Đại sứ Phần Lan Pekka Voutilainen: 'Hạnh phúc không phải điều ngẫu nhiên'

Cô giáo hướng dẫn các em lớp 1A1 Trường Tiểu học Tứ Liên, phường Hồng Hà, Hà Nội chơi trò chơi dân gian trong giờ học ngoại khóa. Ảnh: Vũ Minh

Hạnh phúc ở Phần Lan - kết quả của một chiến lược dài hạn

- Phần Lan đã 9 năm liên tiếp được xếp hạng là quốc gia hạnh phúc nhất thế giới. Theo ông, điều gì tạo nên thành tựu ấn tượng đó?

Đại sứ Phần Lan Pekka Voutilainen.

- Việc Phần Lan duy trì vị trí dẫn đầu không phải là điều ngẫu nhiên hay kết quả của một chính sách riêng lẻ. Đó là thành quả của một chiến lược phát triển lâu dài, nhất quán, lấy con người làm trung tâm.

Chúng tôi duy trì Chỉ số Phát triển Con người (HDI) ở mức rất cao, phản ánh sự đầu tư bền bỉ vào giáo dục, y tế và khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu. Hệ thống giáo dục công lập miễn phí, chất lượng cao giúp mọi công dân, bất kể xuất thân, đều có cơ hội học tập và phát triển.

Chương trình bữa ăn học đường được triển khai từ những năm 1940 và duy trì đến nay để bảo đảm dinh dưỡng cho các thế hệ tương lai. Song song với đó là hệ thống chăm sóc sức khỏe toàn dân và các chính sách an sinh xã hội hiệu quả.

- Ông nhiều lần nhấn mạnh đến yếu tố “niềm tin xã hội”. Vì sao đây lại là nền tảng quan trọng của hạnh phúc?

- Niềm tin có vai trò cốt lõi. Ở Phần Lan, các thiết chế nhà nước hoạt động minh bạch, hiệu quả; báo chí được đánh giá là độc lập và tự do. Khi người dân tin tưởng vào chính quyền, vào thông tin họ tiếp cận và sự công bằng của hệ thống, họ sẽ có cảm giác an tâm. Chính cảm giác an tâm và sự gắn kết xã hội đó tạo nên nền tảng bền vững cho hạnh phúc lâu dài.

- Khái niệm “lưới an sinh xã hội” của các nước Bắc Âu thường được nhắc đến khi nói về mô hình phát triển của Phần Lan. Ông có thể giải thích rõ hơn?

- “Lưới an sinh xã hội” có thể được hình dung như một tấm lưới giúp con người không rơi tự do khi gặp biến cố. Hệ thống an sinh của Phần Lan bảo đảm mọi người dân đều được tiếp cận các dịch vụ cơ bản như giáo dục, y tế, trợ cấp thất nghiệp và hỗ trợ xã hội khi cần thiết. Mục tiêu không chỉ là hỗ trợ vật chất, mà quan trọng hơn là mang lại cảm giác an toàn và củng cố sự tự tin cho mỗi cá nhân.

Một ví dụ tiêu biểu là chính sách “Housing First” - ưu tiên bảo đảm chỗ ở trước tiên. Phần Lan là một trong số rất ít quốc gia gần như xóa bỏ hoàn toàn tình trạng vô gia cư. Chính quyền đặt ưu tiên hàng đầu là cung cấp nơi ở ổn định hoặc nâng cấp chỗ ở tạm thời, đồng thời hỗ trợ tìm việc làm. Nhà nước có thể hỗ trợ tới 80% chi phí nhà ở, giúp mọi người luôn có một chốn nương náu dù điều kiện kinh tế ở mức nào. Đây là một trong những yếu tố quan trọng giúp chỉ số hạnh phúc được duy trì bền vững.

Những điểm giao thoa với Việt Nam và Hà Nội

- Việt Nam đã tăng hạng nhanh trong Bảng xếp hạng Hạnh phúc Thế giới năm 2025. Ông đánh giá thế nào về bước tiến này?

- Tôi cho rằng đây là một thành tựu rất đáng ghi nhận. Việc Việt Nam vươn lên vị trí 46 phản ánh những chuyển biến tích cực trong phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là cải thiện mức sống, mở rộng cơ hội việc làm và nâng cao chất lượng dịch vụ công.

