa nhân dân Palestine và nhân dân Việt Nam.

Và có lẽ, khoảnh khắc xúc động nhất chính là những ngày chia tay. Tôi nhận ra rằng mình không chỉ rời một nhiệm sở ngoại giao, mà đang tạm biệt một gia đình lớn. Điều đó khiến tôi càng tin rằng, dù tôi không còn là Đại sứ tại Việt Nam, câu chuyện giữa Saadi Salama và Việt Nam sẽ không bao giờ kết thúc.

Tôi sẽ tiếp tục đóng góp cho quan hệ Palestine-Việt Nam bằng bất cứ cách nào có thể, chừng nào tôi còn có cơ hội và sức khỏe để làm điều đó.

Xin trân trọng cảm ơn Đại sứ!

Sáng 28/8, Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Minh Hằng đã trao tặng Huân chương Hữu nghị của Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam cho ông Saadi Mohamed Hasan Salama, Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Nhà nước Palestine tại Việt Nam giai đoạn 2009-2026.

Phần thưởng cao quý của Nhà nước Việt Nam được trao tặng nhằm ghi nhận những đóng góp tích cực, quan trọng của Đại sứ Saadi Mohamed Hasan Salama trong việc củng cố và phát triển mối quan hệ hữu nghị truyền thống tốt đẹp giữa Việt Nam và Palestine trong suốt thời gian công tác tại Việt Nam.

Ngọc Anh