Đại hội VII Liên minh HTX Việt Nam 'Bây giờ là hành động'

Bức tranh 5 năm 2020 đến 2025 của khu vực kinh tế tập thể không phải một hành trình bằng phẳng. Đại dịch COVID 19, thiên tai, biến đổi khí hậu cùng những biến động của kinh tế thế giới liên tục đặt hàng chục nghìn HTX trước những phép thử về khả năng thích ứng và sức chống chịu.

Một nhiệm kỳ nhìn thẳng vào cả thành tựu lẫn giới hạn

Dù vậy, đến cuối nhiệm kỳ, cả nước có hơn 35.000 HTX, 164 liên hiệp HTX và gần 66.000 tổ hợp tác, thu hút khoảng 7,1 triệu thành viên và tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 2 triệu lao động. Đáng chú ý, hơn 78% HTX hoạt động được xếp loại khá, tốt.

Ban chấp hành Liên minh HTX Việt Nam khóa VII, nhiệm kỳ 2026-2031.

Những con số về thị trường cũng cho thấy vai trò ngày càng rõ hơn của HTX trong tổ chức sản xuất và nâng giá trị nông sản. Phát biểu tại Đại hội, bà Hà Thị Nga, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, cho biết gần 40% HTX nông nghiệp đã tham gia liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Đặc biệt, hơn một nửa số sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên hiện có nguồn gốc từ HTX.

Theo bà Hà Thị Nga, trong những thời điểm khó khăn nhất, HTX vẫn là “điểm tựa” của thành viên, góp phần duy trì sản xuất, giữ việc làm và bảo đảm an sinh xã hội ngay từ cơ sở. Những kết quả này, theo bà, không đơn thuần là các con số thống kê mà còn phản ánh bản lĩnh và sức sống của khu vực kinh tế tập thể Việt Nam sau một nhiệm kỳ nhiều biến động.

Nhưng Đại hội cũng thẳng thắn nhìn nhận những điểm nghẽn cần khắc phục trong nhiệm kỳ mới. Quy mô của nhiều HTX còn nhỏ, năng lực tài chính, quản trị, công nghệ và tiếp cận thị trường còn hạn chế. Liên kết theo chuỗi giá trị chưa thực sự bền vững, chất lượng nguồn nhân lực chưa đồng đều, trong khi chuyển đổi số và chuyển đổi xanh chưa theo kịp yêu cầu phát triển.

Từ thực tế đó, Đại hội VII xác lập tư duy xuyên suốt là lấy thành viên làm trung tâm, lấy lợi ích của thành viên và hiệu quả hoạt động của HTX làm thước đo. Đi cùng với đó là yêu cầu tạo ra 5 chuyển biến rõ nét trong nhiệm kỳ 2026 đến 2031, từ chú trọng số lượng sang chất lượng và hiệu quả, từ sản xuất đơn lẻ sang liên kết chuỗi giá trị, từ hỗ trợ riêng lẻ sang hình thành hệ sinh thái hỗ trợ theo vòng đời phát triển, từ ứng dụng công nghệ đơn thuần sang tạo giá trị bằng khoa học công nghệ, từ tư duy hành chính sang tư duy đại diện, phục vụ và đồng hành.

Trong diễn văn khai mạc, Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam Cao Xuân Thu Vân đặt ra một câu hỏi lớn cho nhiệm kỳ mới là “Hợp tác xã Việt Nam sẽ đứng ở đâu trong nền kinh tế của tương lai?”. Theo bà, dù công nghệ, thị trường hay phương thức hoạt động thay đổi đến đâu, ba giá trị cốt lõi vẫn phải được giữ vững là “Thành viên là chủ thể. Hợp tác tự nguyện là nền tảng. Lợi ích của thành viên là thước đo của sự phát triển”.

Cùng với việc xác định phương hướng phát triển, Đại hội đã hoàn thành một bước quan trọng trong công tác nhân sự khóa VII. Đại hội bầu 90 trong tổng số 101 ủy viên Ban Chấp hành và 16 trong tổng số 19 ủy viên Ban Thường vụ theo cơ cấu dự kiến. Bà Cao Xuân Thu Vân tiếp tục giữ chức Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam. Hai Phó Chủ tịch chuyên trách là bà Nguyễn Thị Hoài Linh và ông Đinh Hồng Thái. Các vị trí còn thiếu sẽ tiếp tục được kiện toàn trong nhiệm kỳ theo Đề án nhân sự đã được Đại hội thông qua.

Mục tiêu đến năm 2030 và tinh thần “bây giờ là hành động”

Nhiệm kỳ 2026 đến 2031 được Đại hội cụ thể hóa bằng một loạt chỉ tiêu đến năm 2030. Cả nước phấn đấu có khoảng 140.000 tổ hợp tác với 2 triệu thành viên, 45.000 HTX với 8 triệu thành viên và khoảng 340 liên hiệp HTX. Tỷ lệ HTX hoạt động khá, tốt đạt từ 60% trở lên.