Quá trình đô thị hóa nhanh, sự phát triển của công nghệ số và khả năng tiếp cận các dịch vụ hiện đại đã góp phần nâng cao mức độ hài lòng của người dân. Khi con người cảm thấy tương lai rộng mở hơn và đời sống ổn định hơn, cảm giác hạnh phúc sẽ tự nhiên gia tăng.

- Ngoài yếu tố kinh tế, ông nhìn nhận thế nào về nền tảng xã hội và văn hóa của Việt Nam trong việc kiến tạo hạnh phúc?

- Tôi đặc biệt ấn tượng với sự đoàn kết của người Việt Nam. Tinh thần tương trợ và thái độ lạc quan là những nét rất đặc biệt. Trong những thời điểm khó khăn, sự đùm bọc lẫn nhau tạo nên cảm giác an tâm và sức mạnh tập thể. Đây là điều mà đôi khi các xã hội Bắc Âu như Phần Lan cũng có thể học hỏi.

- Theo ông, Việt Nam có thể tiếp tục ưu tiên những yếu tố nào để nâng cao hơn nữa mức độ hạnh phúc của người dân?

- Việt Nam có thể chú trọng hơn nữa đến các yếu tố nền tảng của Chỉ số Phát triển Con người như giáo dục, chăm sóc sức khỏe và an sinh xã hội. Đầu tư bền vững vào các lĩnh vực này không chỉ cải thiện điều kiện sống trước mắt mà còn giúp người dân yên tâm đưa ra những quyết định dài hạn cho bản thân và gia đình.

Bên cạnh đó, việc mở rộng không gian tham gia của người dân trong đời sống xã hội cũng có ý nghĩa quan trọng. Khi người dân cảm thấy tiếng nói của mình được lắng nghe, có quyền lựa chọn và được tiếp cận thông tin minh bạch, sự gắn kết xã hội và mức độ hài lòng sẽ được củng cố.

Chuyển đổi số và quản trị số có thể đóng góp thiết thực bằng cách tạo ra các kênh tương tác thuận tiện hơn giữa chính quyền và người dân, qua đó nâng cao tính minh bạch và hiệu quả của dịch vụ công. Đồng thời, việc bảo đảm công bằng và bình đẳng giữa các nhóm xã hội, bao gồm các nhóm về giới và các cộng đồng yếu thế, là điều kiện quan trọng để xây dựng niềm tin xã hội lâu dài.

- Hà Nội vừa lọt vào nhóm những thành phố hạnh phúc của châu Á. Ông có nhận định gì về điều này?

- Đây là một thành quả đáng tự hào. Các đô thị lớn của Việt Nam đã tận dụng tốt đà tăng trưởng kinh tế năng động, đặc biệt là vai trò của khu vực tư nhân trong tạo việc làm và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Song song với đó là sự cải thiện về hạ tầng, dịch vụ y tế, giáo dục và giao thông công cộng. Hà Nội cũng chú trọng hơn đến không gian xanh, môi trường và các hoạt động văn hóa - những yếu tố có tác động trực tiếp đến sức khỏe thể chất và tinh thần của người dân. Sự kết hợp giữa phát triển kinh tế và chăm lo đời sống xã hội đã tạo ra cảm giác hài lòng và niềm tự hào đô thị, qua đó củng cố nền tảng cho hạnh phúc bền vững.

- Trong chặng đường phía trước, Phần Lan có thể hợp tác với Việt Nam như thế nào để nâng cao chất lượng sống của người dân?

- Mỗi quốc gia có con đường riêng phù hợp với bối cảnh văn hóa và lịch sử của mình. Tuy nhiên, kinh nghiệm của Phần Lan có thể mang lại những gợi mở hữu ích, đặc biệt trong việc củng cố hệ thống phúc lợi, nâng cao chất lượng dịch vụ công, tăng cường minh bạch và thúc đẩy chuyển đổi số.

Phần Lan luôn sẵn sàng hợp tác và chia sẻ kinh nghiệm với Việt Nam trong các lĩnh vực như giáo dục, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển đô thị thông minh và kinh tế xanh.

Mục tiêu cuối cùng không chỉ là tăng trưởng kinh tế, mà là nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, bởi hạnh phúc không phải điều ngẫu nhiên, mà là kết quả của những lựa chọn chính sách nhất quán và dài hạn.

- Trân trọng cảm ơn những chia sẻ của ông!

Kiều Thoan Thu