Đáng chú ý, khoảng 5.000 HTX và 500 tổ hợp tác được đặt mục tiêu ứng dụng công nghệ cao, thực hiện truy xuất nguồn gốc, trong khi khoảng 50% HTX nông nghiệp sẽ liên kết với doanh nghiệp theo chuỗi giá trị. Những con số này tạo ra thước đo cụ thể để đánh giá kết quả thực hiện Nghị quyết trong những năm tới.

Để đi tới các mục tiêu đó, Đại hội xác định 9 nhiệm vụ trọng tâm, từ hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao chất lượng đại diện và bảo vệ quyền lợi thành viên, xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ HTX, đến thúc đẩy khoa học công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và tăng cường liên kết chuỗi giá trị. Cùng với đó là củng cố Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX, đẩy mạnh xúc tiến thương mại, hội nhập quốc tế và đổi mới hoạt động của hệ thống Liên minh theo hướng tinh gọn, chuyên nghiệp, hiệu quả.

Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam tặng hoa cảm ơn các nhà tài trợ đã góp phần vào thành công của Đại hội. Trong ảnh: Chủ tịch Cao Xuân Thu Vân tặng hoa cho đại diện ngân hàng Agribank - nhà tài trợ chính cho Đại hội đại biểu toàn quốc Liên minh HTX Việt Nam nhiệm kỳ 2026-2031.

Tinh thần của nhiệm kỳ mới được cô đọng trong 5 yêu cầu “Gần cơ sở hơn, Hiểu thành viên hơn, Đại diện tốt hơn, Kết nối mạnh hơn, Hỗ trợ hiệu quả hơn”. Đây cũng là cách hệ thống Liên minh đặt lại thước đo cho chính hoạt động của mình, hướng kết quả cuối cùng về HTX và thành viên thay vì dừng ở số lượng chương trình hay hoạt động hỗ trợ.

Đáng chú ý, tinh thần chuyển nhanh từ nghị quyết sang hành động đã được thể hiện ngay tại Đại hội. Liên minh Hợp tác xã Việt Nam và Hội Chữ thập đỏ Việt Nam ký Chương trình phối hợp về hỗ trợ nhân đạo, phát triển sinh kế bền vững gắn với kinh tế tập thể, HTX giai đoạn 2026 đến 2031. Sự kiện diễn ra ngay sau phiên trọng thể, mở đầu cho một chương trình phối hợp kéo dài xuyên suốt nhiệm kỳ mới.

Thông điệp hành động vì thế không chỉ nằm ở những mục tiêu đến năm 2030. Báo cáo nhanh về kết quả Đại hội đặt ra yêu cầu cụ thể rằng “Nghị quyết phải đi vào cuộc sống, chương trình phải có sản phẩm, nhiệm vụ phải có kết quả, nguồn lực phải tạo ra giá trị cho hợp tác xã và thành viên”.

Nói cách khác, sau những con số, mục tiêu và chương trình đã được Đại hội thông qua, thước đo quan trọng nhất của nhiệm kỳ 2026 đến 2031 sẽ nằm ở những thay đổi thực tế mà HTX và hàng triệu thành viên có thể cảm nhận được.

Trong diễn văn bế mạc, Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Cao Xuân Thu Vân nhấn mạnh sự tín nhiệm dành cho Ban Chấp hành khóa VII “là vinh dự, nhưng trước hết là trách nhiệm”. Trách nhiệm ấy được đặt trước những câu hỏi rất cụ thể và cũng là thước đo cho kết quả của cả nhiệm kỳ “Hợp tác xã có mạnh hơn không? Thành viên có khá hơn không? Liên kết có bền vững hơn không? Và niềm tin vào kinh tế tập thể có được nâng lên hay không?”.

Thông điệp từ Đại hội vì thế không dừng lại ở việc thông qua Nghị quyết hay xác lập những mục tiêu cho 5 năm tới. Khi trở về địa phương, mỗi đại biểu được kỳ vọng mang theo một cam kết hành động, để mỗi HTX đổi mới thêm một bước, liên kết thêm một đối tác, tạo thêm một giá trị cho thành viên. Những thay đổi cụ thể từ từng HTX, từng địa phương khi được cộng hưởng sẽ tạo nên chuyển biến của cả khu vực kinh tế tập thể.

Như lời khép lại của Chủ tịch Cao Xuân Thu Vân, khi nhìn lại nhiệm kỳ VII sau 5 năm, điều quan trọng không phải là đã đề ra bao nhiêu mục tiêu lớn, mà là bao nhiêu mục tiêu đã trở thành hiện thực, bao nhiêu khó khăn của HTX được tháo gỡ và hàng triệu thành viên nhận được thêm những giá trị gì từ mô hình kinh tế tập thể.

Đó cũng chính là ý nghĩa của thông điệp được Đại hội gửi lại cho nhiệm kỳ 2026 đến 2031 “Nghị quyết đã có. Trọng trách đã nhận. Bây giờ là hành động.”

Ngọc Thu